ಮೇಧಾ ಸೂಕ್ತಮ್: ಬುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬೇಡುವ ಸೂಕ್ತ

ॐ-यँश्छंद॑सामृष॒भो वि॒श्वरू॑पः ।
छंदो॒भ्योऽध्य॒मृता᳚थ्संब॒भूव॑ ।
स मेंद्रो॑ मे॒धया᳚ स्पृणोतु ।
अ॒मृत॑स्य देव॒धार॑णो भूयासम् ।
शरी॑रं मे॒ विच॑र्षणम् ।
जि॒ह्वा मे॒ मधु॑मत्तमा ।
कर्णा᳚भ्यां॒ भूरि॒विश्रु॑वम् ।
ब्रह्म॑णः को॒शो॑ऽसि मे॒धया पि॑हितः ।
श्रु॒तं मे॑ गोपाय ॥

ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

ॐ मे॒धादे॒वी जु॒षमा॑णा न॒ आगा᳚-द्वि॒श्वाची॑ भ॒द्रा सु॑मन॒स्य मा॑ना ।
त्वया॒ जुष्टा॑ नु॒दमा॑ना दु॒रुक्ता᳚न् बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीराः᳚ ।
त्वया॒ जुष्ट॑ ऋ॒षिर्भ॑वति देवि॒ त्वया॒ ब्रह्मा॑ऽऽग॒तश्री॑रु॒त त्वया᳚ ।
त्वया॒ जुष्ट॑श्चि॒त्रं-विँं॑दते वसु॒ सा नो॑ जुषस्व॒ द्रवि॑णो न मेधे ॥

मे॒धां म॒ इंद्रो॑ ददातु मे॒धां दे॒वी सर॑स्वती ।
मे॒धां मे॑ अ॒श्विना॑वु॒भा-वाध॑त्तां॒ पुष्क॑रस्रजा ।
अ॒प्स॒रासु॑ च॒ या मे॒धा गं॑ध॒र्वेषु॑ च॒ यन्मनः॑ ।
दैवीं᳚ मे॒धा सर॑स्वती॒ सा मां᳚ मे॒धा सु॒रभि॑-र्जुषता॒ग्॒ स्वाहा᳚ ॥

आमां᳚ मे॒धा सु॒रभि॑-र्वि॒श्वरू॑पा॒
हिर॑ण्यवर्णा॒ जग॑ती जग॒म्या ।
ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒
सा मां᳚ मे॒धा सु॒प्रती॑का जुषंताम् ॥

मयि॑ मे॒धां मयि॑ प्र॒जां मय्य॒ग्नि-स्तेजो॑ दधातु॒,
मयि॑ मे॒धां मयि॑ प्र॒जां मयींद्र॑ इंद्रि॒यं द॑धातु॒,
मयि॑ मे॒धां मयि॑ प्र॒जां मयि॒ सूर्यो॒ भ्राजो॑ दधातु ॥

ॐ हं॒स॒ हं॒साय॑ वि॒द्महे॑ परमहं॒साय॑ धीमहि ।
तन्नो॑ हंसः प्रचो॒दया᳚त् ॥

ॐ शांतिः॒ शांतिः॒ शांतिः॑ ॥

oṃ-ya~śchaṃdásāmṛṣa̱bho vi̱śvarū́paḥ |
chaṃdo̱bhyo’dhya̱mṛtā̋thsaṃba̱bhūvá |
sa meṃdró me̱dhayā̋ spṛṇotu |
a̱mṛtásya deva̱dhāráṇo bhūyāsam |
śarī́raṃ me̱ vicárṣaṇam |
ji̱hvā me̱ madhúmattamā |
karṇā̋bhyā̱ṃ bhūri̱viśrúvam |
brahmáṇaḥ ko̱śó’si me̱dhayā píhitaḥ |
śru̱taṃ mé gopāya ||

oṃ śāṃti̱ḥ śāṃti̱ḥ śāṃtíḥ ||

oṃ me̱dhāde̱vī ju̱ṣamā́ṇā na̱ āgā̋-dvi̱śvācī́ bha̱drā súmana̱sya mā́nā |
tvayā̱ juṣṭā́ nu̱damā́nā du̱ruktā̋n bṛ̱hadvádema vi̱dathé su̱vīrā̋ḥ |
tvayā̱ juṣṭá ṛ̱ṣirbhávati devi̱ tvayā̱ brahmā́”ga̱taśrī́ru̱ta tvayā̋ |
tvayā̱ juṣṭáści̱traṃ-ví~ṃdate vasu̱ sā nó juṣasva̱ dravíṇo na medhe ||

me̱dhāṃ ma̱ iṃdró dadātu me̱dhāṃ de̱vī sarásvatī |
me̱dhāṃ mé a̱śvinā́vu̱bhā-vādháttā̱ṃ puṣkárasrajā |
a̱psa̱rāsú ca̱ yā me̱dhā gáṃdha̱rveṣú ca̱ yanmanáḥ |
daivī̋ṃ me̱dhā sarásvatī̱ sā mā̋ṃ me̱dhā su̱rabhí-rjuṣatā̱̱g svāhā̋ ||

āmā̋ṃ me̱dhā su̱rabhí-rvi̱śvarū́pā̱
hiráṇyavarṇā̱ jagátī jaga̱myā |
ūrjásvatī̱ payásā̱ pinvámānā̱
sā mā̋ṃ me̱dhā su̱pratī́kā juṣaṃtām ||

mayí me̱dhāṃ mayí pra̱jāṃ mayya̱gni-stejó dadhātu̱,
mayí me̱dhāṃ mayí pra̱jāṃ mayīṃdrá iṃdri̱yaṃ dádhātu̱,
mayí me̱dhāṃ mayí pra̱jāṃ mayi̱ sūryo̱ bhrājó dadhātu ||

oṃ ha̱ṃsa̱ ha̱ṃsāyá vi̱dmahé paramaha̱ṃsāyá dhīmahi |
tannó haṃsaḥ praco̱dayā̋t ||

oṃ śāṃti̱ḥ śāṃti̱ḥ śāṃtíḥ ||

ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳು: ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗೆ ಗೆರೆ (a̱), ಸ್ವರಿತಕ್ಕೆ ಮೇಲೆ ಗೆರೆ (á), ಕಂಪಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗೆರೆ (a̋). ಉದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಚಿಹ್ನೆ ಇಲ್ಲ. · Accents: macron below for anudātta, acute for svarita, double acute for the kampa; udātta is unmarked.

ಮೇಧಾ ಸೂಕ್ತ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುವ ಮಂತ್ರಗಳು ಒಂದೇ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದವಲ್ಲ. ಯಶ್ಛಂದಸಾಮೃಷಭಃ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಭಾಗ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಶೀಕ್ಷಾವಲ್ಲಿಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅನುವಾಕದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮೇಧೆಯನ್ನೂ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಬೇಡುವ ಆಚಾರ್ಯನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಮಂತ್ರಗಳು ಮಹಾನಾರಾಯಣೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿವೆ.

The mantras recited as the Medha Sukta do not come from one place. The portion beginning yash chhandasam rishabhah is in the fourth section of the Shiksha Valli of the Taittiriya Upanishad, as a teacher’s prayer for wisdom and prosperity. The other mantras are in the Mahanarayana Upanishad.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಓಂಕಾರವೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಓಂಕಾರವೇ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೋಶ, ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಸ್ಥಳ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅರ್ಥ.

In his commentary on the Taittiriya Upanishad, Shankaracharya explains the Indra of this passage as Om, the sheath of Brahman, the place where Brahman is known.

ಕೆಲವು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಮಂತ್ರದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯ ಹಂಸ ಗಾಯತ್ರೀ ಎಲ್ಲ ಪಾಠಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

In some recensions the wording after the third mantra differs slightly, and the closing Hamsa Gayatri is not found in all of them.

ಸ್ವರಸಹಿತ ಪಾಠ ಉಡುಪಿಯ ಅಪ್ರಮೇಯ 2026ರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವೇದಸೂಕ್ತ ಮಂತ್ರಗಳು ಎಂಬ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವರಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಓದುವ ಕ್ರಮ: ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗಿನ ಅಡ್ಡಗೆರೆ ಅನುದಾತ್ತ, ಮೇಲಿನ ಲಂಬಗೆರೆ ಸ್ವರಿತ, ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಗೆರೆ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಿತ. ಗುರುಮುಖದಿಂದ ಕಲಿಯುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ.

The accented text follows the 2026 collection of Vedic hymns prepared by Aprameya of Udupi. How to read the marks: a line below a syllable is anudatta, a vertical stroke above is svarita, a double stroke above is the long svarita. Learning from a teacher remains the right way.

ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.

Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.

ಈ ಸೂಕ್ತ ಬುದ್ಧಿಯ ಜೊತೆಗೆ ದೇಹ ಚುರುಕಾಗಿರಲಿ, ನಾಲಿಗೆ ಸಿಹಿಯಾಗಿರಲಿ, ಕಿವಿ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಕೇಳಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಕಲಿಕೆ ತಲೆಯೊಳಗೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು ಇಲ್ಲಿದೆ.

Along with wisdom, this hymn asks for a vigorous body, a sweet tongue and ears that hear much. It knows that learning does not happen only inside the head.

ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಎಚ್ಚರವಿದ್ದು ಓದುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶ್ರುತಂ ಮೇ ಗೋಪಾಯ ಎಂದು ಬೇಡಿದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಬಹುಶಃ ಸರಿಯಾದ ನಿದ್ರೆ.

Many studies suggest that sleep matters greatly for memory. If a student who studies all night prays shrutam me gopaya, guard what I have learned, the first answer to that prayer is probably proper sleep.