ಹಿರಿಯರ ನೆರಳಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವ ಯುವತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತು ಹುಟ್ಟುವುದು ಸಹಜ ಎಂದು ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಮನೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಕ್ಕಿಂತ ಅಭ್ಯಾಸದ ಪಾಲೇ ಹೆಚ್ಚು.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಯರ ನಡುವೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ರೂಪಕದ ಶ್ಲೋಕ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಶ್ವಶ್ರೂಂ ವಿನಾ ವೃತ್ತಿರಿಹ ಸ್ವತಂತ್ರಾ ಪ್ರಾಯಃ ಸ್ನುಷಾಣಾಮಪವಾದಹೇತುಃ
ಯದ್ವಾಣಿ ಲೋಕೇ ರಮಯಾ ವಿಹೀನಾಂ ಸತೀಮಪಿ ತ್ವಾಮಸತೀಂ ವದಂತಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
श्वश्रूं विना वृत्तिरिह स्वतन्त्रा प्रायः स्नुषाणामपवादहेतुः
यद्वाणि लोके रमया विहीनां सतीमपि त्वामसतीं वदन्ति
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
śvaśrūṃ vinā vṛttiriha svatantrā prāyaḥ snuṣāṇāmapavādahetuḥ
yadvāṇi loke ramayā vihīnāṃ satīmapi tvāmasatīṃ vadanti
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಶ್ವಶ್ರೂಂ ವಿನಾ (श्वश्रूं विना, śvaśrūṃ vinā) = ಅತ್ತೆ ಇಲ್ಲದೆ (without a mother-in-law)
- ವೃತ್ತಿಃ (वृत्तिः, vṛttiḥ) = ನಡವಳಿಕೆ, ಜೀವನ (conduct, way of living)
- ಇಹ (इह, iha) = ಇಲ್ಲಿ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ (here in this world)
- ಸ್ವತಂತ್ರಾ (स्वतन्त्रा, svatantrā) = ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಇರುವುದು (independent)
- ಪ್ರಾಯಃ (प्रायः, prāyaḥ) = ಹೆಚ್ಚಾಗಿ (mostly)
- ಸ್ನುಷಾಣಾಮ್ (स्नुषाणाम्, snuṣāṇām) = ಸೊಸೆಯಂದಿರಿಗೆ (for daughters-in-law)
- ಅಪವಾದಹೇತುಃ (अपवादहेतुः, apavādahetuḥ) = ಅಪವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ (a cause of slander)
- ಯತ್ (यत्, yat) = ಆದ್ದರಿಂದ (therefore)
- ವಾಣಿ (वाणि, vāṇi) = ಓ ವಾಣಿ, ಸರಸ್ವತಿಯೇ (O Vani, Sarasvati)
- ಲೋಕೇ (लोके, loke) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ (in the world)
- ರಮಯಾ ವಿಹೀನಾಮ್ (रमया विहीनाम्, ramayā vihīnām) = ರಮೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಇಲ್ಲದವಳಾದ (bereft of Rama, Lakshmi)
- ಸತೀಮ್ ಅಪಿ (सतीम् अपि, satīm api) = ಸಾಧ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರೂ (though virtuous)
- ತ್ವಾಮ್ (त्वाम्, tvām) = ನಿನ್ನನ್ನು (you)
- ಅಸತೀಮ್ (असतीम्, asatīm) = ಅಸಾಧ್ವಿ ಎಂದು (as unvirtuous)
- ವದಂತಿ (वदन्ति, vadanti) = ಹೇಳುತ್ತಾರೆ (they call)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಅತ್ತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೊಸೆಯಂದಿರ ಅಪವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಓ ಸರಸ್ವತಿಯೇ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಇಲ್ಲದವಳಾದ ನೀನು ಸಾಧ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಲೋಕ ನಿನ್ನನ್ನು ಅಸಾಧ್ವಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Living on one’s own without a mother-in-law is usually a cause of slander for daughters-in-law. That is why, O Sarasvati, when you are without Lakshmi, the world calls you unvirtuous even though you are virtuous.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ರೂಪಕ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಅತ್ತೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಸೊಸೆಯಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಕವಿಯ ಚಮತ್ಕಾರ. ಈ ಸಂಬಂಧ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಲ್ಲ, ಶ್ಲೋಕದ ಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
This is a family metaphor. Casting Lakshmi as the mother-in-law and Sarasvati as the daughter-in-law is the poet’s conceit, and it seems to be the verse’s own idea and not a relation taught in the myths.
ಸತೀ ಮತ್ತು ಅಸತೀ ಎಂಬ ಪದಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ವಿ ಮತ್ತು ಅಸಾಧ್ವಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಂಪತ್ತಿಲ್ಲದ ವಿದ್ವಾಂಸನ ಮೇಲೆ ಲೋಕ ಇಡುವ ಅನುಮಾನವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು.
We have rendered sati and asati as virtuous and unvirtuous here. The poet’s aim is to show the suspicion with which the world treats a learned person who has no wealth.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 63. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 63. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ವಿದ್ಯೆ ಇದ್ದರೂ ಬಲ ಇಲ್ಲದವನ ಮಾತನ್ನು ಜನ ಹಗುರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಂದೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಅದನ್ನು ಸರಿ ಎನ್ನುತ್ತಿಲ್ಲ, ಲೋಕದ ಸ್ವಭಾವ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
Even today people take lightly the word of someone learned but without means. The poet does not call it right. He calls it the way of the world.
ಯುವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಮಾತು ಇಲ್ಲಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಲೆ ನಿಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ತೋರಿಸಬೇಕು.
A word we tell young doctors fits here. People learn the worth of your knowledge through your conduct, so show it with dignity.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ