ಕೈಲಾಸೀಯತಿ ಕೇತಕೀಯತಿ: ಹನ್ನೆರಡು ಬಿಳುಪಿನ ಹೋಲಿಕೆಗಳು

ಕೈಲಾಸೀಯತಿ ಕೇತಕೀಯತಿ ಸುಭಾಷಿತ: ರಾಜನ ಕೀರ್ತಿ ಕೈಲಾಸ, ಕ್ಷೀರಸಾಗರ, ಚಂದ್ರ, ಗಂಗೆಯಂತೆ ಬಿಳಿ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಕೈಲಾಸೀಯತಿ ಕೇತಕೀಯತಿ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲು, ಸಕ್ಕರೆ, ಕರ್ಪೂರ, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಮಾತಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ: ಬಿಳುಪು. ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಬಿಳುಪಿನ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಹನ್ನೆರಡು ಬಿಳಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಕ್ರಿಯಾಪದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ, ಕೊನೆಗೆ ರಾಜನ ಕೀರ್ತಿ ಅವೆಲ್ಲವಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಕೀರ್ತಿವರ್ಣನಂ, ಶ್ಲೋಕ 70 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, Fame and Renown, verse 70

ವಿಷಯ: ಬಿಳುಪಿನ ಉಪಮೆಗಳ ಸರಣಿ · A chain of comparisons in white

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 38 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕೈಲಾಸೀಯತಿ ಕೇತಕೀಯತಿ ಹಸತ್ಕುಂದೀಯತಿ ಪ್ರೋಚ್ಛಲತ್ಕ್ಷೀರೋದೀಯತಿ ಚಂದನೀಯತಿ ಲಸತ್ಕರ್ಪೂರಪೂರೀಯತಿ
ಪೀಯೂಷೀಯತಿ ಶರ್ಕರೀಯತಿ ಶರಚ್ಚಂದ್ರೀಯತಿ ಕ್ಷ್ಮಾಪತೇ ಸ್ವರ್ಗಂಗೀಯತಿ ಶಂಕರೀಯತಿ ಭವತ್ಕೀರ್ತಿಃ ಕರೀಂದ್ರೀಯತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

कैलासीयति केतकीयति हसत्कुन्दीयति प्रोच्छलत्क्षीरोदीयति चन्दनीयति लसत्कर्पूरपूरीयति
पीयूषीयति शर्करीयति शरच्चन्द्रीयति क्ष्मापते स्वर्गङ्गीयति शङ्करीयति भवत्कीर्तिः करीन्द्रीयति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

kailāsīyati ketakīyati hasatkundīyati procchalatkṣīrodīyati candanīyati lasatkarpūrapūrīyati
pīyūṣīyati śarkarīyati śaraccandrīyati kṣmāpate svargaṅgīyati śaṅkarīyati bhavatkīrtiḥ karīndrīyati

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಕೈಲಾಸೀಯತಿ (कैलासीयति, kailāsīyati) = ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (acts like Mount Kailasa)
  • ಕೇತಕೀಯತಿ (केतकीयति, ketakīyati) = ಕೇದಗೆ ಹೂವಿನಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (acts like the ketaki flower)
  • ಹಸತ್ಕುಂದೀಯತಿ (हसत्कुन्दीयति, hasatkundīyati) = ನಗುವ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (acts like smiling jasmine)
  • ಪ್ರೋಚ್ಛಲತ್ಕ್ಷೀರೋದೀಯತಿ (प्रोच्छलत्क्षीरोदीयति, procchalatkṣīrodīyati) = ಉಕ್ಕುವ ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (acts like the surging ocean of milk)
  • ಚಂದನೀಯತಿ (चन्दनीयति, candanīyati) = ಶ್ರೀಗಂಧದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (acts like sandalwood)
  • ಲಸತ್ಕರ್ಪೂರಪೂರೀಯತಿ (लसत्कर्पूरपूरीयति, lasatkarpūrapūrīyati) = ಹೊಳೆಯುವ ಕರ್ಪೂರದ ರಾಶಿಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (acts like a gleaming heap of camphor)
  • ಪೀಯೂಷೀಯತಿ (पीयूषीयति, pīyūṣīyati) = ಅಮೃತದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (acts like nectar)
  • ಶರ್ಕರೀಯತಿ (शर्करीयति, śarkarīyati) = ಸಕ್ಕರೆಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (acts like sugar)
  • ಶರಚ್ಚಂದ್ರೀಯತಿ (शरच्चन्द्रीयति, śaraccandrīyati) = ಶರತ್ಕಾಲದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (acts like the autumn moon)
  • ಕ್ಷ್ಮಾಪತೇ (क्ष्मापते, kṣmāpate) = ರಾಜನೇ (O lord of the earth)
  • ಸ್ವರ್ಗಂಗೀಯತಿ (स्वर्गङ्गीयति, svargaṅgīyati) = ಸ್ವರ್ಗಗಂಗೆಯಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (acts like the heavenly Ganga)
  • ಶಂಕರೀಯತಿ (शङ्करीयति, śaṅkarīyati) = ಶಂಕರನಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (acts like Shankara)
  • ಭವತ್ಕೀರ್ತಿಃ (भवत्कीर्तिः, bhavatkīrtiḥ) = ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ (your fame)
  • ಕರೀಂದ್ರೀಯತಿ (करीन्द्रीयति, karīndrīyati) = ಗಜೇಂದ್ರನಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (acts like the king of elephants)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದಂತೆ, ಕೇದಗೆ ಹೂವಿನಂತೆ, ನಗುವ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂತೆ, ಉಕ್ಕುವ ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಂತೆ, ಶ್ರೀಗಂಧದಂತೆ, ಹೊಳೆಯುವ ಕರ್ಪೂರದ ರಾಶಿಯಂತೆ, ಅಮೃತದಂತೆ, ಸಕ್ಕರೆಯಂತೆ, ಶರತ್ಕಾಲದ ಚಂದ್ರನಂತೆ, ಸ್ವರ್ಗಗಂಗೆಯಂತೆ, ಶಂಕರನಂತೆ ಮತ್ತು ಗಜೇಂದ್ರನಂತೆ ಬಿಳುಪಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

O lord of the earth, your fame behaves like Mount Kailasa, like the ketaki flower, like smiling jasmine, like the surging ocean of milk, like sandalwood, like a gleaming heap of camphor, like nectar, like sugar, like the autumn moon, like the heavenly Ganga, like Shankara and like the king of elephants. In each case the likeness is whiteness.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪ್ರತಿ ಪದವೂ ನಾಮಪದದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕ್ರಿಯಾಪದ. ಕೈಲಾಸೀಯತಿ ಎಂದರೆ ಕೈಲಾಸದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ ಒಂದೇ ಅಂತ್ಯ ಬರುವುದರಿಂದ ಶ್ಲೋಕ ಜಪದಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಬ್ದದ ಆಟ, ಅರ್ಥ ಒಂದೇ.

Each word is a verb made from a noun. Kailasiyati means behaves like Kailasa. The same ending twelve times makes the verse sound like a chant. It is play with sound, and the sense is one.

ಗಜೇಂದ್ರ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಆನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ, ಬಹುಶಃ ಇಂದ್ರನ ಐರಾವತ. ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ನಮ್ಮ ಊಹೆ.

The word for king of elephants seems to point to a white elephant here, perhaps the Airavata of Indra. The verse does not name it, so that is our inference.

ಮುದ್ರಿತ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅನುಸ್ವಾರ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಗದ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಮಸುಕಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿವೆ. ವ್ಯಾಕರಣ ಬೇಡುವ ಕಡೆ ಅವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಓದಿದ್ದೇವೆ.

On the printed page many anusvara and visarga dots are faint or missing. Where grammar requires them we have read them in.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 137. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 137. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಂದು ಗುಣವನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರೆ ಕಿವಿಗೆ ಸೊಗಸು, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪುನರುಕ್ತಿ ಎನಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆ ಸಾಕಾದ ಕಡೆ ಹತ್ತು ಕೊಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಾವೂ ಬಿಡಬಹುದು.

Twelve ways of saying one quality please the ear but may tire the mind. We too can drop the habit of giving ten comparisons where one will do.

ಕಲಿಸುವಾಗ ಒಂದೇ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಹಲವು ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುವುದು ನೆನಪಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಉದಾಹರಣೆಯೂ ಹೊಸ ಅಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು.

In teaching, several examples for one idea can help memory, but each example should show something new.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ