ಒಂದೇ ಬಾಯಿಂದ ಹೊಗಳಿಕೆಯೂ ಅಪವಾದವೂ ಹೊರಡುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋಗುವ ಹೆಸರಿಗೆ ಎರಡೂ ಅಂಟಬಹುದು.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೇ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಅಮೃತಸಾಗರ ದಾಟಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಸರ್ಪರಾಜನನ್ನೂ ಸೇರಿ ಮನೆಮನೆಗೆ ಹೋದರೂ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಾಧ್ವಿ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ರಿಂಗತುಂಗತರಂಗಸುಂದರಸುಧಾಸಿಂಧುಂ ತರತ್ಯುಜ್ಜ್ವಲಾ ರಾಗಾಚ್ಛರ್ವಪುರಃಸರಾನಭಿಸಭಂ ದೇವಾನ್ಮುದಾಲಿಂಗತಿ
ಕ್ರೂರಾಹೀಶ್ವರಮಾಶ್ಲಿಷತ್ಯಧಿಗೃಹಂ ಯಾತಿ ಧ್ರುವಂ ಭೂಪತೇ ಸಾಧ್ವೀಶಬ್ದರತಾ ತಥಾಪಿ ಕುತುಕಂ ಕೀರ್ತಿಃ ಪ್ರಭಕ್ತಾ ಕ್ಷಿತೌ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
रिङ्गतुङ्गतरङ्गसुन्दरसुधासिन्धुं तरत्युज्ज्वला रागाच्छर्वपुरःसरानभिसभं देवान्मुदालिङ्गति
क्रूराहीश्वरमाश्लिषत्यधिगृहं याति ध्रुवं भूपते साध्वीशब्दरता तथापि कुतुकं कीर्तिः प्रभक्ता क्षितौ
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
riṅgatuṅgataraṅgasundarasudhāsindhuṃ taratyujjvalā rāgāccharvapuraḥsarānabhisabhaṃ devānmudāliṅgati
krūrāhīśvaramāśliṣatyadhigṛhaṃ yāti dhruvaṃ bhūpate sādhvīśabdaratā tathāpi kutukaṃ kīrtiḥ prabhaktā kṣitau
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ರಿಂಗತುಂಗತರಂಗಸುಂದರಸುಧಾಸಿಂಧುಂ (रिङ्गतुङ्गतरङ्गसुन्दरसुधासिन्धुं, riṅgatuṅgataraṅgasundarasudhāsindhuṃ) = ಅಲುಗಾಡುವ ಎತ್ತರದ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ಅಮೃತಸಾಗರವನ್ನು (the sea of nectar, lovely with swaying high waves)
- ತರತ್ಯುಜ್ಜ್ವಲಾ (तरत्युज्ज्वला, taratyujjvalā) = ದಾಟುತ್ತಾಳೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಯಳಾಗಿ (ತರತಿ ಉಜ್ಜ್ವಲಾ) (crosses, shining)
- ರಾಗಾಚ್ಛರ್ವಪುರಃಸರಾನಭಿಸಭಂ (रागाच्छर्वपुरःसरानभिसभं, rāgāccharvapuraḥsarānabhisabhaṃ) = ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಶಿವನೇ ಮುಂದಿರುವ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ (ರಾಗಾತ್ ಶರ್ವಪುರಃಸರಾನ್ ಅಭಿಸಭಂ) (out of affection, in the assembly led by Shiva)
- ದೇವಾನ್ಮುದಾಲಿಂಗತಿ (देवान्मुदालिङ्गति, devānmudāliṅgati) = ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತಾಳೆ (ದೇವಾನ್ ಮುದಾ ಆಲಿಂಗತಿ) (joyfully embraces the gods)
- ಕ್ರೂರಾಹೀಶ್ವರಮಾಶ್ಲಿಷತಿ (क्रूराहीश्वरमाश्लिषति, krūrāhīśvaramāśliṣati) = ಕ್ರೂರ ಸರ್ಪರಾಜನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ (ಕ್ರೂರ ಅಹೀಶ್ವರಂ ಆಶ್ಲಿಷತಿ) (clasps the fierce lord of serpents)
- ಅಧಿಗೃಹಂ (अधिगृहं, adhigṛhaṃ) = ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೂ (to every house)
- ಯಾತಿ (याति, yāti) = ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ (goes)
- ಧ್ರುವಂ (ध्रुवं, dhruvaṃ) = ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ (surely)
- ಭೂಪತೇ (भूपते, bhūpate) = ರಾಜನೇ (O king)
- ಸಾಧ್ವೀಶಬ್ದರತಾ (साध्वीशब्दरता, sādhvīśabdaratā) = ಸಾಧ್ವಿ ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರಳಾದವಳು (ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ) (devoted to, or known by, the word sadhvi (sense slightly uncertain))
- ತಥಾಪಿ (तथापि, tathāpi) = ಆದರೂ (and yet)
- ಕುತುಕಂ (कुतुकं, kutukaṃ) = ಆಶ್ಚರ್ಯ (a wonder)
- ಕೀರ್ತಿಃ (कीर्तिः, kīrtiḥ) = ಕೀರ್ತಿ (fame)
- ಪ್ರಭಕ್ತಾ (प्रभक्ता, prabhaktā) = ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರಳಾದವಳು (ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ) (held in regard (sense slightly uncertain))
- ಕ್ಷಿತೌ (क्षितौ, kṣitau) = ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ (on earth)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕೀರ್ತಿ ಅಲುಗಾಡುವ ಎತ್ತರದ ಅಲೆಗಳ ಅಮೃತಸಾಗರವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯಳಾಗಿ ದಾಟುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶಿವನೇ ಮುಂದಿರುವ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕ್ರೂರ ಸರ್ಪರಾಜನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೂ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ರಾಜನೇ, ಆದರೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸಾಧ್ವಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಪಾತ್ರಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇದೊಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Fame, shining, crosses the sea of nectar with its swaying high waves. In the assembly led by Shiva she joyfully embraces the gods. She clasps the fierce lord of serpents. Surely she goes to every house. And yet, O king, on earth she is held to be a virtuous lady, which is a wonder.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲೇ ವಿರೋಧ ಇರುವ ಚಮತ್ಕಾರ. ದೇವರು, ಸರ್ಪ, ಮನೆಮನೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಯಾರೂ ಅವಳನ್ನು ಸಾಧ್ವಿ ಎನ್ನರು. ಆದರೂ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕೀರ್ತಿ ಹರಡುವುದರಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಲಂಕಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ನಾವು ಹೋಗಿಲ್ಲ.
The wit lies in the apparent contradiction. Told of gods, a serpent and house after house, no one would call her virtuous, yet they do, because fame is not soiled by spreading. We have not tried to name the formal device.
ಮುದ್ರಿತ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪದ ರಿಂಗತುಂಗ ಎಂದೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದ ರಿಂಗತ್ತುಂಗ ಅಲ್ಲ. ಮುದ್ರಣದಂತೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಅದು ಅಚ್ಚಿನ ತಪ್ಪಿರಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿರಬಹುದು. ಸಾಧ್ವೀಶಬ್ದರತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಕ್ತಾ ಪದಗಳ ನಿಖರ ಅರ್ಥವೂ ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
The printed page seems to read ringatunga for the first word, not ringattunga as in the digital text. We follow the print. It may be a misprint, so the sense may differ slightly. The exact sense of sadhvishabdarata and prabhakta is also not certain to us.
ಮುದ್ರಿತ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅನುಸ್ವಾರ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಗದ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಮಸುಕಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿವೆ. ವ್ಯಾಕರಣ ಬೇಡುವ ಕಡೆ ಅವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಓದಿದ್ದೇವೆ.
On the printed page many anusvara and visarga dots are faint or missing. Where grammar requires them we have read them in.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 137. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 137. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಹೆಸರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋಗಬೇಕು, ಆದರೆ ಕಳಂಕ ಅಂಟಬಾರದು ಎಂಬ ಆಶೆ ಯಾವ ಕಾಲದ್ದೂ ಹೌದು. ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹೆಸರು ಊರೆಲ್ಲ ಹರಡಬಹುದು. ಅದು ಉಳಿಯುವುದು ಅಲ್ಲಿನ ನಡೆಯ ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ.
Everyone wants a name that travels everywhere without a stain. A hospital’s name may spread through the whole town. It lasts by the cleanness of what is done there.
ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವಾಗಲೂ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗಿಂತ ನಡೆಯನ್ನು ನೋಡಬೇಕು ಎಂದು ಈ ಚಮತ್ಕಾರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇದು ನಮ್ಮ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ, ಶ್ಲೋಕ ಹಾಗೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
One may say the wit gently reminds us to look at conduct rather than fame. That is our reading, and the verse does not say so.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ