ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನೇ ಚ ಸುರಾಪೇ ಚ: ಕೃತಘ್ನನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿಲ್ಲ

ಯಾರಾದರೂ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಮುರಿದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತೆ ಕೂಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಪದ್ಯ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನದು. ಹಳೆಯ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಾರವಾದುದು ಯಾವುದು ಎಂದು ಚುಚ್ಚಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕೃತಘ್ನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 1 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Ungrateful, verse 1

ವಿಷಯ: ಕೃತಘ್ನತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ · Ingratitude and atonement

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನೇ ಚ ಸುರಾಪೇ ಚ ಚೋರೇ ಭಗ್ನವ್ರತೇ ತಥಾ
ನಿಷ್ಕೃತಿರ್ವಿಹಿತಾ ಲೋಕೇ ಕೃತಘ್ನೇ ನಾಸ್ತಿ ನಿಷ್ಕೃತಿಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा
निष्कृतिर्विहिता लोके कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

brahmaghne ca surāpe ca core bhagnavrate tathā
niṣkṛtirvihitā loke kṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನೇ (ब्रह्मघ्ने, brahmaghne) = ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೊಂದವನಿಗೆ (for the killer of a brahmin)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಸುರಾಪೇ (सुरापे, surāpe) = ಸುರೆ ಕುಡಿದವನಿಗೆ (for the drinker of liquor)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಚೋರೇ (चोरे, core) = ಕಳ್ಳನಿಗೆ (for the thief)
ಭಗ್ನವ್ರತೇ (भग्नव्रते, bhagnavrate) = ವ್ರತವನ್ನು ಮುರಿದವನಿಗೆ (for one who has broken a vow)
ತಥಾ (तथा, tathā) = ಹಾಗೆಯೇ (likewise)
ನಿಷ್ಕೃತಿರ್ವಿಹಿತಾ (निष्कृतिर्विहिता, niṣkṛtirvihitā) = ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ (ನಿಷ್ಕೃತಿಃ ವಿಹಿತಾ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಬಹುದು) (atonement is prescribed (it splits as nishkritih, vihita))
ಲೋಕೇ (लोके, loke) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ (in the world)
ಕೃತಘ್ನೇ (कृतघ्ने, kṛtaghne) = ಉಪಕಾರ ಮರೆತವನಿಗೆ (for the one who forgets a kindness)
ನಾಸ್ತಿ (नास्ति, nāsti) = ಇಲ್ಲ (ನ ಅಸ್ತಿ ಎಂದು ಬಿಡಿಸಬಹುದು) (there is not (it splits as na, asti))
ನಿಷ್ಕೃತಿಃ (निष्कृतिः, niṣkṛtiḥ) = ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ (atonement)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೊಂದವನಿಗೆ, ಸುರೆ ಕುಡಿದವನಿಗೆ, ಕಳ್ಳನಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ರತ ಮುರಿದವನಿಗೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಮರೆತವನಿಗೆ ಯಾವ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೂ ಇಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

For the killer of a brahmin, the drinker of liquor, the thief and the breaker of a vow, atonement has been laid down in the world. For the one who forgets a kindness, there is no atonement.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ನಿಷ್ಕೃತಿ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಿದ ತಪ್ಪುಗಳು ಹಳೆಯ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು ಅತಿ ಭಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ಹೇಳಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಘ್ನತೆಯನ್ನು ಅವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿಟ್ಟಿದ್ದೇ ಪದ್ಯದ ಚುರುಕು.

Nishkriti means atonement, the way out of a wrong. The wrongs named here were counted very grave by the old law books. The verse recites them like a traditional list and then sets ingratitude above them all. That is its sting.

ಈ ಭಾವ ಬೇರೆ ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ಇದಕ್ಕೆ ಕರ್ತೃವನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ, ನಾವೂ ಯಾವುದೇ ಮೂಲವನ್ನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ.

It is said that this sentiment appears in other old works too. Our book names no author for it, and we do not claim any source with certainty.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 75. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 75. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಬ್ಬ ರೋಗಿ ಗುಣವಾದ ನಂತರ ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆರವಾದವರ ಹೆಸರೂ ಮರೆತರೆ ಯಾವ ವರದಿಯೂ ಅದನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಕೊರತೆ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪದ್ಯ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

If someone forgets even the names of those who helped in a hard time once they have recovered, no report records it. Yet the verse reminds us that the missing thanks stays in the relationship.

ಇದು ಇತರ ತಪ್ಪುಗಳು ಸಣ್ಣವು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಪದ್ಯವಲ್ಲ. ಉಪಕಾರ ಸ್ಮರಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಅಭ್ಯಾಸ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದುತ್ತೇವೆ.

The verse is not saying other wrongs are small. We read it as an exaggeration that stresses how much the small habit of remembering a kindness matters.