ಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ದಿನ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಧೂಳು ಎದ್ದಾಗ ಕಣ್ಣು ತಾನೇ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಕ್ಷಣ ಎದುರಿಗೇನಿದ್ದರೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನೇ ಅಂಥ ಧೂಳು ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಾಕುವ ಪರದೆಯ ಬಗ್ಗೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಮನ್ಯೇ ಸತ್ಯಮಹಂ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸಮುದ್ರಾದ್ಧೂಲಿರುತ್ಥಿತಾ
ಪಶ್ಯಂತೋಽಪಿ ನ ಪಶ್ಯಂತಿ ಸಂತೋ ವಿಹ್ವಲಲೋಚನಾಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
मन्ये सत्यमहं लक्ष्मीः समुद्राद्धूलिरुत्थिता
पश्यन्तोऽपि न पश्यन्ति सन्तो विह्वललोचनाः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
manye satyamahaṃ lakṣmīḥ samudrāddhūlirutthitā
paśyanto’pi na paśyanti santo vihvalalocanāḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಮನ್ಯೇ (मन्ये, manye) = ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ (I think)
- ಸತ್ಯಮ್ (सत्यम्, satyam) = ನಿಜವಾಗಿ (truly)
- ಅಹಂ (अहं, ahaṃ) = ನಾನು (I)
- ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ (लक्ष्मीः, lakṣmīḥ) = ಲಕ್ಷ್ಮಿ (Lakshmi)
- ಸಮುದ್ರಾದ್ಧೂಲಿರುತ್ಥಿತಾ (समुद्राद्धूलिरुत्थिता, samudrāddhūlirutthitā) = ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳು (ಸಮುದ್ರಾತ್ + ಧೂಲಿಃ + ಉತ್ಥಿತಾ) (dust risen from the ocean)
- ಪಶ್ಯಂತೋಽಪಿ (पश्यन्तोऽपि, paśyanto’pi) = ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೂ (ಪಶ್ಯಂತಃ + ಅಪಿ) (though looking)
- ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
- ಪಶ್ಯಂತಿ (पश्यन्ति, paśyanti) = ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ (they see)
- ಸಂತೋ (सन्तो, santo) = ಸಜ್ಜನರು, ಅಥವಾ ಆಗಿರುತ್ತ (the good, or simply being)
- ವಿಹ್ವಲಲೋಚನಾಃ (विह्वललोचनाः, vihvalalocanāḥ) = ಕಂಗೆಟ್ಟ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವರು (with bewildered eyes)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕಣ್ಣು ಕಂಗೆಟ್ಟವರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
I truly think Lakshmi is dust that rose from the ocean. For those with bewildered eyes look and yet do not see.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸಮುದ್ರಮಥನದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಎದ್ದವಳು ಎಂಬುದು ಪುರಾಣದ ಕತೆ. ಕವಿ ಅದನ್ನೇ ಹಿಡಿದು, ಎದ್ದ ಅವಳು ಧೂಳು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಧೂಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಉಳಿದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
That Lakshmi rose from the ocean at the churning is the old story. The poet takes it up, calls her the dust that rose, and says in the rest of the verse what dust in the eye does.
ಸಂತೋ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಜ್ಜನರು ಎಂದು ಓದಬಹುದು, ಅಥವಾ ಆಗಿರುತ್ತ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾರೂಪವೆಂದೂ ಓದಬಹುದು. ಮೊದಲ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರೂ ಕಂಗೆಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಕಡಿತ ಇದೆ. ಎರಡೂ ಓದಿನಲ್ಲೂ ಸಾರ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ.
The word santo can be read as good people, or as the participle being. The first reading carries the sting that even the good are dazzled. The gist is the same in both.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 62. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 62. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂಪತ್ತು ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿ ಬದಲಾಗುವುದು ಎಲ್ಲರ ಅನುಭವ. ಹಿಂದೆ ಕಂಡ ದೋಷಗಳು ಕಾಣಿಸದಿರುವುದು, ತನಗೆ ಬೇಕಾದದ್ದು ಮಾತ್ರ ಕಾಣುವುದು ಇವು ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು.
When wealth comes close our sight changes, and most of us have seen it. Faults seen before no longer show, and only what suits us is seen.
ರೋಗನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ಸುಳಿವು ಇತರ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮರೆಸುವುದುಂಟು. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಧೂಳು ಬಿದ್ದ ಕ್ಷಣ ಕಣ್ಣು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Even in diagnosis one striking clue can hide all the other signs. The habit of rinsing the eye the moment dust falls in works there too.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ