ಹೊಸ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿದವರು ಇನ್ನೊಂದು ನಿವೇಶನ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದ್ದದ್ದು ಸಾಕಾಗಲಿಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನೇ ಒಂದು ಶ್ಲೇಷದ ಮೂಲಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಪ್ರಾಯೇಣ ಧನಿನಾಮೇವ ಧನಲೋಭೋ ನಿರಂತರಮ್
ಪಶ್ಯ ಕೋಟಿದ್ವಯೋಪೇತಂ ಲಕ್ಷಾಯ ಪ್ರಣತಂ ಧನುಃ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
प्रायेण धनिनामेव धनलोभो निरन्तरम्
पश्य कोटिद्वयोपेतं लक्षाय प्रणतं धनुः
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
prāyeṇa dhanināmeva dhanalobho nirantaram
paśya koṭidvayopetaṃ lakṣāya praṇataṃ dhanuḥ
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಪ್ರಾಯೇಣ (प्रायेण, prāyeṇa) = ಹೆಚ್ಚಾಗಿ (for the most part)
- ಧನಿನಾಮೇವ (धनिनामेव, dhanināmeva) = ಹಣವಂತರಿಗೇ [ಧನಿನಾಮ್ + ಏವ] (of the wealthy alone)
- ಧನಲೋಭೋ (धनलोभो, dhanalobho) = ಹಣದ ಆಸೆ [ಧನಲೋಭಃ] (the greed for wealth)
- ನಿರಂತರಮ್ (निरन्तरम्, nirantaram) = ನಿರಂತರ (without a break)
- ಪಶ್ಯ (पश्य, paśya) = ನೋಡಿ (look)
- ಕೋಟಿದ್ವಯೋಪೇತಂ (कोटिद्वयोपेतं, koṭidvayopetaṃ) = ಎರಡು ಕೋಟಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ (having two koti)
- ಲಕ್ಷಾಯ (लक्षाय, lakṣāya) = ಲಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ (for a laksha)
- ಪ್ರಣತಂ (प्रणतं, praṇataṃ) = ಬಾಗಿದ (bowed)
- ಧನುಃ (धनुः, dhanuḥ) = ಬಿಲ್ಲು (the bow)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಣವಂತರಿಗೇ ಹಣದ ಆಸೆ ಬಿಡದೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನೋಡಿ, ಎರಡು ಕೋಟಿಗಳಿರುವ ಬಿಲ್ಲು ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಎರಡು ಕೋಟಿ ಇರುವವನೂ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ತಲೆ ಬಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
For the most part it is the wealthy who are never free of the greed for wealth. Look, a bow that has two koti bends for a laksha. That is, even a man of two crores bows his head for a single lakh.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಕೋಟಿ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಉಂಟು. ಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿ ಮತ್ತು ಕೋಟಿ ಸಂಖ್ಯೆ. ಲಕ್ಷ ಎಂದರೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಗುರಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ ಸಂಖ್ಯೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಯೂ ಈ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
The word koti has two senses, the tip of a bow and the number crore. Laksha likewise means a target and the number lakh. The footnote in the book points to both senses.
ಬಿಲ್ಲಿನ ಎರಡು ತುದಿಗಳಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಿಲ್ಲು ಗುರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಬಾಗುವುದು ಸಹಜ. ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಎರಡು ಕೋಟಿ ಇರುವವನು ಒಂದು ಲಕ್ಷದ ಮುಂದೆ ತಲೆ ಬಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೇಣ ಎಂಬ ಪದ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೃದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
It is natural for a bow with its two tips to bend toward its mark. The verse fits that picture to a man of two crores bowing before one lakh. The word prayena, for the most part, softens the generalisation a little.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 69. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 69. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಸಂಬಳ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ತೃಪ್ತಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಸಾಕು ಎಂಬ ಗೆರೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರಲ್ಲಿ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಮುಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
We believe contentment grows as the salary grows. But for most people the line called enough keeps moving ahead along with it.
ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಂದು, ಎಲ್ಲರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಎಂದಲ್ಲ. ತನಗೆ ಸಾಕು ಎನ್ನುವ ಗೆರೆ ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ.
The verse says for the most part, not everyone. Thinking once about where our own line of enough lies is a good habit.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ