ದೈವಾದಪ್ಯುತ್ತಮಾನಾಂ: ಕದ್ದ ಗೌರವ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ

ಸಭೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ತನ್ನದೆಂದು ಹೇಳಿ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಪಡೆದವನನ್ನು ನೀವು ಕಂಡಿರಬಹುದು. ಆ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಅವನದಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಗ್ರಹಣದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ, ಎರಡು ಉದ್ದ ಸಾಲುಗಳಾಗಿ ಬರೆದಿದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 281 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 281

ವಿಷಯ: ಕಸಿದ ಮಾನ, ಗ್ರಹಣದ ಚಿತ್ರ · Stolen honour and the eclipse

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದೈವಾದಪ್ಯುತ್ತಮಾನಾಮಪಹರತಿ ಯದಾ ದುರ್ಜನೋ ವಾ ಕಥಂಚಿನ್ಮಾನಂ ನಾಪ್ನೋತಿ ತೇಷಾಮನುಜನಿತಗುಣಾನೇವ ಕುತ್ರಾಧಿಕತ್ವಮ್
ಸ್ವರ್ಭಾನುರ್ಭಾನವೀಯಾನ್ಹರತಿ ಯದಿ ಪುನಃ ಶೀತರಶ್ಮೇರ್ಮರೀಚೀನ್ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಸ್ಯೇಹ ಖಂಡೇ ತದಪಿ ನರಪತೇ ಕಿಂ ಗ್ರಹೇಶತ್ವಮೇತಿ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

दैवादप्युत्तमानामपहरति यदा दुर्जनो वा कथंचिन्मानं नाप्नोति तेषामनुजनितगुणानेव कुत्राधिकत्वम्
स्वर्भानुर्भानवीयान्हरति यदि पुनः शीतरश्मेर्मरीचीन्ब्रह्माण्डस्येह खण्डे तदपि नरपते किं ग्रहेशत्वमेति

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

daivādapyuttamānāmapaharati yadā durjano vā kathaṃcinmānaṃ nāpnoti teṣāmanujanitaguṇāneva kutrādhikatvam
svarbhānurbhānavīyānharati yadi punaḥ śītaraśmermarīcīnbrahmāṇḍasyeha khaṇḍe tadapi narapate kiṃ graheśatvameti

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ದೈವಾದಪ್ಯುತ್ತಮಾನಾಮಪಹರತಿ (दैवादप्युत्तमानामपहरति, daivādapyuttamānāmapaharati) = ದೈವವಶದಿಂದಲೂ ಉತ್ತಮರದನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದರೆ (if even by fate he carries off from the best)
ಯದಾ (यदा, yadā) = ಯಾವಾಗ (when)
ದುರ್ಜನೋ (दुर्जनो, durjano) = ದುರ್ಜನ (the wicked man)
ವಾ (वा, vā) = ಅಥವಾ (or)
ಕಥಂಚಿನ್ಮಾನಂ (कथंचिन्मानं, kathaṃcinmānaṃ) = ಹೇಗೋ ಗೌರವವನ್ನು (somehow the honour)
ನಾಪ್ನೋತಿ (नाप्नोति, nāpnoti) = ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ (he does not gain)
ತೇಷಾಮನುಜನಿತಗುಣಾನೇವ (तेषामनुजनितगुणानेव, teṣāmanujanitaguṇāneva) = ಅವರಿಂದ ಅನಂತರ ಉಂಟಾದ ಗುಣಗಳನ್ನೇ (the very merits that arose afterwards from them)
ಕುತ್ರಾಧಿಕತ್ವಮ್ (कुत्राधिकत्वम्, kutrādhikatvam) = ಎಲ್ಲಿಯ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ (where is any superiority)
ಸ್ವರ್ಭಾನುರ್ಭಾನವೀಯಾನ್ಹರತಿ (स्वर्भानुर्भानवीयान्हरति, svarbhānurbhānavīyānharati) = ಸ್ವರ್ಭಾನು ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಂಥವುಗಳನ್ನು ಕದಿಯುತ್ತಾನೆ (Svarbhanu takes away what is radiant)
ಯದಿ (यदि, yadi) = ಒಂದು ವೇಳೆ (if)
ಪುನಃ (पुनः, punaḥ) = ಮತ್ತೆ (again)
ಶೀತರಶ್ಮೇರ್ಮರೀಚೀನ್ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಸ್ಯೇಹ (शीतरश्मेर्मरीचीन्ब्रह्माण्डस्येह, śītaraśmermarīcīnbrahmāṇḍasyeha) = ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು, ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ (the rays of the cool-rayed moon, of this cosmos)
ಖಂಡೇ (खण्डे, khaṇḍe) = ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ (in one part)
ತದಪಿ (तदपि, tadapi) = ಅದರಿಂದಲೂ (even so)
ನರಪತೇ (नरपते, narapate) = ಅರಸನೇ (O king)
ಕಿಂ (किं, kiṃ) = ಏನು (does)
ಗ್ರಹೇಶತ್ವಮೇತಿ (ग्रहेशत्वमेति, graheśatvameti) = ಗ್ರಹಗಳ ಒಡೆತನ ಬರುತ್ತದೆಯೇ (he come to lordship over the planets)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದುರ್ಜನ ಹೇಗೋ ದೈವವಶದಿಂದ ಉತ್ತಮರ ಮಾನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದರೂ ಅದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಅವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ ಎಲ್ಲಿಯದು. ಅರಸನೇ, ಸ್ವರ್ಭಾನು ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನುಂಗಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ಗ್ರಹಗಳ ಒಡೆತನ ಬರುತ್ತದೆಯೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Even if by some turn of fate a wicked man carries off the honour of the best, he does not truly gain it, and where is any superiority for him over their merits. O king, if Svarbhanu swallows the moon’s rays in one corner of the cosmos, does he thereby become lord of the planets.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸ್ವರ್ಭಾನು ಎಂದರೆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರನ್ನು ನುಂಗಿ ಗ್ರಹಣ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆಂದು ಹೇಳುವ ರಾಹು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನುಂಗುವುದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

Svarbhanu is known in the Puranas as Rahu, the demon said to swallow the moon and sun and cause eclipses. In the image the swallowing is brief, and the moon is released again.

ಶ್ಲೋಕದ ತಿರುವು ಹೀಗಿದೆ: ಕಸಿದುಕೊಂಡದ್ದು ಬೆಳಕಿನ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ, ಒಡೆತನ ಅಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ದಟ್ಟವಾಗಿವೆ, ನಾವು ಸಹಜ ಎನಿಸುವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ.

The turn is this: what he took is a share of the light, not the lordship. A few words of the first line are dense, and we have given the sense that seems natural.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 62. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 62. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಶ್ರಮದ ಹೆಸರು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡವನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಮೆರೆಯಬಹುದು. ಮುಂದಿನ ಕೆಲಸ ಕೇಳಿದಾಗ ಆ ಯೋಗ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗ್ರಹಣ ಬಿಡುತ್ತದೆ.

One who takes the name for another’s labour may shine for a while. When the next task is asked of him and the ability is missing, the eclipse lifts.

ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಯಾರ ಕೆಲಸ ಯಾರದು ಎಂದು ಹೆಸರು ಬರೆದು ಇಡುವುದರಿಂದ ಕಸಿಯುವವರಿಗೆ ದಾರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

As teachers we can take a caution from it. Writing down whose work is whose leaves less road for the snatcher.