ಸರಿಯಾದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ ಎಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ದೂಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಸುಮ್ಮನಿರುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ದಾರಿಯನ್ನು ಅದರಿಂದ ಬದಲಿಸಬೇಕೇ ಎಂಬುದು ಹಳೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಈ ಪದ್ಯ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೊಗಳಿಕೆ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸಾವು ಎಂಬ ಮೂರು ಜೋಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಉದ್ದನೆಯ ಪದ್ಯ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನಿಂದಂತು ನೀತಿನಿಪುಣಾ ಯದಿ ವಾ ಸ್ತುವಂತು ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸಮಾವಿಶತು ಗಚ್ಛತು ವಾ ಯಥೇಚ್ಛಮ್
ಅದ್ಯೈವ ವಾ ಮರಣಮಸ್ತು ಯುಗಾಂತರೇ ವಾ ನ್ಯಾಯ್ಯಾತ್ಪಥಃ ಪ್ರವಿಚಲಂತಿ ಪದಂ ನ ಧೀರಾಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
निन्दन्तु नीतिनिपुणा यदि वा स्तुवन्तु लक्ष्मीः समाविशतु गच्छतु वा यथेच्छम्
अद्यैव वा मरणमस्तु युगान्तरे वा न्याय्यात्पथः प्रविचलन्ति पदं न धीराः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
nindantu nītinipuṇā yadi vā stuvantu lakṣmīḥ samāviśatu gacchatu vā yatheccham
adyaiva vā maraṇamastu yugāntare vā nyāyyātpathaḥ pravicalanti padaṃ na dhīrāḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನಿಂದಂತು (निन्दन्तु, nindantu) = ನಿಂದಿಸಲಿ (let them blame)
- ನೀತಿನಿಪುಣಾ (नीतिनिपुणा, nītinipuṇā) = ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು (the experts in conduct)
- ಯದಿ ವಾ (यदि वा, yadi vā) = ಅಥವಾ (or else)
- ಸ್ತುವಂತು (स्तुवन्तु, stuvantu) = ಹೊಗಳಲಿ (let them praise)
- ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ (लक्ष्मीः, lakṣmīḥ) = ಸಂಪತ್ತಿನ ದೇವಿ, ಅಂದರೆ ಸಂಪತ್ತು (Lakshmi, that is wealth)
- ಸಮಾವಿಶತು (समाविशतु, samāviśatu) = ಬಂದು ನೆಲೆಸಲಿ (let her come and settle)
- ಗಚ್ಛತು ವಾ (गच्छतु वा, gacchatu vā) = ಅಥವಾ ಹೊರಟುಹೋಗಲಿ (or let her go)
- ಯಥೇಚ್ಛಮ್ (यथेच्छम्, yatheccham) = ತನ್ನ ಇಷ್ಟದಂತೆ (as she pleases)
- ಅದ್ಯೈವ (अद्यैव, adyaiva) = ಇಂದೇ (ಅದ್ಯ ಏವ) (this very day (adya eva))
- ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)
- ಮರಣಮಸ್ತು (मरणमस्तु, maraṇamastu) = ಮರಣ ಬರಲಿ (ಮರಣಂ ಅಸ್ತು) (let death come (maranam astu))
- ಯುಗಾಂತರೇ ವಾ (युगान्तरे वा, yugāntare vā) = ಅಥವಾ ಯುಗಗಳ ನಂತರ (or after an age)
- ನ್ಯಾಯ್ಯಾತ್ಪಥಃ (न्याय्यात्पथः, nyāyyātpathaḥ) = ನ್ಯಾಯವಾದ ದಾರಿಯಿಂದ (from the just path)
- ಪ್ರವಿಚಲಂತಿ (प्रविचलन्ति, pravicalanti) = ಕದಲುತ್ತಾರೆ (move away)
- ಪದಂ ನ (पदं न, padaṃ na) = ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನೂ ಇಲ್ಲ (not even a step)
- ಧೀರಾಃ (धीराः, dhīrāḥ) = ಧೀರರು (the steadfast)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರು ನಿಂದಿಸಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಗಳಲಿ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಲಿ ಅಥವಾ ತನ್ನಿಷ್ಟದಂತೆ ಹೊರಟುಹೋಗಲಿ. ಮರಣ ಇಂದೇ ಬರಲಿ ಅಥವಾ ಯುಗಗಳ ನಂತರ ಬರಲಿ. ಧೀರರು ನ್ಯಾಯವಾದ ದಾರಿಯಿಂದ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ಕದಲುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Let the experts in conduct blame or praise. Let Lakshmi come and settle or go as she pleases. Let death come today or after an age. The steadfast do not move even one step from the just path.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪದ್ಯ ಮೂರು ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ: ನಿಂದೆ ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಬರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೋಗುವಿಕೆ, ಮರಣ ಇಂದು ಅಥವಾ ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ. ಪ್ರತಿ ಜೋಡಿಯ ಎರಡೂ ಬದಿ ಧೀರನಿಗೆ ಒಂದೇ, ಇದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಒತ್ತು.
The verse sets three pairs side by side: blame and praise, Lakshmi arriving and leaving, death today or after a long time. Both sides of each pair are the same to the steadfast, and that is the emphasis.
ನ್ಯಾಯ್ಯ ಎಂದರೆ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ, ಅಂದರೆ ಸರಿಯಾದ. ಪಥ ಎಂದರೆ ದಾರಿ ಮತ್ತು ಪದ ಎಂದರೆ ಹೆಜ್ಜೆ. ಹೆಜ್ಜೆ ಕದಲುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಚಿತ್ರ ಮೂರನೇ ಸಾಲಿನಿಂದಲೇ ದೃಢತೆಯ ಭಾವ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
Nyayya means belonging to justice, that is, right. Pathah is the path and padam is the step. The picture of a step that does not shift gives the feeling of firmness. The word lakshmi here stands for wealth.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದದ ರೂಪ ಬೇರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಪದ್ಯ ನೀತಿಶತಕದಲ್ಲೂ ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ಸಂಗ್ರಹ ಕರ್ತೃವನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
The digital text had a different form of one word, and we corrected it from the printed book. The verse is widely said to be in the Nitishataka too, but this collection names no author.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 78. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 78. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ರೋಗಿಯ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತೆಗಳಿಕೆಯೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ಕೆಲಸ ಹೊಗಳಿಕೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಪದ್ಯ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
A doctor who gives a patient honest advice sometimes receives blame for it. The verse reminds us that right action is not done for praise.
ಇದು ಹಠಕ್ಕೆ ಪರವಾನಗಿ ಅಲ್ಲ. ದಾರಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ನ್ಯಾಯವಾದದ್ದೇ ಎಂದು ಮೊದಲು ಒರೆಹಚ್ಚಿ ನೋಡುವುದು ಈ ಪದ್ಯದ ಹಿಂದಿರುವ ಷರತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದು.
This is no licence for obstinacy. One may say the condition behind the verse is to test first whether the path is really just.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ