ನ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ ನ ಚ ರಾಜ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀಃ: ಮಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಸಂತೋಷ

ಮಗಳನ್ನು ಯೋಗ್ಯನಾದವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ ತಂದೆಗೆ ಆಗುವ ಸಮಾಧಾನ ಬೇರೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಸಮವಲ್ಲ.

ಆ ಭಾವವನ್ನೇ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಕವಿಯ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಆಗುವುದೂ ಅದೇ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕಾವ್ಯಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 27 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Poetry, verse 27

ವಿಷಯ: ಯೋಗ್ಯನಾದ ಓದುಗ ಸಿಕ್ಕಾಗಿನ ಸಂತೋಷ · The joy of finding the right reader

ಛಂದಸ್ಸು: ಉಪಜಾತಿ · Upajati

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ನ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ ನ ಚ ರಾಜ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀ-
ಸ್ತಥಾ ಯಥೇಯಂ ಕವಿತಾ ಕವೀನಾಮ್ ।
ಲೋಕೋತ್ತರೇ ಪುಂಸಿ ನಿವೇಶ್ಯಮಾನಾ
ಪುತ್ರೀವ ಹರ್ಷಂ ಹೃದಯೇ ಕರೋತಿ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

न ब्रह्मविद्या न च राज्यलक्ष्मी-
स्तथा यथेयं कविता कवीनाम् ।
लोकोत्तरे पुंसि निवेश्यमाना
पुत्रीव हर्षं हृदये करोति ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

na brahmavidyā na ca rājyalakṣmī-
stathā yatheyaṃ kavitā kavīnām |
lokottare puṃsi niveśyamānā
putrīva harṣaṃ hṛdaye karoti ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ನ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ (न ब्रह्मविद्या, na brahmavidyā) = ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯೂ ಅಲ್ಲ (neither the knowledge of Brahman)
ನ ಚ ರಾಜ್ಯಲಕ್ಷ್ಮೀಃ (न च राज्यलक्ष्मीः, na ca rājyalakṣmīḥ) = ರಾಜ್ಯದ ಸಂಪತ್ತೂ ಅಲ್ಲ (nor the fortune of a kingdom)
ತಥಾ ಯಥಾ ಇಯಮ್ (तथा यथा इयम्, tathā yathā iyam) = ಇದು ಮಾಡುವಷ್ಟು (as much as this does)
ಕವಿತಾ ಕವೀನಾಮ್ (कविता कवीनाम्, kavitā kavīnām) = ಕವಿಗಳ ಕವಿತೆ (the poetry of poets)
ಲೋಕೋತ್ತರೇ ಪುಂಸಿ (लोकोत्तरे पुंसि, lokottare puṃsi) = ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ (in a man who stands above the world)
ನಿವೇಶ್ಯಮಾನಾ (निवेश्यमाना, niveśyamānā) = ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ (when it is settled)
ಪುತ್ರೀ ಇವ (पुत्री इव, putrī iva) = ಮಗಳಂತೆ (like a daughter)
ಹರ್ಷಮ್ ಹೃದಯೇ ಕರೋತಿ (हर्षम् हृदये करोति, harṣam hṛdaye karoti) = ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ (makes gladness in the heart)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ರಾಜ್ಯದ ಸಂಪತ್ತೂ ಅಲ್ಲ. ಕವಿಗಳ ಈ ಕವಿತೆ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಯೋಗ್ಯನೊಬ್ಬನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಾಗ, ಮಗಳನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಮನೆಗೆ ಕೊಟ್ಟಂತೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Neither the knowledge of Brahman nor the fortune of a kingdom gives such gladness of heart as this poetry of poets does, when it is settled upon a man who stands above the world, like a daughter given into a good house.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ನಿವೇಶ್ಯಮಾನಾ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೂ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪದ ಬಳಕೆ.

Niveshyamana means being settled or established. In Sanskrit the same word is used for giving a daughter in marriage.

ಲೋಕೋತ್ತರ ಎಂದರೆ ಲೋಕವನ್ನು ಮೀರಿದವನು. ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಓದುಗನಲ್ಲ, ಕವಿತೆಯ ಬೆಲೆ ತಿಳಿದವನು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

Lokottara means one who is above the common world. Here it means not an ordinary reader but one who knows what a poem is worth.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 31. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 31. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಬರೆದದ್ದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಓದಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಸಿಕ್ಕಾಗ ಬರೆದವನಿಗೆ ಆಗುವ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಅದು ಹಣದಿಂದಲೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಪದವಿಯಿಂದಲೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

The verse recognises the contentment a writer feels when someone reads the work properly. Money does not give it, and neither does position.

ಯಾರಾದರೂ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಎರಡು ಮಾತು ಹೇಳುವುದು ಸಣ್ಣ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ. ಅದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬಹುಮಾನ.

Noticing someone’s work and saying two words about it is no small thing. To that person it is a large reward.