ವೇಪಥುರ್ಮಲಿನಂ ವಕ್ತ್ರಂ: ಬೇಡುವವನ ಮೈಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿನ ಲಕ್ಷಣ

ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕೈಯೊಡ್ಡಿ ಕೇಳಬೇಕಾದ ದಿನ ಬಂದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಗಂಟಲು ಒಣಗುತ್ತದೆ, ಮಾತು ತಡವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಕ್ಷಣದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಹಳ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯ, ಬೇಡುವುದರ ಅವಮಾನದ ವಿಭಾಗದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಯಾಚಕನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 1 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, On the Humiliation of Begging, verse 1

ವಿಷಯ: ಬೇಡುವುದರ ಅವಮಾನ · The indignity of begging

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವೇಪಥುರ್ಮಲಿನಂ ವಕ್ತ್ರಂ ದೀನಾ ವಾಗ್ಗದ್ಗದಃ ಸ್ವರಃ
ಮರಣೇ ಯಾನಿ ಚಿಹ್ನಾನಿ ತಾನಿ ಚಿಹ್ನಾನಿ ಯಾಚಕೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

वेपथुर्मलिनं वक्त्रं दीना वाग्गद्गदः स्वरः
मरणे यानि चिह्नानि तानि चिह्नानि याचके

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

vepathurmalinaṃ vaktraṃ dīnā vāggadgadaḥ svaraḥ
maraṇe yāni cihnāni tāni cihnāni yācake

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ವೇಪಥುರ್ಮಲಿನಂ (वेपथुर्मलिनं, vepathurmalinaṃ) = ನಡುಕ ಮತ್ತು ಕಳೆಗುಂದಿದ (ವೇಪಥುಃ + ಮಲಿನಂ) (trembling, and dulled (vepathuh + malinam))
ವಕ್ತ್ರಂ (वक्त्रं, vaktraṃ) = ಮುಖ (face)
ದೀನಾ (दीना, dīnā) = ದೈನ್ಯದ (piteous)
ವಾಗ್ಗದ್ಗದಃ (वाग्गद्गदः, vāggadgadaḥ) = ಮಾತು ಗದ್ಗದ (speech choked)
ಸ್ವರಃ (स्वरः, svaraḥ) = ಸ್ವರ (voice)
ಮರಣೇ (मरणे, maraṇe) = ಸಾವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (at death)
ಯಾನಿ (यानि, yāni) = ಯಾವ (which)
ಚಿಹ್ನಾನಿ (चिह्नानि, cihnāni) = ಲಕ್ಷಣಗಳು (signs)
ತಾನಿ (तानि, tāni) = ಅವೇ (those)
ಚಿಹ್ನಾನಿ (चिह्नानि, cihnāni) = ಲಕ್ಷಣಗಳು (signs)
ಯಾಚಕೇ (याचके, yācake) = ಬೇಡುವವನಲ್ಲಿ (in the beggar)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ನಡುಕ, ಕಳೆಗುಂದಿದ ಮುಖ, ದೈನ್ಯದ ಮಾತು, ಗದ್ಗದ ಸ್ವರ. ಸಾವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆಯೋ ಅವೇ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬೇಡುವವನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A trembling, a dulled face, a piteous way of speaking, a choked voice. The signs that appear at death are the very signs that appear in one who begs.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಡುಕ, ಮುಖದ ಮಸುಕು, ದೈನ್ಯ, ಗದ್ಗದ ಸ್ವರ. ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಾನೆ.

The poet stacks four signs one upon another: trembling, a dulled face, piteousness, a choked voice. In the last line he brings them to one conclusion.

ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲ, ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. ಬೇಡುವಾಗ ಅನುಭವಿಸುವ ಅವಮಾನ ಸಾವಿಗೆ ಸಮ ಎಂದು ಹೇಳುವುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಉದ್ದೇಶ.

This is not a clinical description but an exaggeration. The aim is to say that the humiliation felt in asking is like dying.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 73. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 73. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಹಾಯ ಕೇಳಲು ಬಂದವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಕೋಚ ನಮಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಖರ್ಚಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಲು ಹಿಂಜರಿಯುವ ರೋಗಿ ಅದರ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಅವರ ಮಾತಿಗೆ ಅವಸರ ಮಾಡದೆ ಕಿವಿಗೊಡುವುದು ಮೊದಲ ಸೌಜನ್ಯ.

We see this reluctance on the face of anyone who comes to ask for help. A patient who hesitates to raise the matter of the cost of treatment is one example. Listening without hurrying them is the first courtesy.

ನಾವೇ ಕೇಳಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದರೆ, ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದು ನಮ್ಮ ಬಲಹೀನತೆ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೂ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅನುಭವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಭಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಗುರವಾಗಬಹುದು.

If we must ask ourselves one day, the verse also reminds us that this is no weakness of ours. Accepting that everyone knows such moments may lighten the burden a little.