ಶಕ್ತಿರಹಿತೋಽಪಿ ಕುಪ್ಯತಿ: ವಿಧಿಯ ಅಣಕ

ಶಕ್ತಿರಹಿತೋಽಪಿ ಕುಪ್ಯತಿ ಸುಭಾಷಿತ: ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನಿಗೂ ಕೋಪ, ಸೇವಕನಿಗೂ ಅಭಿಮಾನ, ಬಡವನಿಗೂ ಆಸೆ. ವಿಧಿ ಅಣಕಿಸುವುದು ಬಲ್ಲದು. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಶಕ್ತಿರಹಿತೋಽಪಿ ಕುಪ್ಯತಿ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಹಣದ ಕೊರತೆ ಇರುವವನಿಗೇ ಆಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ತೋರುವ ದಿನಗಳಿವೆ. ಬೇರೆಯವರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವವರಿಗೇ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ತೀವ್ರ ಎನಿಸುವುದೂ ಉಂಟು.

ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಪದ್ಯ ಈ ವಿರೋಧವನ್ನು ಮೂರು ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 727 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 727

ವಿಷಯ: ವಿಧಿ ಮಾಡುವ ಅಣಕ · Fate’s mockery

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಶಕ್ತಿರಹಿತೋಽಪಿ ಕುಪ್ಯತಿ ಸೇವಾಸಕ್ತೋಽಪಿ ಮಾನಮುದ್ವಹತಿ
ಅಧನೋಽಪಿ ಹಿ ಕಾಮಯತೇ ಜಾನಾತಿ ವಿಧಿರ್ವಿಡಂಬಯಿತುಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

शक्तिरहितोऽपि कुप्यति सेवासक्तोऽपि मानमुद्वहति
अधनोऽपि हि कामयते जानाति विधिर्विडम्बयितुम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

śaktirahito’pi kupyati sevāsakto’pi mānamudvahati
adhano’pi hi kāmayate jānāti vidhirviḍambayitum

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಶಕ್ತಿರಹಿತೋಽಪಿ (शक्तिरहितोऽपि, śaktirahito’pi) = ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನೂ (ಶಕ್ತಿರಹಿತಃ ಅಪಿ) (even one without strength)
  • ಕುಪ್ಯತಿ (कुप्यति, kupyati) = ಕೋಪಿಸುತ್ತಾನೆ (grows angry)
  • ಸೇವಾಸಕ್ತೋಽಪಿ (सेवासक्तोऽपि, sevāsakto’pi) = ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವನೂ (ಸೇವಾಸಕ್ತಃ ಅಪಿ) (even one bound to service)
  • ಮಾನಮುದ್ವಹತಿ (मानमुद्वहति, mānamudvahati) = ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಹೊರುತ್ತಾನೆ (ಮಾನಂ ಉದ್ವಹತಿ) (carries pride)
  • ಅಧನೋಽಪಿ (अधनोऽपि, adhano’pi) = ಬಡವನೂ (ಅಧನಃ ಅಪಿ) (even the penniless)
  • ಹಿ (हि, hi) = ಅಲ್ಲವೇ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ (indeed)
  • ಕಾಮಯತೇ (कामयते, kāmayate) = ಆಸೆಪಡುತ್ತಾನೆ (desires)
  • ಜಾನಾತಿ (जानाति, jānāti) = ತಿಳಿದಿದೆ (knows how)
  • ವಿಧಿರ್ವಿಡಂಬಯಿತುಮ್ (विधिर्विडम्बयितुम्, vidhirviḍambayitum) = ವಿಧಿಗೆ ಅಣಕಿಸಲು (ವಿಧಿಃ ವಿಡಂಬಯಿತುಂ) (fate to mock)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನೂ ಕೋಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವನೂ ಅಭಿಮಾನ ಹೊರುತ್ತಾನೆ. ಬಡವನೂ ಆಸೆ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ವಿಧಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಣಕಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಲ್ಲದು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even the powerless grow angry. Even one bound in service carries pride. Even the penniless have desires. Fate knows well how to mock.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ವಿಡಂಬನ ಎಂದರೆ ಅಣಕ, ಅನುಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡುವ ಗೇಲಿ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಇಲ್ಲದುದನ್ನೇ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಬಯಸುವಂತೆ ವಿಧಿ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Vidambana means mockery, ridicule through imitation. The poet says that fate has so made the mind that it wants precisely what the person lacks.

ಮೂರು ಸಂಗತಿಗಳೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಅಭಾವ. ಬಲ ಇಲ್ಲ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇಲ್ಲ, ಹಣ ಇಲ್ಲ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಮೂರು ಭಾವಗಳೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಕೋಪ, ಅಭಿಮಾನ, ಆಸೆ.

The three things are three kinds of lack: no strength, no freedom, no money. The three feelings that come with them are also three: anger, pride and desire.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 169. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 169. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಈ ವಿರೋಧ ನಮ್ಮೊಳಗೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಏನೂ ಮಾಡಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಕೋಪ ಬಂದಾಗ ಯಾವ ಅಭಾವ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಾಯಕ.

This contradiction shows within us too. Anger grows where we can do nothing. When anger comes it helps to ask what lack lies behind it.

ಬೇರೆಯವರ ಕೋಪ ಅಥವಾ ಹಠವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅಹಂಕಾರ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಅಸಹಾಯಕತೆಯೂ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ನೆನೆಯಬಹುದು. ಇದು ವಿಧಿಯ ಅಣಕ ಎಂದು ಒಪ್ಪುವ ಕರುಣೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ.

When we see another person’s anger or stubbornness, we may remember before judging it as arrogance that helplessness may lie behind it. Seeing it as fate’s mockery can become a kind of compassion.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ