ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೆಳೆಯನಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆದವನಿಗೆ ಮರುದಿನ ಅವನ ಮುಖ ನೋಡಲೂ ಸಂಕೋಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಬರುವವರೆಗೆ ಆ ಸಂಕೋಚ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಸಂಕೋಚವನ್ನು ಅತಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಒಯ್ದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಸುಹೃದಾಂ ಹಿ ಧನಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಣಯಮೀಪ್ಸಿತಮ್
ಪ್ರತಿಕರ್ತುಮಶಕ್ತಸ್ಯ ಜೀವಿತಾನ್ಮರಣಂ ವರಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
सुहृदां हि धनं भुक्त्वा कृत्वा प्रणयमीप्सितम्
प्रतिकर्तुमशक्तस्य जीवितान्मरणं वरम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
suhṛdāṃ hi dhanaṃ bhuktvā kṛtvā praṇayamīpsitam
pratikartumaśaktasya jīvitānmaraṇaṃ varam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಸುಹೃದಾಂ (सुहृदां, suhṛdāṃ) = ಗೆಳೆಯರ (ಸುಹೃದಾಂ) (of friends)
- ಹಿ (हि, hi) = ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
- ಧನಂ (धनं, dhanaṃ) = ಸಂಪತ್ತನ್ನು (the wealth)
- ಭುಕ್ತ್ವಾ (भुक्त्वा, bhuktvā) = ಅನುಭವಿಸಿ (having enjoyed)
- ಕೃತ್ವಾ (कृत्वा, kṛtvā) = ಮಾಡಿ (having made)
- ಪ್ರಣಯಮೀಪ್ಸಿತಮ್ (प्रणयमीप्सितम्, praṇayamīpsitam) = ಬಯಸಿದ ಸ್ನೇಹದ ಸಲುಗೆಯನ್ನು (ಪ್ರಣಯಂ, ಈಪ್ಸಿತಂ) (the wished-for intimacy of friendship)
- ಪ್ರತಿಕರ್ತುಮಶಕ್ತಸ್ಯ (प्रतिकर्तुमशक्तस्य, pratikartumaśaktasya) = ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಲಾರದವನಿಗೆ (ಪ್ರತಿಕರ್ತುಂ, ಅಶಕ್ತಸ್ಯ) (of one unable to return the favour)
- ಜೀವಿತಾನ್ಮರಣಂ (जीवितान्मरणं, jīvitānmaraṇaṃ) = ಬದುಕಿಗಿಂತ ಸಾವು (ಜೀವಿತಾತ್, ಮರಣಂ) (death rather than life)
- ವರಮ್ (वरम्, varam) = ಮೇಲು (is better)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಗೆಳೆಯರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಬಯಸಿದ ಸ್ನೇಹದ ಸಲುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಏನೂ ಮಾಡಲಾರದವನಿಗೆ ಬದುಕಿಗಿಂತ ಸಾವು ಮೇಲು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
For one who has enjoyed his friends’ wealth and the closeness he wished for, and cannot give anything back, death is better than life.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪ್ರಣಯ ಎಂದರೆ ಸಲುಗೆ, ಪ್ರೀತಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನವಿಯೂ ಹೌದು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹದ ಸಲುಗೆ ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ, ಬೇರೆ ಛಾಯೆಯೂ ಇರಬಹುದೆಂದು ನಮಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
Pranaya means closeness, affection and sometimes a request. We have read it here as the closeness of friendship, though we think another shade of meaning may be present.
ಸಾವು ಮೇಲು ಎಂಬುದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಸಲಹೆ ಅಲ್ಲ, ಅವಮಾನದ ಭಾರವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಭಾವ ತೀವ್ರವೆಂದು ತೋರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
Death being better is not literal advice but an exaggeration that shows the weight of shame. Old poetry uses such statements to show how intense a feeling is.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 66. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 66. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಗೆಳೆಯರ ಸಹಾಯ ಪಡೆದವರಿಗೆ ಮರಳಿಸುವ ಚಿಂತೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಹಾಯ ಕೊಟ್ಟವರು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ಒತ್ತಡ ಹಾಕದಿದ್ದರೆ ಸ್ನೇಹ ಹಗುರವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
Even today, those who have taken a friend’s help carry the worry of returning it. Friendship stays light when the giver does not press to be repaid.
ಯಾರಿಗಾದರೂ ಇಂಥ ಅವಮಾನದ ಭಾರ ತಾಳಲಾರದಷ್ಟು ಅನಿಸಿದರೆ ಅವರು ನಂಬಿಕೆಯ ಯಾರೊಂದಿಗಾದರೂ ಮನಬಿಚ್ಚಿ ಮಾತನಾಡಬೇಕು. ಶ್ಲೋಕದ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಲಹೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
If anyone finds the weight of such shame too heavy to bear, they should speak openly to someone they trust. The verse’s exaggeration should not be taken as advice.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ