ವೀಣೇವ ಶ್ರೋತ್ರಹೀನಸ್ಯ: ಜಿಪುಣನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೂರು ವ್ಯರ್ಥ ಹೋಲಿಕೆಗಳು

ವೀಣೆ ಎಷ್ಟೇ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೇಳುವ ಕಿವಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದರ ನಾದ ಯಾರಿಗೂ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಇಟ್ಟು, ಕೊನೆಗೆ ಜಿಪುಣನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕೃಪಣನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 24 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Miser, verse 24

ವಿಷಯ: ಬಳಕೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂಪತ್ತು · Wealth that is never used

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ವೀಣೇವ ಶ್ರೋತ್ರಹೀನಸ್ಯ ಲೋಲಾಕ್ಷೀವ ವಿಚಕ್ಷುಷಃ
ವ್ಯಸೋಃ ಕುಸುಮಮಾಲೇವ ಶ್ರೀಃ ಕದರ್ಯಸ್ಯ ನಿಷ್ಫಲಾ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

वीणेव श्रोत्रहीनस्य लोलाक्षीव विचक्षुषः
व्यसोः कुसुममालेव श्रीः कदर्यस्य निष्फला

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

vīṇeva śrotrahīnasya lolākṣīva vicakṣuṣaḥ
vyasoḥ kusumamāleva śrīḥ kadaryasya niṣphalā

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ವೀಣೇವ (वीणेव, vīṇeva) = ವೀಣೆಯಂತೆ (ವೀಣಾ + ಇವ) (like a lute (vina + iva))
ಶ್ರೋತ್ರಹೀನಸ್ಯ (श्रोत्रहीनस्य, śrotrahīnasya) = ಕಿವಿ ಕೇಳದವನಿಗೆ (for one without hearing)
ಲೋಲಾಕ್ಷೀವ (लोलाक्षीव, lolākṣīva) = ಚಂಚಲ ಕಣ್ಣಿನ ಹೆಣ್ಣಿನಂತೆ (ಲೋಲಾಕ್ಷೀ + ಇವ) (like a woman of roving eyes (lolakshi + iva))
ವಿಚಕ್ಷುಷಃ (विचक्षुषः, vicakṣuṣaḥ) = ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದವನಿಗೆ (for one without eyes)
ವ್ಯಸೋಃ (व्यसोः, vyasoḥ) = ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ (for one without breath)
ಕುಸುಮಮಾಲೇವ (कुसुममालेव, kusumamāleva) = ಹೂಮಾಲೆಯಂತೆ (ಕುಸುಮಮಾಲಾ + ಇವ) (like a garland of flowers (kusumamala + iva))
ಶ್ರೀಃ (श्रीः, śrīḥ) = ಸಂಪತ್ತು (wealth)
ಕದರ್ಯಸ್ಯ (कदर्यस्य, kadaryasya) = ಜಿಪುಣನ (of the miser)
ನಿಷ್ಫಲಾ (निष्फला, niṣphalā) = ಫಲವಿಲ್ಲದ್ದು (fruitless)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕಿವಿ ಕೇಳದವನಿಗೆ ವೀಣೆಯಂತೆ, ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಚಂಚಲ ಕಣ್ಣಿನ ಹೆಣ್ಣಿನಂತೆ, ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಹೂಮಾಲೆಯಂತೆ, ಜಿಪುಣನ ಸಂಪತ್ತು ಫಲವಿಲ್ಲದ್ದು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Like a lute to one who cannot hear, like a woman of roving eyes to one who cannot see, like a garland of flowers to one without breath, the wealth of a miser bears no fruit.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮೂರೂ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರಚನೆ ಇದೆ. ಒಂದು ವಸ್ತು ಇದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ಇಂದ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಜೀವ ಇಲ್ಲ. ಸಂಪತ್ತು ಇದೆ, ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಾಲ್ಕನೆಯದು.

All three examples share one build. There is a thing, and the sense or the life needed to enjoy it is missing. The fourth is wealth that exists while the will to use it does not.

ಲೋಲಾಕ್ಷೀ ಎಂದರೆ ಚಂಚಲ ಕಣ್ಣಿನ ಹೆಣ್ಣು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಸೌಂದರ್ಯದ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಕೇತ. ಇಲ್ಲಿ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಮುಖ್ಯ. ಹೂಮಾಲೆಯ ಪರಿಮಳವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ವ್ಯರ್ಥ.

Lolakshi means a woman of restless eyes, a traditional token of beauty in Sanskrit poetry. Here all that matters is that her beauty cannot be seen by the blind. The fragrance of a garland is likewise lost on one without breath.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 71. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 71. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಂಪತ್ತು ಬಳಕೆಯಾದಾಗಲೇ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದೇ ಮಾತನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ.

Wealth bears fruit only when it is used. The three images say one thing in three ways.

ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲಕ್ಕೂ ಇದು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ರೋಗಿಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಹಂಚದಿದ್ದರೆ ಅದೂ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟ ವೀಣೆಯಂತೆ.

It suits knowledge and skill as well. What a doctor has learnt, if never shared with a patient or a student, is also a lute left covered.