ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಾರ ಹಾಕಿ, ಶಾಲು ಹೊದಿಸಿ, ಮೈಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಿ ಕಳುಹಿಸುವ ಸನ್ಮಾನ ನಮಗೆಲ್ಲ ಪರಿಚಿತ. ಆದರೆ ಸನ್ಮಾನ ಪಡೆದವನ ಮನೆಯ ಒಲೆ ಅದರಿಂದ ಉರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಮಾನ ಕೊಡುವ ಜಿಪುಣ ಶ್ರೀಮಂತರನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಚುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ದೀರ್ಘ ಪದ್ಯ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಮತ್ವಾ ಸಾರಂ ಗುಣಾನಾಂ ಶಿರಸಿ ಯದಿ ಶಶೀ ಸ್ಥಾಪಿತೋ ದೈವಯೋಗಾದೀಶೇನ ಕ್ಷೀಣಬಿಂಬಃ ಸಕಲಮುಪಚಯಂ ಕಿಂ ನ ನೀತಃ ಕ್ಷಣೇನ
ಮಿಥ್ಯೈವಂ ಖ್ಯಾಪಯಂತೋ ಗುಣಿನಿ ಸರಲತಾಂ ಲೋಕಭಕ್ತ್ಯರ್ಥಮುಚ್ಚೈರಾಢ್ಯಾಃ ಕುರ್ವಂತಿ ವಿತ್ತವ್ಯಯಚಕಿತಧಿಯೋ ಮಾನಮರ್ಥೇನ ಶೂನ್ಯಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
मत्वा सारं गुणानां शिरसि यदि शशी स्थापितो दैवयोगादीशेन क्षीणबिम्बः सकलमुपचयं किं न नीतः क्षणेन
मिथ्यैवं ख्यापयन्तो गुणिनि सरलतां लोकभक्त्यर्थमुच्चैराढ्याः कुर्वन्ति वित्तव्ययचकितधियो मानमर्थेन शून्यम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
matvā sāraṃ guṇānāṃ śirasi yadi śaśī sthāpito daivayogādīśena kṣīṇabimbaḥ sakalamupacayaṃ kiṃ na nītaḥ kṣaṇena
mithyaivaṃ khyāpayanto guṇini saralatāṃ lokabhaktyarthamuccairāḍhyāḥ kurvanti vittavyayacakitadhiyo mānamarthena śūnyam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಮತ್ವಾ (मत्वा, matvā) = ಎಂದು ತಿಳಿದು (having judged)
- ಸಾರಂ (सारं, sāraṃ) = ಸಾರವನ್ನು (the essence)
- ಗುಣಾನಾಂ (गुणानां, guṇānāṃ) = ಗುಣಗಳ (of the virtues)
- ಶಿರಸಿ (शिरसि, śirasi) = ತಲೆಯ ಮೇಲೆ (on the head)
- ಯದಿ (यदि, yadi) = ಒಂದು ವೇಳೆ (if)
- ಶಶೀ (शशी, śaśī) = ಚಂದ್ರನನ್ನು (the moon)
- ಸ್ಥಾಪಿತೋ (स्थापितो, sthāpito) = ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ (was placed)
- ದೈವಯೋಗಾದೀಶೇನ (दैवयोगादीशेन, daivayogādīśena) = ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಈಶನಿಂದ (ದೈವಯೋಗಾತ್ + ಈಶೇನ) (by chance of fate, by the Lord)
- ಕ್ಷೀಣಬಿಂಬಃ (क्षीणबिम्बः, kṣīṇabimbaḥ) = ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಬಿಂಬವುಳ್ಳವನು (whose disc had waned)
- ಸಕಲಮುಪಚಯಂ (सकलमुपचयं, sakalamupacayaṃ) = ಪೂರ್ಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು (full growth)
- ಕಿಂ ನ (किं न, kiṃ na) = ಅಲ್ಲವೇ (was he not)
- ನೀತಃ (नीतः, nītaḥ) = ತಲುಪಿಸಲಾಯಿತು (brought to)
- ಕ್ಷಣೇನ (क्षणेन, kṣaṇena) = ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ (in a moment)
- ಮಿಥ್ಯೈವಂ (मिथ्यैवं, mithyaivaṃ) = ಸುಳ್ಳಾಗಿಯೇ (ಮಿಥ್ಯಾ + ಏವಂ) (falsely, just so)
- ಖ್ಯಾಪಯಂತೋ (ख्यापयन्तो, khyāpayanto) = ಸಾರುತ್ತಾ (proclaiming)
- ಗುಣಿನಿ (गुणिनि, guṇini) = ಗುಣವಂತನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (regarding the worthy man)
- ಸರಲತಾಂ (सरलतां, saralatāṃ) = ನೇರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು (his straightforwardness)
- ಲೋಕಭಕ್ತ್ಯರ್ಥಮುಚ್ಚೈರಾಢ್ಯಾಃ (लोकभक्त्यर्थमुच्चैराढ्याः, lokabhaktyarthamuccairāḍhyāḥ) = ಲೋಕದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಾಗಿ ಜೋರಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತರು (ಲೋಕಭಕ್ತಿ + ಅರ್ಥಂ + ಉಚ್ಚೈಃ + ಆಢ್ಯಾಃ) (the rich, loudly, for the sake of public favour)
- ಕುರ್ವಂತಿ (कुर्वन्ति, kurvanti) = ಮಾಡುತ್ತಾರೆ (they make)
- ವಿತ್ತವ್ಯಯಚಕಿತಧಿಯೋ (वित्तव्ययचकितधियो, vittavyayacakitadhiyo) = ಹಣ ಖರ್ಚಾಗುವ ಭಯದಿಂದ ಬೆದರಿದ ಮನಸ್ಸಿನವರು (their minds alarmed at spending money)
- ಮಾನಮರ್ಥೇನ (मानमर्थेन, mānamarthena) = ಮಾನವನ್ನು ಹಣದಿಂದ (ಮಾನಂ + ಅರ್ಥೇನ) (honour, of wealth)
- ಶೂನ್ಯಮ್ (शून्यम्, śūnyam) = ಖಾಲಿಯಾಗಿ (empty)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಗುಣಗಳ ಸಾರವೆಂದು ತಿಳಿದು ಈಶನು ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಬಿಂಬದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಆ ಚಂದ್ರ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪೂರ್ಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲವೇ. ಆದರೆ ಹಣ ಖರ್ಚಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಹೆದರುವ ಶ್ರೀಮಂತರು ಲೋಕದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗಾಗಿ ಗುಣವಂತನ ನೇರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಸುಳ್ಳೇ ಸಾರುತ್ತಾ, ಹಣವಿಲ್ಲದ ಮಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
If the Lord, judging him the essence of virtues, set the waning moon upon his head by a turn of fate, was that moon not brought to full growth in a moment? The rich, however, who are alarmed at the thought of spending money, loudly and quite falsely proclaim the straightforward goodness of a worthy man for the sake of public favour, and give him honour with no wealth in it.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿನ ಚಂದ್ರ ಶಿವನ ತಲೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಚಂದ್ರ. ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಕಳೆ ಬೆಳೆದು ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಾಗುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅಂದರೆ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ ಎಂದರೆ ಬೆಳೆಸುವ ಗೌರವ ಎಂಬುದು ಕವಿಯ ಹೋಲಿಕೆ.
The moon here is the one on Shiva’s head. A waning moon was given the chance to grow full. The poet’s comparison is that real honour is honour that helps one grow.
ಮಾನಮರ್ಥೇನ ಶೂನ್ಯಂ ಎಂದರೆ ಹಣದಿಂದ ಖಾಲಿಯಾದ ಮಾನ. ಹೊಗಳಿಕೆ ಇದೆ, ಕೈಗೆ ಏನೂ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಶ್ಲೋಕದ ಚುರುಕು.
Manamarthena shunyam means honour emptied of money. The sting is that there is praise but nothing reaches the hand.
ಸರಲತಾಂ ಎಂಬ ಪದದ ಓದನ್ನು ನಾವು ನೇರ ಸ್ವಭಾವ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಸಾಲಿನ ಅನ್ವಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಹೊಂದಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಲಿನ ಕೆಲವು ಅನುಸ್ವಾರಗಳು ಮಸುಕಾಗಿದ್ದು, ಪಾಠ ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಓದಿದ್ದೇವೆ.
We have taken the word saralatam as straightforward nature, though the line could be construed a little differently. Some anusvara marks on this line are faint in the print, and we have read them as grammar and rhythm require.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 72. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 72. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸನ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಸಹಾಯ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಗಳುವವರಿಗಿಂತ, ಅವನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವವರೇ ಅವನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.
Honour and help are not the same thing. Those who give a student time and opportunity for his work do more to raise him than those who praise him from the stage.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಎಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಂತರ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ. ಗೌರವ ಕೊಡುವಾಗ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಏನು ಕೊಡಬಹುದು ಎಂದು ನಮ್ಮನ್ನೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ನೆನಪು ಮಾತ್ರ.
The verse is not about all rich people. It is only a reminder to ask ourselves, when we offer respect, what we could also put in the other person’s hands.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ