ಉಪಕಾರಿಣಿ ವಿಶ್ರಬ್ಧೇ: ನಂಬಿದವನಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದವನನ್ನು ಭೂಮಿ ಹೇಗೆ ಹೊರುತ್ತಾಳೆ

ನಮ್ಮನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ನಂಬಿದವರಿಗೆ ನೋವು ಕೊಡುವುದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತ ಎಂದು ಹಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಂಬಿದವರು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ.

ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಆ ಕೋಪವನ್ನು ಜನರೆದುರು ಹೇಳದೆ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕೃತಘ್ನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 2 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Ungrateful, verse 2

ವಿಷಯ: ನಂಬಿದವನಿಗೆ ದ್ರೋಹ · Betraying one who trusted

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಉಪಕಾರಿಣಿ ವಿಶ್ರಬ್ಧೇ ಶುದ್ಧಮತೌ ಯಃ ಸಮಾಚರತಿ ಪಾಪಮ್
ತಂ ಜನಮಸತ್ಯಸಂಧಂ ಭಗವತಿ ವಸುಧೇ ಕಥಂ ವಹಸಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

उपकारिणि विश्रब्धे शुद्धमतौ यः समाचरति पापम्
तं जनमसत्यसंधं भगवति वसुधे कथं वहसि

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

upakāriṇi viśrabdhe śuddhamatau yaḥ samācarati pāpam
taṃ janamasatyasaṃdhaṃ bhagavati vasudhe kathaṃ vahasi

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಉಪಕಾರಿಣಿ (उपकारिणि, upakāriṇi) = ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (towards one who has done a kindness)
ವಿಶ್ರಬ್ಧೇ (विश्रब्धे, viśrabdhe) = ನಂಬಿದವನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (towards one who trusts)
ಶುದ್ಧಮತೌ (शुद्धमतौ, śuddhamatau) = ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನವನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (towards one of a pure mind)
ಯಃ (यः, yaḥ) = ಯಾರು (who)
ಸಮಾಚರತಿ (समाचरति, samācarati) = ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ (practises)
ಪಾಪಮ್ (पापम्, pāpam) = ಪಾಪವನ್ನು, ಕೇಡನ್ನು (wrong, evil)
ತಂ (तं, taṃ) = ಅವನನ್ನು (that)
ಜನಮಸತ್ಯಸಂಧಂ (जनमसत्यसंधं, janamasatyasaṃdhaṃ) = ಸತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮಾತಿನ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು (ಜನಂ ಅಸತ್ಯಸಂಧಂ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಬಹುದು) (that man false to his word (it splits as janam, asatyasandham))
ಭಗವತಿ (भगवति, bhagavati) = ಪೂಜ್ಯಳೇ (O revered one)
ವಸುಧೇ (वसुधे, vasudhe) = ಭೂದೇವಿಯೇ (O Earth)
ಕಥಂ (कथं, kathaṃ) = ಹೇಗೆ (how)
ವಹಸಿ (वहसि, vahasi) = ಹೊರುತ್ತೀಯೆ (do you carry)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ, ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟವನಿಗೆ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನವನಿಗೆ ಯಾರು ಕೇಡು ಬಗೆಯುತ್ತಾನೋ, ಮಾತಿಗೆ ತಪ್ಪುವ ಅಂತಹ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪೂಜ್ಯಳಾದ ಭೂದೇವಿಯೇ, ನೀನು ಹೇಗೆ ಹೊರುತ್ತೀಯೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Whoever does wrong to one who has done him good, who trusts him, who is pure of mind: how, O revered Earth, do you bear a man like that, false to his word.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇದೊಂದು ಸಂಬೋಧನೆಯ ಪದ್ಯ. ಕವಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲರ ಭಾರ ಹೊರುವವಳು ಎನ್ನುವ ಹಳೆಯ ಮಾತು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೂಪ ಪಡೆದಿದೆ.

This is a verse of address. The poet speaks to the Earth directly. The old idea that Earth carries everyone becomes a question here.

ಅಸತ್ಯಸಂಧ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮಾತು ಕೊಟ್ಟು ತಪ್ಪುವವನು ಎಂದು ನಾವು ಅರ್ಥಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಶಾಬ್ದಿಕವಾಗಿ ಇದು ಸುಳ್ಳು ಸಂಕಲ್ಪದವನು ಎಂದೂ ಆಗಬಹುದು.

We take asatyasandha to mean one who goes back on his word. More literally it could also be one of a false resolve.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 75. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 75. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಶಿಷ್ಯನೊಬ್ಬ ಗುರು ಕಲಿಸಿದ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದಲೇ ಆ ಗುರುವಿನ ಹೆಸರು ಕೆಡಿಸಿದರೆ ಅದು ಈ ಪದ್ಯ ಹೇಳುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹತ್ತಿರ. ಇಂತಹವು ಕೈ ಮೀರಿದ ಮೇಲೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ನಮ್ಮ ನಡತೆಯನ್ನು ಅಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

If a student uses what a teacher gave to harm that teacher’s name, it comes close to what this verse describes. It is better to weigh our own conduct early than to remember such things after the harm is done.

ಪದ್ಯ ಯಾರನ್ನೂ ಶಾಪ ಹಾಕುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಂಬಿಕೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಹೊಣೆ ಎಂದು ನಮಗೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಓದಬಹುದು.

The verse curses no one. It can be read as telling ourselves that being trusted is a responsibility.