ದುರ್ಜನೋ ನಾರ್ಜವಂ ಯಾತಿ: ನಾಯಿಯ ಬಾಲದ ಬಾಗು

ಬಾಗಿ ಹೋದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಲಾಕೆಯನ್ನು ಕಮ್ಮಾರ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸಿ ನೇರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅನುಭವದ ಮಾತು.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ನಾಯಿಯ ಬಾಲದ ಹಳೆಯ ಗಾದೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಉಪಚಾರದ ವಿಧಾನಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಿದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 39 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 39

ವಿಷಯ: ನೇರವಾಗದ ಬಾಲ · The tail that will not straighten

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದುರ್ಜನೋ ನಾರ್ಜವಂ ಯಾತಿ ಸೇವ್ಯಮಾನೋಽಪಿ ನಿತ್ಯಶಃ
ಸ್ವೇದನಾಭ್ಯಂಜನೋಪಾಯೈಃ ಶ್ವಪುಚ್ಛಮಿವ ನಾಮಿತಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

दुर्जनो नार्जवं याति सेव्यमानोऽपि नित्यशः
स्वेदनाभ्यञ्जनोपायैः श्वपुच्छमिव नामितम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

durjano nārjavaṃ yāti sevyamāno’pi nityaśaḥ
svedanābhyañjanopāyaiḥ śvapucchamiva nāmitam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ದುರ್ಜನೋ (दुर्जनो, durjano) = ದುರ್ಜನ (the wicked one)
ನಾರ್ಜವಂ (नार्जवं, nārjavaṃ) = ನೇರತನವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ (does not attain)
ಯಾತಿ (याति, yāti) = ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ, ಹೋಗುತ್ತಾನೆ (goes toward, reaches)
ಸೇವ್ಯಮಾನೋಽಪಿ (सेव्यमानोऽपि, sevyamāno’pi) = ಸೇವೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ (even when attended upon)
ನಿತ್ಯಶಃ (नित्यशः, nityaśaḥ) = ಪ್ರತಿದಿನ (day after day)
ಸ್ವೇದನಾಭ್ಯಂಜನೋಪಾಯೈಃ (स्वेदनाभ्यञ्जनोपायैः, svedanābhyañjanopāyaiḥ) = ಬೆವರಿಸುವುದು, ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಮೊದಲಾದ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ (by means such as fomenting and oiling)
ಶ್ವಪುಚ್ಛಮಿವ (श्वपुच्छमिव, śvapucchamiva) = ನಾಯಿಯ ಬಾಲದಂತೆ (like a dog’s tail)
ನಾಮಿತಮ್ (नामितम्, nāmitam) = ಬಗ್ಗಿಸಿದ್ದು (bent down)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಪ್ರತಿದಿನ ಉಪಚಾರ ಮಾಡಿದರೂ ದುರ್ಜನ ನೇರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆವರಿಸಿ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿ ನೇರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ನಾಯಿಯ ಬಾಲದಂತೆ ಅವನು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Though attended upon day after day, the wicked man does not become straight. He is like a dog’s tail that has been fomented and oiled in order to be straightened.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸ್ವೇದನ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಂಜನ ಆಯುರ್ವೇದದ ಉಪಚಾರ ವಿಧಾನಗಳ ಹೆಸರುಗಳು. ಬೆವರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿ ಉಜ್ಜುವುದು ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಶ್ಲೋಕ ಅವನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿದೆ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಲಹೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

Svedana and abhyanga are names of Ayurvedic procedures, meaning fomentation and oiling with massage. The verse uses them only in the comparison and not as advice on treatment.

ಆರ್ಜವ ಎಂದರೆ ನೇರತನ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ. ಬಾಲದ ನೇರತನ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ನೇರತನ ಎರಡಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಪದ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶ್ಲೇಷೆ ಅದೇ.

Arjava means straightness and also honesty. One word fits both the tail’s straightness and the mind’s. That is the pun here.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 54. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 54. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ವಿಶೇಷ ಸೇವೆ, ಉಡುಗೊರೆ, ಹೊಗಳಿಕೆ ಇವುಗಳಿಂದ ಯಾರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೂ ಬದಲಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವನ್ನು ಬದಲಾಗಬಲ್ಲವರ ಮೇಲೆ ವಿನಿಯೋಗಿಸಬಹುದು.

It is good to know that special service, gifts and flattery do not change anyone’s nature. Time and effort can be spent on those who are able to change.

ಅಲ್ಲದೆ ಯಾರನ್ನೂ ನಾಯಿಯ ಬಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಕೊನೆಯ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಬಾರದು. ಶ್ಲೋಕದ ಕಹಿ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.

Nor should anyone reach a final verdict by comparing a person to a dog’s tail. The verse’s bitter humour is best taken a little loosely.