ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಗಣಪತಿ ದೇವಲೋಕದ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಸುತ್ತ ಭೂತಗಣಗಳಿವೆ. ಅವನು ಕಾಡಿನ ಬೇಲದ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಲಯ ಬಹಳ ಪರಿಚಿತ. ವಂಶಸ್ಥ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹನ್ನೆರಡು ಅಕ್ಷರದ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಡಲು ಸುಲಭ.
ಶ್ಲೋಕ (ಕನ್ನಡ)
ಗಜಾನನಂ ಭೂತಗಣಾದಿಸೇವಿತಂ
ಕಪಿತ್ಥಜಂಬೂಫಲಸಾರಭಕ್ಷಿತಮ್ ।
ಉಮಾಸುತಂ ಶೋಕವಿನಾಶಕಾರಣಂ
ನಮಾಮಿ ವಿಘ್ನೇಶ್ವರಪಾದಪಂಕಜಮ್ ॥
ಶ್ಲೋಕ (ದೇವನಾಗರಿ)
गजाननं भूतगणादिसेवितं
कपित्थजम्बूफलसारभक्षितम् ।
उमासुतं शोकविनाशकारणं
नमामि विघ्नेश्वरपादपङ्कजम् ॥
ಶ್ಲೋಕ (English IAST)
gajānanaṃ bhūtagaṇādisevitaṃ
kapitthajambūphalasārabhakṣitam |
umāsutaṃ śokavināśakāraṇaṃ
namāmi vighneśvarapādapaṅkajam ||
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಗಜಾನನಮ್ (गजाननम्, gajānanam) = ಆನೆಯ ಮುಖದವನನ್ನು (the elephant-faced one)
- ಭೂತಗಣಾದಿಸೇವಿತಮ್ (भूतगणादिसेवितम्, bhūtagaṇādisevitam) = ಭೂತಗಣ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ಸೇವಿತನಾದವನನ್ನು (served by the hosts of spirits and others)
- ಕಪಿತ್ಥಜಂಬೂಫಲಸಾರಭಕ್ಷಿತಮ್ (कपित्थजम्बूफलसारभक्षितम्, kapitthajambūphalasārabhakṣitam) = ಬೇಲದ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ತಿರುಳನ್ನು ತಿನ್ನುವವನನ್ನು (who eats the pulp of wood-apple and rose-apple fruits)
- ಉಮಾಸುತಮ್ (उमासुतम्, umāsutam) = ಉಮೆಯ ಮಗನನ್ನು (the son of Uma)
- ಶೋಕವಿನಾಶಕಾರಣಮ್ (शोकविनाशकारणम्, śokavināśakāraṇam) = ದುಃಖದ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು (the cause of the end of sorrow)
- ನಮಾಮಿ (नमामि, namāmi) = ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ (I bow to)
- ವಿಘ್ನೇಶ್ವರಪಾದಪಂಕಜಮ್ (विघ्नेश्वरपादपङ्कजम्, vighneśvarapādapaṅkajam) = ವಿಘ್ನೇಶ್ವರನ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು (the lotus feet of the lord of obstacles)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಆನೆಯ ಮುಖದ, ಭೂತಗಣಗಳು ಸೇವಿಸುವ, ಬೇಲದ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ತಿರುಳನ್ನು ಸವಿಯುವ, ಉಮೆಯ ಮಗನಾದ, ದುಃಖವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ವಿಘ್ನೇಶ್ವರನ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
I bow to the lotus feet of Vighneshvara, the elephant-faced son of Uma, served by the hosts of spirits, who enjoys the pulp of wood-apple and rose-apple, and who brings sorrow to an end.
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆAbout this verse
ಕಪಿತ್ಥ ಎಂದರೆ ಬೇಲದ ಹಣ್ಣು (ವುಡ್ ಆಪಲ್), ಜಂಬೂ ಎಂದರೆ ನೇರಳೆ ಹಣ್ಣು. ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ, ದುಬಾರಿಯಲ್ಲದ ಹಣ್ಣುಗಳು.
Kapittha is the wood apple and jambu the rose apple or jamun. Both are ordinary, inexpensive fruits.
ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿಗೆ ಕಪಿತ್ಥಜಂಬೂಫಲಚಾರುಭಕ್ಷಣಮ್ ಎಂಬ ಪಾಠವೂ ಇದೆ. ವ್ಯಾಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ ಭಕ್ಷಿತಮ್ ಪದಕ್ಕೆ ತಿನ್ನಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವರು ಭಕ್ಷಣಮ್ ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪಾಠಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ, ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ.
The second line is also read kapitthajambuphalacharubhakshanam. Since bhakshitam strictly means that which is eaten, some prefer bhakshanam. Both readings are in use, and the sense is much the same.
ಭೂತಗಣ ಎಂದರೆ ಶಿವನ ಪರಿವಾರದ ಗಣಗಳು. ಗಣಪತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವೇ ಈ ಗಣಗಳ ಒಡೆಯ.
The bhutaganas are the attendants in Shiva’s retinue. The name Ganapati itself means lord of these ganas.
ಆಧಾರ: ಹಲವು ಮೂಲಗಳು. ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.
Sources: several. Where versions differ, we have noted it here.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ದೇವರು ಸರಳವಾದ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸಮಾಜದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಣಗಳ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಹಬ್ಬದ ಆಡಂಬರಕ್ಕಿಂತ ಆ ಸರಳತೆ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿರಲಿ.
The god of this verse is content with simple fruit and keeps company with the ganas at the edges of society. Let that simplicity be remembered more than the grandeur of the festival.
ಹಬ್ಬದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರಿಗೂ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ, ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಒಳ್ಳೆಯದು.
Using the fruits of the season as offerings helps local farmers and is good for health too.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ