ಹೇ ಪಕ್ಷಿನ್ನಾಗತಸ್ತ್ವಂ: ಬಾವಿಯ ಕಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ರಾಜಹಂಸ

ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಹೋಗದವನು ಜಗತ್ತು ಸುತ್ತಿ ಬಂದವನಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿರಬಹುದು. ತನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ್ದು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅವನ ನಂಬಿಕೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹಾಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನಾಟಕ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಉದ್ದ ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕದ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ, ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಯ ಮಾತು, ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ತೀರ್ಮಾನ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 282 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 282

ವಿಷಯ: ಬಾವಿಯ ಕಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಹಂಸ · The well frog and the swan

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಹೇ ಪಕ್ಷಿನ್ನಾಗತಸ್ತ್ವಂ ಕುತ ಇಹ ಸರಸಸ್ತತ್ಕಿಯದ್ಧಾ ವಿಶಾಲಂ ಕಿಂ ಮದ್ಧಾಮ್ನೋಽಪಿ ಬಾಢಂ ತದತಿಶಠ ಮಹಾಪಾಪ ಮಾ ಬ್ರೂಹಿ ಮಿಥ್ಯಾ
ಇತ್ಥಂ ಕೂಪೋದರಸ್ಥಃ ಶಪತಿ ತಟಗತಂ ದರ್ದುರೋ ರಾಜಹಂಸಂ ನೀಚಃ ಪ್ರಾಯಃ ಶಠಾರ್ಥೋ ಭವತಿ ಹಿ ವಿಷಮೋ ನಾಪರಾಧೇನ ಹೃಷ್ಟಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

हे पक्षिन्नागतस्त्वं कुत इह सरसस्तत्कियद्धा विशालं किं मद्धाम्नोऽपि बाढं तदतिशठ महापाप मा ब्रूहि मिथ्या
इत्थं कूपोदरस्थः शपति तटगतं दर्दुरो राजहंसं नीचः प्रायः शठार्थो भवति हि विषमो नापराधेन हृष्टः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

he pakṣinnāgatastvaṃ kuta iha sarasastatkiyaddhā viśālaṃ kiṃ maddhāmno’pi bāḍhaṃ tadatiśaṭha mahāpāpa mā brūhi mithyā
itthaṃ kūpodarasthaḥ śapati taṭagataṃ darduro rājahaṃsaṃ nīcaḥ prāyaḥ śaṭhārtho bhavati hi viṣamo nāparādhena hṛṣṭaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಹೇ ಪಕ್ಷಿನ್ನಾಗತಸ್ತ್ವಂ ಕುತ ಇಹ (हे पक्षिन्नागतस्त्वं कुत इह, he pakṣinnāgatastvaṃ kuta iha) = ಎಲೈ ಹಕ್ಕಿಯೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದೆ (O bird, from where have you come here)
ಸರಸಸ್ತತ್ಕಿಯದ್ಧಾ ವಿಶಾಲಂ (सरसस्तत्कियद्धा विशालं, sarasastatkiyaddhā viśālaṃ) = ಆ ಸರೋವರ ಎಷ್ಟು ವಿಶಾಲ (how large is that lake)
ಕಿಂ ಮದ್ಧಾಮ್ನೋಽಪಿ ಬಾಢಂ (किं मद्धाम्नोऽपि बाढं, kiṃ maddhāmno’pi bāḍhaṃ) = ನನ್ನ ನೆಲೆಗಿಂತಲೂ ನಿಜವಾಗಿ ಹೌದೇ (is it indeed more than my abode)
ತದತಿಶಠ ಮಹಾಪಾಪ (तदतिशठ महापाप, tadatiśaṭha mahāpāpa) = ಹಾಗಾದರೆ ಎಲೈ ಮಹಾಕುಟಿಲ, ಮಹಾಪಾಪಿಯೇ (then, O great rogue, great sinner)
ಮಾ ಬ್ರೂಹಿ ಮಿಥ್ಯಾ (मा ब्रूहि मिथ्या, mā brūhi mithyā) = ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬೇಡ (do not speak falsely)
ಇತ್ಥಂ (इत्थं, itthaṃ) = ಹೀಗೆ (thus)
ಕೂಪೋದರಸ್ಥಃ (कूपोदरस्थः, kūpodarasthaḥ) = ಬಾವಿಯೊಳಗೆ ಇರುವ (one that sits inside a well)
ಶಪತಿ (शपति, śapati) = ಶಪಿಸುತ್ತದೆ (curses)
ತಟಗತಂ (तटगतं, taṭagataṃ) = ದಡಕ್ಕೆ ಬಂದವನನ್ನು (one who has come to the bank)
ದರ್ದುರೋ (दर्दुरो, darduro) = ಕಪ್ಪೆ (the frog)
ರಾಜಹಂಸಂ (राजहंसं, rājahaṃsaṃ) = ರಾಜಹಂಸವನ್ನು (the royal swan)
ನೀಚಃ ಪ್ರಾಯಃ (नीचः प्रायः, nīcaḥ prāyaḥ) = ನೀಚನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ (the base man mostly)
ಶಠಾರ್ಥೋ ಭವತಿ ಹಿ (शठार्थो भवति हि, śaṭhārtho bhavati hi) = ಕುಟಿಲ ಉದ್ದೇಶದವನಾಗುತ್ತಾನೆ (becomes bent on crooked ends)
ವಿಷಮೋ (विषमो, viṣamo) = ವಿಷಮ ಸ್ವಭಾವದವನು (of perverse nature)
ನಾಪರಾಧೇನ ಹೃಷ್ಟಃ (नापराधेन हृष्टः, nāparādhena hṛṣṭaḥ) = ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲದೆಯೂ ಸಂತೋಷಪಡದವನು (not pleased even without any offence)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಎಲೈ ಹಕ್ಕಿಯೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ. ಆ ಸರೋವರ ಎಷ್ಟು ವಿಶಾಲ. ನನ್ನ ನೆಲೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚೇ. ಎಲೈ ಮಹಾಕುಟಿಲ, ಮಹಾಪಾಪಿ, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬೇಡ. ಹೀಗೆ ಬಾವಿಯೊಳಗಿನ ಕಪ್ಪೆ ದಡಕ್ಕೆ ಬಂದ ರಾಜಹಂಸವನ್ನು ಶಪಿಸುತ್ತದೆ. ನೀಚನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕುಟಿಲ ಉದ್ದೇಶದವನಾಗುತ್ತಾನೆ, ವಿಷಮ ಸ್ವಭಾವದವನು, ಅಪರಾಧ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಂತೋಷಪಡುವವನಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

O bird, where have you come from. How large is that lake of yours. Is it really bigger than my home. Then, O great rogue, great sinner, do not speak falsely. So the frog sitting in the well curses the royal swan who has come to the bank. The base man is mostly bent on crooked ends, perverse, and is not pleased even when no offence has been given.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ರಾಜಹಂಸ ಸರೋವರಗಳ ಮೇಲೆ ತೇಲುವ ಹಂಸ ಎಂದು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅದರ ವಿಶಾಲ ಜಗತ್ತಿನ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕಪ್ಪೆ ತನ್ನ ಬಾವಿಯ ಅಳತೆಯಲ್ಲೇ ತೂಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆ ಅಪನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ಬೈಗುಳ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

The royal swan is the well-known lake bird of Sanskrit poetry. The frog weighs news of its wide world by the measure of its own well, and out of that come distrust and abuse.

ಕೊನೆಯ ಪಾದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಾವು ಹೀಗೆ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೇವೆ: ಹಂಸ ಯಾವ ಅಪರಾಧವನ್ನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಕಪ್ಪೆಗೆ ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಇದು ಪಾಠದ ಸ್ವಲ್ಪ ದಟ್ಟವಾದ ಭಾಗ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಓದು ಖಚಿತವೆಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

We read the last pada thus: the swan has committed no offence, and yet the frog is not satisfied. This is a dense stretch of the text, so we do not claim the reading as certain.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 62. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 62. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಮಾತಿನ ಬಿರುಸು ಹೆಚ್ಚಿದಷ್ಟೂ ಅನುಭವದ ವಿಸ್ತಾರ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಹೊಸ ಅರಿವನ್ನು ಬೈಗುಳದಿಂದ ಎದುರಿಸುವಾಗ ಅವರ ಬಾವಿ ಎಷ್ಟು ಆಳ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

There are cases where the harsher the speech, the narrower the experience. When fresh knowledge is met with abuse, one learns how deep the speaker’s well really is.

ನಾವೂ ಒಂದು ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳುವ ತಾಳ್ಮೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉತ್ತಮ.

We may be in a well of our own. It is good to ask whether we have the patience to listen to news from outside.