ಖಲೋ ನ ಸಾಧುತಾಂ ಯಾತಿ: ನದಿ ಸೇರಿದರೂ ಸಿಹಿಯಾಗದ ಕಡಲು

ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿರಿಯರೊಬ್ಬರು ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಕೆಲವರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಕಿವಿಯಿಂದ ಅದು ಜಾರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹ ವ್ಯರ್ಥ ಬುದ್ಧಿವಾದವನ್ನು ಸಮುದ್ರದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ದುಃಖಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ತಣ್ಣನೆಯ ವೀಕ್ಷಣೆ ಇದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 29 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 29

ವಿಷಯ: ಬುದ್ಧಿವಾದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗದವನು · One unmoved by counsel

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಖಲೋ ನ ಸಾಧುತಾಂ ಯಾತಿ ಸದ್ಭಿಃ ಸಂಬೋಧಿತೋಽಪಿ ಸನ್
ಸರಿತ್ಪೂರಪ್ರಪೂರ್ಣೋಽಪಿ ಕ್ಷಾರೋ ನ ಮಧುರಾಯತೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

खलो न साधुतां याति सद्भिः संबोधितोऽपि सन्
सरित्पूरप्रपूर्णोऽपि क्षारो न मधुरायते

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

khalo na sādhutāṃ yāti sadbhiḥ saṃbodhito’pi san
saritpūraprapūrṇo’pi kṣāro na madhurāyate

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಖಲೋ (खलो, khalo) = ಖಲ (the wicked man)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (does not)
ಸಾಧುತಾಂ (साधुतां, sādhutāṃ) = ಒಳ್ಳೆಯತನವನ್ನು (goodness)
ಯಾತಿ (याति, yāti) = ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ (attain)
ಸದ್ಭಿಃ (सद्भिः, sadbhiḥ) = ಸಜ್ಜನರಿಂದ (by the good)
ಸಂಬೋಧಿತೋಽಪಿ (संबोधितोऽपि, saṃbodhito’pi) = ತಿಳಿಹೇಳಿಸಿಕೊಂಡರೂ (though counselled)
ಸನ್ (सन्, san) = ಇದ್ದರೂ (being so)
ಸರಿತ್ಪೂರಪ್ರಪೂರ್ಣೋಽಪಿ (सरित्पूरप्रपूर्णोऽपि, saritpūraprapūrṇo’pi) = ನದಿಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೂ (though filled by the floods of rivers)
ಕ್ಷಾರೋ (क्षारो, kṣāro) = ಉಪ್ಪಾದದ್ದು (the salty one)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (does not)
ಮಧುರಾಯತೇ (मधुरायते, madhurāyate) = ಸಿಹಿಯಾಗುತ್ತದೆ (turn sweet)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸಜ್ಜನರು ತಿಳಿಹೇಳಿದರೂ ಖಲ ಒಳ್ಳೆಯತನವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ನದಿಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ತುಂಬಿದರೂ ಉಪ್ಪಾದದ್ದು ಸಿಹಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Though counselled by the good, the wicked man does not attain goodness. Though filled with the floods of rivers, the salty one does not turn sweet.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕ್ಷಾರ ಎಂದರೆ ಉಪ್ಪಿನ ರುಚಿಯುಳ್ಳದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಶ್ಲೋಕ ಸಮುದ್ರದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳದೆ ರುಚಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಿ ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಓದುಗನಿಗೆ ಬಿಡುತ್ತದೆ.

Kshara means what tastes of salt. Here it may be understood as the sea. The verse names only the taste and leaves the rest to the reader.

ನದಿಗಳು ಸಿಹಿ ನೀರನ್ನೇ ತರುತ್ತವೆ, ಆದರೂ ಸಮುದ್ರ ಸೇರಿದ ಕ್ಷಣ ಅದು ಉಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಮಾತು ಬಂದರೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವನ ಪಾತ್ರೆ ಬದಲಾಗದಿದ್ದರೆ ಫಲ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವ.

Rivers bring sweet water, and yet it turns salt the moment it joins the sea. The feeling is that good words bear no fruit if the vessel receiving them does not change.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 54. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 54. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಒಮ್ಮೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೇಳಿದರೂ ಕೇಳದವನಿಗೆ ಹತ್ತನೆಯ ಬಾರಿ ಹೇಳಿ ಫಲವಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಕಲಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಮನಸ್ಸಿರುವವರಿಗೆ ಉಳಿಸುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸರಿ.

Saying a thing for the tenth time to one who ignored it twice may bring nothing. Those who teach may sometimes rightly save their strength for those who are willing to listen.

ಆದರೆ ಯಾರು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಬೇಗನೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಬಾರದು. ಕಡಲಿನ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವುದು ಬದಲಾಗದ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಲ್ಲ.

Yet we should not be quick to decide who will not listen. The sea is the picture of a nature that never changes and not of a mind that learns slowly.