ಮಂತ್ರಪುಷ್ಪ: ಯೋಽಪಾಂ ಪುಷ್ಪಂ ವೇದ ಮಂತ್ರದ ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ

भ॒द्रं कर्णे॑भिः शृणु॒याम॑ देवाः ।
भ॒द्रं प॑श्येमा॒क्षभि॒र्यज॑त्राः ।
स्थि॒रैरंगै᳚स्तुष्टु॒वाग्ंस॑स्त॒नूभिः॑ ।
व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒-यँदायुः॑ ॥
स्व॒स्ति न॒ इंद्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः ।
स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः ।
स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः ।
स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑र्दधातु ॥
ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

ನೀರಿನ ಹೂವು

यो॑ऽपां पुष्पं॒-वेँद॑ ।
पुष्प॑वान् प्र॒जावा᳚न् पशु॒मान् भ॑वति ।
चं॒द्रमा॒ वा अ॒पां पुष्पं᳚ ।
पुष्प॑वान् प्र॒जावा᳚न् पशु॒मान् भ॑वति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ।
यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ॥

ಅಗ್ನಿ

अ॒ग्निर्वा अ॒पामा॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
यो᳚ऽग्नेरा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
आपो॒ वा अ॒ग्नेरा॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ।
यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ॥

ವಾಯು

वा॒युर्वा अ॒पामा॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
यो वा॒योरा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
आपो॒ वै वा॒योरा॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ।
यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ॥

ಸುಡುವ ಸೂರ್ಯ

अ॒सौ वै तप॑न्न॒पामा॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
यो॑ऽमुष्य॒ तप॑त आ॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
आपो॒ वा अ॒मुष्य॒ तप॑त आ॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ।
यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ॥

ಚಂದ್ರ

चं॒द्रमा॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
यश्चं॒द्रम॑स आ॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
आपो॒ वै चं॒द्रम॑स आ॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ।
यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ॥

ನಕ್ಷತ್ರಗಳು

नक्ष॑त्राणि॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
यो नक्ष॑त्राणामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
आपो॒ वै नक्ष॑त्राणामा॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ।
यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ॥

ಮಳೆಮೋಡ

प॒र्जन्यो॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
यः प॒र्जन्य॑स्या॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
आपो॒ वै प॒र्जन्य॑स्या॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
य ए॒वं-वेँद॑ ।
यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ॥

ಸಂವತ್ಸರ

सं॒वँ॒त्स॒रो वा अ॒पामा॒यत॑न॒म् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
यः सं॑वँत्स॒रस्या॒यत॑नं॒-वेँद॑ ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
आपो॒ वै सं॑वँत्स॒रस्या॒यत॑नम् ।
आ॒यत॑नवान् भवति ।
य एवं-वेँद॑ ।

ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತ ದೋಣಿ

यो᳚ऽप्सु नावं॒ प्रति॑ष्ठितां॒-वेँद॑ ।
प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति ॥

ರಾಜಾಧಿರಾಜಾಯ: ಕುಬೇರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ

ॐ रा॒जा॒धि॒रा॒जाय॑ प्रसह्य सा॒हिने᳚ ।
नमो॑ व॒यं-वैँ᳚श्रव॒णाय॑ कुर्महे ।
स मे॒ कामा॒न् काम॒कामा॑य॒ मह्यं᳚ ।
का॒मे॒श्व॒रो वै᳚श्रव॒णो द॑दातु ।
कु॒बे॒राय॑ वैश्रव॒णाय॑ ।
म॒हा॒राजाय॒ नमः॑ ॥

ಓಂ ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ

ॐ᳚ तद्ब्र॒ह्म ।
ॐ᳚ तद्वा॒युः ।
ॐ᳚ तदा॒त्मा ।
ॐ᳚ तथ्स॒त्यम् ।
ॐ᳚ तत्सर्वं᳚ ।
ॐ᳚ तत्पुरो॒र्नमः ॥

ಅಂತಶ್ಚರತಿ ಭೂತೇಷು

अंतश्चरति॑ भूते॒षु गुहायां-विँ॑श्वमू॒र्तिषु ।
त्वं-यँज्ञस्त्वं-वँषट्कारस्त्व-मिंद्रस्त्वग्ं
रुद्रस्त्वं-विँष्णुस्त्वं ब्रह्म त्वं॑ प्रजा॒पतिः ।
त्वं त॑दाप॒ आपो॒ ज्योती॒रसो॒ऽमृतं ब्रह्म॒ भूर्भुव॒स्सुव॒रोम् ।

ಈಶಾನಃ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನಾಂ

ईशानस्सर्व॑ विद्या॒नामीश्वरस्सर्व॑भूता॒नां
ब्रह्माधि॑पति॒-र्ब्रह्म॒णोऽधि॑पति॒-र्ब्रह्मा॑ शि॒वो मे॑ अस्तु सदाशि॒वोम् ।

ತದ್ವಿಷ್ಣೋಃ ಪರಮಂ ಪದಂ

तद्विष्णोः᳚ पर॒मं प॒दग्ं सदा॑ पश्यंति सू॒रयः॑ ।
दि॒वीव॒ चक्षु॒रात॑तम् ।
तद्विप्रा॑सो विप॒न्यवो॑ जागृ॒वाग्ंसस्समिं॑धते ।
विष्णो॒र्यत्प॑र॒मं प॒दम् ।

ಋತಂ ಸತ್ಯಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ

ऋतग्ं स॒त्यं प॑रं ब्र॒ह्म॒ पु॒रुषं॑ कृष्ण॒पिंग॑लम् ।
ऊ॒र्ध्वरे॑तं-विँ॑रूपा॒क्षं॒-विँ॒श्वरू॑पाय॒ वै नमो॒ नमः॑ ॥

ನಾರಾಯಣ ಗಾಯತ್ರೀ

ॐ ना॒रा॒य॒णाय॑ वि॒द्महे॑ वासुदे॒वाय॑ धीमहि ।
तन्नो॑ विष्णुः प्रचो॒दया᳚त् ॥
ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

bha̱draṃ karṇébhiḥ śṛṇu̱yāmá devāḥ |
bha̱draṃ páśyemā̱kṣabhi̱ryajátrāḥ |
sthi̱rairaṃgai̋stuṣṭu̱vāgṃsásta̱nūbhíḥ |
vyaśéma de̱vahíta̱ṃ-ya~dāyúḥ ||
sva̱sti na̱ iṃdró vṛ̱ddhaśrávāḥ |
sva̱sti náḥ pū̱ṣā vi̱śvavédāḥ |
sva̱sti na̱stārkṣyo̱ aríṣṭanemiḥ |
sva̱sti no̱ bṛha̱spatírdadhātu ||
oṃ śāṃti̱ḥ śāṃti̱ḥ śāṃtíḥ ||

ನೀರಿನ ಹೂವು

yó’pāṃ puṣpa̱ṃ-ve~dá |
puṣpávān pra̱jāvā̋n paśu̱mān bhávati |
ca̱ṃdramā̱ vā a̱pāṃ puṣpa̋ṃ |
puṣpávān pra̱jāvā̋n paśu̱mān bhávati |
ya e̱vaṃ-ve~dá |
yó’pāmā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati ||

ಅಗ್ನಿ

a̱gnirvā a̱pāmā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
yő’gnerā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati |
āpo̱ vā a̱gnerā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
ya e̱vaṃ-ve~dá |
yó’pāmā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati ||

ವಾಯು

vā̱yurvā a̱pāmā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
yo vā̱yorā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati |
āpo̱ vai vā̱yorā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
ya e̱vaṃ-ve~dá |
yó’pāmā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati ||

ಸುಡುವ ಸೂರ್ಯ

a̱sau vai tapánna̱pāmā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
yó’muṣya̱ tapáta ā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati |
āpo̱ vā a̱muṣya̱ tapáta ā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
ya e̱vaṃ-ve~dá |
yó’pāmā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati ||

ಚಂದ್ರ

ca̱ṃdramā̱ vā a̱pāmā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
yaśca̱ṃdramása ā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati |
āpo̱ vai ca̱ṃdramása ā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
ya e̱vaṃ-ve~dá |
yó’pāmā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati ||

ನಕ್ಷತ್ರಗಳು

nakṣátrāṇi̱ vā a̱pāmā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
yo nakṣátrāṇāmā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati |
āpo̱ vai nakṣátrāṇāmā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
ya e̱vaṃ-ve~dá |
yó’pāmā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati ||

ಮಳೆಮೋಡ

pa̱rjanyo̱ vā a̱pāmā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
yaḥ pa̱rjanyásyā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati |
āpo̱ vai pa̱rjanyásyā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
ya e̱vaṃ-ve~dá |
yó’pāmā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati ||

ಸಂವತ್ಸರ

sa̱ṃva̱~tsa̱ro vā a̱pāmā̱yatána̱m |
ā̱yatánavān bhavati |
yaḥ sáṃva~tsa̱rasyā̱yatána̱ṃ-ve~dá |
ā̱yatánavān bhavati |
āpo̱ vai sáṃva~tsa̱rasyā̱yatánam |
ā̱yatánavān bhavati |
ya evaṃ-ve~dá |

ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತ ದೋಣಿ

yő’psu nāva̱ṃ pratíṣṭhitā̱ṃ-ve~dá |
pratye̱va tíṣṭhati ||

ರಾಜಾಧಿರಾಜಾಯ: ಕುಬೇರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ

oṃ rā̱jā̱dhi̱rā̱jāyá prasahya sā̱hine̋ |
namó va̱yaṃ-vai̋~śrava̱ṇāyá kurmahe |
sa me̱ kāmā̱n kāma̱kāmā́ya̱ mahya̋ṃ |
kā̱me̱śva̱ro vai̋śrava̱ṇo dádātu |
ku̱be̱rāyá vaiśrava̱ṇāyá |
ma̱hā̱rājāya̱ namáḥ ||

ಓಂ ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ

őṃ tadbra̱hma |
őṃ tadvā̱yuḥ |
őṃ tadā̱tmā |
őṃ tathsa̱tyam |
őṃ tatsarva̋ṃ |
őṃ tatpuro̱rnamaḥ ||

ಅಂತಶ್ಚರತಿ ಭೂತೇಷು

aṃtaścaratí bhūte̱ṣu guhāyāṃ-ví~śvamū̱rtiṣu |
tvaṃ-ya~jñastvaṃ-va~ṣaṭkārastva-miṃdrastvagṃ
rudrastvaṃ-vi~ṣṇustvaṃ brahma tváṃ prajā̱patiḥ |
tvaṃ tádāpa̱ āpo̱ jyotī̱raso̱’mṛtaṃ brahma̱ bhūrbhuva̱ssuva̱rom |

ಈಶಾನಃ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾನಾಂ

īśānassarvá vidyā̱nāmīśvarassarvábhūtā̱nāṃ
brahmādhípati̱-rbrahma̱ṇo’dhípati̱-rbrahmā́ śi̱vo mé astu sadāśi̱vom |

ತದ್ವಿಷ್ಣೋಃ ಪರಮಂ ಪದಂ

tadviṣṇőḥ para̱maṃ pa̱dagṃ sadā́ paśyaṃti sū̱rayáḥ |
di̱vīva̱ cakṣu̱rātátam |
tadviprā́so vipa̱nyavó jāgṛ̱vāgṃsassamíṃdhate |
viṣṇo̱ryatpára̱maṃ pa̱dam |

ಋತಂ ಸತ್ಯಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ

ṛtagṃ sa̱tyaṃ páraṃ bra̱hma̱ pu̱ruṣáṃ kṛṣṇa̱piṃgálam |
ū̱rdhvarétaṃ-ví~rūpā̱kṣa̱ṃ-vi̱~śvarū́pāya̱ vai namo̱ namáḥ ||

ನಾರಾಯಣ ಗಾಯತ್ರೀ

oṃ nā̱rā̱ya̱ṇāyá vi̱dmahé vāsude̱vāyá dhīmahi |
tannó viṣṇuḥ praco̱dayā̋t ||
oṃ śāṃti̱ḥ śāṃti̱ḥ śāṃtíḥ ||

ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳು: ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗೆ ಗೆರೆ (a̱), ಸ್ವರಿತಕ್ಕೆ ಮೇಲೆ ಗೆರೆ (á), ಕಂಪಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗೆರೆ (a̋). ಉದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಚಿಹ್ನೆ ಇಲ್ಲ. · Accents: macron below for anudātta, acute for svarita, double acute for the kampa; udātta is unmarked.

ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳುವ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಮಂತ್ರಪುಷ್ಪ. ಪಾಠವನ್ನು vignanam.org ನಿಂದ ಪಡೆದು, ಕೆಲವು ಬರವಣಿಗೆಯ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇದರ ಜೊತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

What is here is the mantra pushpam of the Taittiriya tradition, most often heard in temples of Karnataka, Tamil Nadu and Andhra. The text is from vignanam.org, with a few typographical errors corrected. Some places add more mantras to it, and some recite a shorter form.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮತ್ತು ಋಗ್ವೇದಿಗಳ ಪರಂಪರೆಯ ಮಂತ್ರಪುಷ್ಪ ಬೇರೆ. ಅದು ಯಜ್ಞೇನ ಯಜ್ಞಮಯಜಂತ ದೇವಾಃ ಎಂಬ ಪುರುಷಸೂಕ್ತದ ಋಕ್ಕಿನಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಾಧಿರಾಜಾಯ ಮಂತ್ರ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಇದೆ.

The mantra pushpam of the Maharashtrian and Rigvedic traditions is different. It begins with yajñena yajñam ayajanta devāḥ, a verse of the Purusha Sukta. The rājādhirājāya mantra appears in both.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.

ಈ ಮಂತ್ರ ನೀರು ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿ, ಗಾಳಿ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಮಳೆ, ಕಾಲ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಆಧಾರ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕವೂ ನೀರಿನದೇ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಜ್ವರದಲ್ಲಿ, ವಯಸ್ಸಾದವರಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ಎಚ್ಚರ ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ನಾವು ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಸಣ್ಣ ದೈನಂದಿನ ಪಾಠ.

This mantra calls water and fire, wind, sun, moon, rain and time supports of one another. More than half of our own body weight is water too. Remembering to drink enough water in summer, during fever, and in old age is a small daily lesson from this mantra.

ಮಂತ್ರಪುಷ್ಪದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುವ ಹೂವು ಬಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಜೊತೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಗಮನ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಪೂಜೆಯ ಕೊನೆಯ ಈ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳು ಇಡೀ ಪೂಜೆಯ ಭಾವವನ್ನು ಒಂದು ಹಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತವೆ.

The flower offered in the mantra pushpam wilts, but the attention and gratitude offered with it remain. These last few minutes of a puja gather the feeling of the whole worship into one handful.