ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ಹೊಳೆ ಚೆಂದ, ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಣ ಹಾಸಿಗೆ ಬೇರೆಯದೇ ನೋಟ. ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿ ಬೇರೆ, ಮೋಡ ಕವಿದ ರಾತ್ರಿ ಬೇರೆ.
ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಶ್ಲೋಕ ಏಳು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಅದನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಜೊತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಶ್ರುತೇನ ಬುದ್ಧಿರ್ವ್ಯಸನೇನ ಮೂರ್ಖತಾ ಮದೇನ ನಾರೀ ಸಲಿಲೇನ ನಿಮ್ನಗಾ
ನಿಶಾ ಶಶಾಂಕೇನ ಧೃತಿಃ ಸಮಾಧಿನಾ ನಯೇನ ಚಾಲಂಕ್ರಿಯತೇ ನರೇಂದ್ರತಾ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
श्रुतेन बुद्धिर्व्यसनेन मूर्खता मदेन नारी सलिलेन निम्नगा
निशा शशाङ्केन धृतिः समाधिना नयेन चालंक्रियते नरेन्द्रता
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
śrutena buddhirvyasanena mūrkhatā madena nārī salilena nimnagā
niśā śaśāṅkena dhṛtiḥ samādhinā nayena cālaṃkriyate narendratā
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶ್ರುತೇನ (श्रुतेन, śrutena) = ಕಲಿತದ್ದರಿಂದ (by learning)
- ಬುದ್ಧಿರ್ವ್ಯಸನೇನ (बुद्धिर्व्यसनेन, buddhirvyasanena) = ಬುದ್ಧಿ, ವ್ಯಸನದಿಂದ (ಬುದ್ಧಿಃ + ವ್ಯಸನೇನ) (intellect, and by vice (buddhih + vyasanena))
- ಮೂರ್ಖತಾ (मूर्खता, mūrkhatā) = ಮೂರ್ಖತೆ (folly)
- ಮದೇನ (मदेन, madena) = ಮದದಿಂದ (by mada, ardour)
- ನಾರೀ (नारी, nārī) = ಹೆಣ್ಣು (a woman)
- ಸಲಿಲೇನ (सलिलेन, salilena) = ನೀರಿನಿಂದ (by water)
- ನಿಮ್ನಗಾ (निम्नगा, nimnagā) = ನದಿ (a river)
- ನಿಶಾ (निशा, niśā) = ರಾತ್ರಿ (the night)
- ಶಶಾಂಕೇನ (शशाङ्केन, śaśāṅkena) = ಚಂದ್ರನಿಂದ (by the moon)
- ಧೃತಿಃ (धृतिः, dhṛtiḥ) = ಧೈರ್ಯ, ಸ್ಥಿರತೆ (steadiness)
- ಸಮಾಧಿನಾ (समाधिना, samādhinā) = ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ, ಸಮಾಧಿಯಿಂದ (by concentration)
- ನಯೇನ (नयेन, nayena) = ನೀತಿಯಿಂದ (by sound policy)
- ಚಾಲಂಕ್ರಿಯತೇ (चालंक्रियते, cālaṃkriyate) = ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಚ + ಅಲಂಕ್ರಿಯತೇ) (and is adorned (ca + alankriyate))
- ನರೇಂದ್ರತಾ (नरेन्द्रता, narendratā) = ರಾಜತ್ವ (kingship)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕಲಿತದ್ದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿ, ವ್ಯಸನದಿಂದ ಮೂರ್ಖತೆ, ಮದದಿಂದ ಹೆಣ್ಣು, ನೀರಿನಿಂದ ನದಿ, ಚಂದ್ರನಿಂದ ರಾತ್ರಿ, ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಧೈರ್ಯ, ನೀತಿಯಿಂದ ರಾಜತ್ವ ಅಲಂಕಾರ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Intellect is adorned by learning, folly by vice, a woman by ardour, a river by water, night by the moon, steadiness by concentration, and kingship by sound policy.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ವ್ಯಸನೇನ ಮೂರ್ಖತಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಇದೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದುತ್ತೇವೆ. ದುರ್ವ್ಯಸನ ಮೂರ್ಖತೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಅದು ಮೂರ್ಖತೆಯನ್ನು ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥ. ಉಳಿದ ಆರರಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರ ನಿಜವಾದ ಶೋಭೆ.
We read irony in vyasanena murkhata. That vice adorns folly means it makes the folly stand out. In the other six the adorning is real grace.
ಮದ ಎಂದರೆ ಮತ್ತು, ಯೌವನದ ಉಲ್ಲಾಸ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಈ ಪದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಅರ್ಥಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ. ಪುಸ್ತಕದ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಚಾಲಂಕ್ರಿಯತೇ ಎಂದು ಅನುಸ್ವಾರ ಇದೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ನಾರೀ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅದರ ಆ ಕಾಲದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Mada means intoxication or the exuberance of youth, and that sense fits here. The word has other senses too, so this reading stays somewhat uncertain. We read the printed text as having an anusvara in calankriyate. The word nari is kept in its sense for its own time.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 174. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 174. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಯಾವುದು ನಿಜವಾದ ಅಲಂಕಾರ ಎಂದು ಕೇಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ. ವೈದ್ಯನ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಅವನು ಕಲಿತದ್ದೇ ಶೋಭೆ ಎಂದು ನಾವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ.
It is a good habit to ask what truly adorns a thing. We tell students that a doctor’s judgement is graced by what he has learnt.
ಅದಲ್ಲದೆ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಎಚ್ಚರವನ್ನೂ ಇಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾವುದು, ಅಲಂಕಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೋಷಗಳನ್ನು ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾವುದು ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಮೇಲು.
The verse also sets a caution. It is worth looking at what truly adorns our qualities, and what, in the name of adornment, makes our faults stand out.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ