ಒಳ್ಳೆಯ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಕ್ರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ ಜನ ಹುಬ್ಬೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಇವರು ಯಾರಿಂದ ಕಲಿತರು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಅವಳ ಮನೆಯವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ರತ್ನಾಕರಸ್ತವ ಪಿತಾ ಕಮಲೇ ನಿವಾಸೋ ಭ್ರಾತಾ ಸುಧಾಮಯತನುಃ ಪತಿರಾದಿದೇವಃ
ಕೇನಾಪರೇಣ ಕಮಲೇ ಬತ ಶಿಕ್ಷಿತಾನಿ ಸಾರಂಗಶೃಂಗಕುಟಿಲಾನಿ ವಿಚೇಷ್ಟಿತಾನಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
रत्नाकरस्तव पिता कमले निवासो भ्राता सुधामयतनुः पतिरादिदेवः
केनापरेण कमले बत शिक्षितानि सारङ्गशृङ्गकुटिलानि विचेष्टितानि
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
ratnākarastava pitā kamale nivāso bhrātā sudhāmayatanuḥ patirādidevaḥ
kenāpareṇa kamale bata śikṣitāni sāraṅgaśṛṅgakuṭilāni viceṣṭitāni
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ರತ್ನಾಕರಃ (रत्नाकरः, ratnākaraḥ) = ರತ್ನಾಕರ, ಸಮುದ್ರ (the ocean, mine of gems)
- ತವ (तव, tava) = ನಿನ್ನ (your)
- ಪಿತಾ (पिता, pitā) = ತಂದೆ (father)
- ಕಮಲೇ (कमले, kamale) = ಓ ಕಮಲೆಯೇ (O Kamala)
- ನಿವಾಸಃ (निवासः, nivāsaḥ) = ವಾಸಸ್ಥಾನ, ತಾವರೆ (dwelling, the lotus)
- ಭ್ರಾತಾ (भ्राता, bhrātā) = ಸಹೋದರ (brother)
- ಸುಧಾಮಯತನುಃ (सुधामयतनुः, sudhāmayatanuḥ) = ಅಮೃತಮಯ ದೇಹದ ಚಂದ್ರ (the moon, nectar bodied)
- ಪತಿಃ (पतिः, patiḥ) = ಪತಿ (husband)
- ಆದಿದೇವಃ (आदिदेवः, ādidevaḥ) = ಆದಿದೇವ, ವಿಷ್ಣು (the Primal God, Vishnu)
- ಕೇನ ಅಪರೇಣ (केन अपरेण, kena apareṇa) = ಇನ್ನಾರಿಂದ (from whom else)
- ಕಮಲೇ (कमले, kamale) = ಓ ಕಮಲೆಯೇ (O Kamala)
- ಬತ (बत, bata) = ಅಯ್ಯೋ, ಆಶ್ಚರ್ಯ (alas, how strange)
- ಶಿಕ್ಷಿತಾನಿ (शिक्षितानि, śikṣitāni) = ಕಲಿತವು (learnt)
- ಸಾರಂಗಶೃಂಗಕುಟಿಲಾನಿ (सारङ्गशृङ्गकुटिलानि, sāraṅgaśṛṅgakuṭilāni) = ಜಿಂಕೆಯ ಕೊಂಬಿನಂತೆ ಓರೆಯಾದ (crooked as a deer’s horn)
- ವಿಚೇಷ್ಟಿತಾನಿ (विचेष्टितानि, viceṣṭitāni) = ನಡವಳಿಕೆಗಳು (the ways of behaving)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಓ ಕಮಲೆಯೇ, ರತ್ನಾಕರ ಸಮುದ್ರ ನಿನ್ನ ತಂದೆ. ತಾವರೆ ನಿನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನ. ಅಮೃತಮಯ ದೇಹದ ಚಂದ್ರ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರ. ಆದಿದೇವ ನಿನ್ನ ಪತಿ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಜಿಂಕೆಯ ಕೊಂಬಿನಂತೆ ಓರೆಯಾದ ಈ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀನು ಇನ್ನಾರಿಂದ ಕಲಿತೆ, ಅಯ್ಯೋ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O Kamala, the jewelled ocean is your father, the lotus your home, the nectar bodied moon your brother, and the Primal God your husband. From whom else, alas, did you learn these ways, bent like a deer’s horn?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸಾರಂಗ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ ಎಂಬುದೂ ಸೇರಿ ಹಲವು ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಜಿಂಕೆಯ ಕೊಂಬು ಓರೆಯಾಗಿ ತಿರುಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ವಕ್ರತೆಗೆ ಹೊಂದುವ ಹೋಲಿಕೆ.
The word sharanga has several senses, deer among them. We have taken it as deer here. A deer’s horn curves, so it suits the comparison with crookedness.
ಇದು ಹೊಗಳಿಕೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಿಚಾಯಿಸುವಿಕೆ. ತಂದೆ, ತವರು, ಸಹೋದರ, ಪತಿ ಎಲ್ಲರೂ ಉತ್ತಮರು. ಆದ್ದರಿಂದ ವಕ್ರ ನಡತೆಯ ಮೂಲ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಕವಿಯ ಮಾತಿನ ಕುಟುಕು.
This is teasing in the form of praise. Father, home, brother and husband are all fine, so the source of the crookedness cannot be found. That is the sting of the poet’s remark.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 63. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 63. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಳ್ಳೆಯ ಪರಿಸರ ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಡತೆಗೆ ಅವನದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರುತ್ತದೆ.
A good setting does not guarantee good conduct. A person’s conduct is his or her own responsibility.
ಸಂಪತ್ತು ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರ ಇದ್ದವರ ಅಸ್ಥಿರ ನಡೆಯನ್ನು ಜನ ಇಂದೂ ಹೀಗೆಯೇ ಕಿಚಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕವಿ ನಗುತ್ತಲೇ ಒಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
People still tease the unsteady ways of the wealthy and powerful like this. The poet says a true thing while smiling.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ