ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳ ಆಟಗಳಿವೆ. ಅಗಜಾನನ ಮತ್ತು ಗಜಾನನ; ಅನೇಕದಂ ಮತ್ತು ಏಕದಂತ. ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಸದ್ದು, ಅರ್ಥ ಬೇರೆ.
ಒಂದೇ ದಂತವಿರುವ ಗಣಪತಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಚಮತ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸವಿ ತೋರಿಸಲು ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಶ್ಲೋಕ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಅಗಜಾನನಪದ್ಮಾರ್ಕಂ ಗಜಾನನಮಹರ್ನಿಶಮ್ ।
ಅನೇಕದಂ ತಂ ಭಕ್ತಾನಾಮೇಕದಂತಮುಪಾಸ್ಮಹೇ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
अगजाननपद्मार्कं गजाननमहर्निशम् ।
अनेकदं तं भक्तानामेकदन्तमुपास्महे ॥
ಶ್ಲೋಕ (IAST)
agajānanapadmārkaṃ gajānanamaharniśam |
anekadaṃ taṃ bhaktānāmekadantamupāsmahe ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಗಜಾನನಪದ್ಮಾರ್ಕಮ್ (अगजाननपद्मार्कम्, agajānanapadmārkam) = ಅಗಜೆಯ (ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳು ಪಾರ್ವತಿಯ) ಮುಖಕಮಲಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯನಂತಿರುವವನನ್ನು (the sun to the lotus face of Parvati, daughter of the mountain)
- ಗಜಾನನಮ್ (गजाननम्, gajānanam) = ಆನೆಯ ಮುಖದವನನ್ನು (the elephant-faced one)
- ಅಹರ್ನಿಶಮ್ (अहर्निशम्, aharniśam) = ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ (day and night)
- ಅನೇಕದಮ್ (अनेकदम्, anekadam) = ಅನೇಕವನ್ನು ಕೊಡುವವನನ್ನು (the giver of many things)
- ತಮ್ (तम्, tam) = ಅವನನ್ನು (him)
- ಭಕ್ತಾನಾಮ್ (भक्तानाम्, bhaktānām) = ಭಕ್ತರಿಗೆ (to devotees)
- ಏಕದಂತಮ್ (एकदन्तम्, ekadantam) = ಒಂದೇ ದಂತವುಳ್ಳವನನ್ನು (the one-tusked)
- ಉಪಾಸ್ಮಹೇ (उपास्महे, upāsmahe) = ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ, ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇವೆ (we worship)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಪಾರ್ವತಿಯ ಮುಖಕಮಲವನ್ನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಅರಳಿಸುವ, ಆನೆಯ ಮುಖದ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹಲವನ್ನು ಕೊಡುವ ಆ ಏಕದಂತನನ್ನು ನಾವು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Day and night we worship the elephant-faced, one-tusked one, who makes Parvati’s lotus face bloom as the sun does a lotus, and who gives many things to his devotees.
ಪದಗಳ ಆಟThe wordplay
ಅಗ ಎಂದರೆ ಚಲಿಸದ್ದು, ಅಂದರೆ ಪರ್ವತ. ಅಗಜಾ ಎಂದರೆ ಪರ್ವತದ ಮಗಳು ಪಾರ್ವತಿ. ಕಮಲ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಕಂಡು ಅರಳುವಂತೆ, ಮಗನನ್ನು ಕಂಡು ತಾಯಿಯ ಮುಖ ಅರಳುತ್ತದೆ. ಅಗಜಾನನ ಎಂಬ ಪದದ ಬೆನ್ನಿಗೇ ಗಜಾನನ ಬಂದು ಸದ್ದಿನ ಆಟ ಆಗುತ್ತದೆ.
Aga means that which does not move, a mountain; agaja is the mountain’s daughter, Parvati. As a lotus opens at the sight of the sun, the mother’s face opens at the sight of her son. Gajanana follows agajanana directly, and the sounds play off each other.
ಅನೇಕದಂ ತಂ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಓದಿದರೆ ಅನೇಕದಂತಂ, ಅಂದರೆ ಹಲವು ದಂತಗಳವನು ಎಂದು ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅನೇಕದಮ್ (ಹಲವು ಕೊಡುವವನು) ಮತ್ತು ತಮ್ (ಅವನನ್ನು) ಎಂದು ಬಿಡಿಸಬೇಕು. ಅದರ ನಂತರವೇ ಏಕದಂತ ಬರುತ್ತದೆ.
Read together, anekadam tam sounds like anekadantam, one with many tusks. It must be split as anekadam, giver of many things, and tam, him. Right after it comes ekadanta, the one-tusked.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಒಬ್ಬ ತಾಯಿಯ ಮಗನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತದೆ, ನಂತರ ದೇವರಾಗಿ. ಮಗುವನ್ನು ಕಂಡು ಅರಳುವ ತಾಯಿಮುಖದ ಚಿತ್ರ ಯಾವ ಮನೆಗೂ ಪರಿಚಿತ.
The verse first sees Ganapati as a mother’s son, and only then as a god. The picture of a mother’s face lighting up at her child is familiar in every home.
ಒಂದು ದಂತ ಕಳೆದುಕೊಂಡವನು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊರತೆ ಇದ್ದರೂ ಇತರರಿಗೆ ಕೊಡುವ ಶಕ್ತಿ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಸಣ್ಣ ಪಾಠ.
The one who lost a tusk is not behind in giving. Even with a loss, the power to give to others remains; that is the small lesson of this verse.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ