ಒಬ್ಬ ಹೊಗಳುಗಾರ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಹೊಗಳಲು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೂ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿ, ಯಾರೂ ಸಾಲದು ಎನ್ನುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಅದೊಂದು ಹಳೆಯ ತಂತ್ರ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಎರಡು ಅರ್ಥದ ಪದಗಳಿಂದ ಜೋಡಿಸಿ, ರಾಜನಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಯಾರೆಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ವೇಧಾ ವೇದನಯಾಶ್ಲಿಷ್ಟೋ ಗೋವಿಂದೋಽಪಿ ಗದಾನ್ವಿತಃ
ಶಂಭುಃ ಶೂಲೀ ವಿಷಾದೀ ಚ ದೇವ ಕೇನೋಪಮೀಯಸೇ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
वेधा वेदनयाश्लिष्टो गोविन्दोऽपि गदान्वितः
शम्भुः शूली विषादी च देव केनोपमीयसे
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
vedhā vedanayāśliṣṭo govindo’pi gadānvitaḥ
śambhuḥ śūlī viṣādī ca deva kenopamīyase
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ವೇಧಾ (वेधा, vedhā) = ಬ್ರಹ್ಮ (Brahma, the creator)
- ವೇದನಯಾಶ್ಲಿಷ್ಟೋ (वेदनयाश्लिष्टो, vedanayāśliṣṭo) = ವೇದನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಅಥವಾ ವೇದ ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು (ವೇದನಯಾ ಮತ್ತು ಆಶ್ಲಿಷ್ಟಃ) (held by pain, or held by the Veda and sound policy)
- ಗೋವಿಂದೋಽಪಿ (गोविन्दोऽपि, govindo’pi) = ಗೋವಿಂದನೂ (ಗೋವಿಂದಃ ಮತ್ತು ಅಪಿ) (even Govinda)
- ಗದಾನ್ವಿತಃ (गदान्वितः, gadānvitaḥ) = ಗದೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಅಥವಾ ರೋಗದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು (with a mace, or with an illness)
- ಶಂಭುಃ (शम्भुः, śambhuḥ) = ಶಿವ (Shambhu, Shiva)
- ಶೂಲೀ (शूली, śūlī) = ತ್ರಿಶೂಲ ಹಿಡಿದವನು, ಅಥವಾ ಶೂಲೆ ನೋವಿನವನು (trident bearer, or one with colic)
- ವಿಷಾದೀ (विषादी, viṣādī) = ವಿಷ ಕುಡಿದವನು, ಅಥವಾ ದುಃಖಿ (poison drinker, or sorrowful)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ದೇವ (देव, deva) = ಪ್ರಭುವೇ (O lord)
- ಕೇನೋಪಮೀಯಸೇ (केनोपमीयसे, kenopamīyase) = ಯಾರೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಬೇಕು (ಕೇನ ಮತ್ತು ಉಪಮೀಯಸೇ) (with whom are you compared)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಬ್ರಹ್ಮ ವೇದನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾನೆ, ಗೋವಿಂದನೂ ಗದೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾನೆ, ಶಿವ ಶೂಲ ಹಿಡಿದವನು ಮತ್ತು ವಿಷಾದಿ. ಪ್ರಭುವೇ, ತಮ್ಮನ್ನು ಯಾರೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಬೇಕು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Brahma is bound up with pain, Govinda too is bound up with the mace, Shambhu has the trident and is sorrowful. O lord, with whom can you be compared?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ದೇವರ ನಿಂದೆಯಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ವಿಶೇಷಣಕ್ಕೂ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಇದೆ. ಮುದ್ರಿತ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ವೇದನಯಾ ಎಂದರೆ ನೋವಿನಿಂದ ಅಥವಾ ವೇದ ಮತ್ತು ನೀತಿಯಿಂದ, ಗದ ಎಂದರೆ ರೋಗ ಅಥವಾ ಗದೆ, ಶೂಲ ಎಂದರೆ ನೋವು ಅಥವಾ ತ್ರಿಶೂಲ, ವಿಷಾದಿ ಎಂದರೆ ದುಃಖಿ ಅಥವಾ ವಿಷ ಕುಡಿದವನು.
At first glance this looks like a slight on the gods. But each epithet carries two senses. As the printed notes say, vedanaya is pain, or the Veda and policy. Gada is illness or the mace. Shula is colic or the trident. Vishadi is sorrowful or one who drank poison.
ದೇವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರುತುಗಳನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ದೋಷದಂತೆ ತಿರುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೇವರ ಅಗೌರವ ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ, ಮಾತಿನ ಆಟ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಹೊಗಳಿಕೆಯೇ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದು ನಮಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ.
The usual signs of the gods are turned here into what sound like faults. It seems to us that the poet means word play and praise of the king, not disrespect to the gods.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 102. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 102. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಹೊಗಳಿಕೆ ಎಷ್ಟೇ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಇದ್ದರೂ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಏರಿಸುವುದು ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗ. ಅದು ಸೊಗಸಾದ ಮಾತಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಸತ್ಯ ಎನ್ನಲಾಗದು.
However clever the praise, lifting one person by lowering others is the easy road. It can be a fine turn of speech, but it is not the truth.
ಒಂದು ಪದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಇರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ರೋಗಿ ಹೇಳುವ ತಲೆ ಭಾರ ಎಂಬ ಮಾತು ನೋವೂ ಆಗಿರಬಹುದು, ದುಃಖವೂ ಆಗಿರಬಹುದು.
A doctor knows well that a word can carry two meanings. When a patient says the head feels heavy, it may be pain or it may be sorrow.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ