ಅಪೂರ್ವಾ ರಸನಾವ್ಯಾಲಾಃ: ದುಷ್ಟರ ಬಾಯೊಳಗಿನ ನಾಲಿಗೆ ಹಾವುಗಳು

ಮದುವೆ ಮನೆಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಕಿವಿಯ ಹತ್ತಿರ ಬಾಗಿ ಮೆಲ್ಲನೆ ಮಾತಾಡುವುದನ್ನು ಯಾರೂ ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಪಿಸುಮಾತು ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವ ವೇಗ ಕಡಿಮೆ ಅಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಹಾವಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾವಿನ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಯ ಬರುತ್ತವೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 47 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 47

ವಿಷಯ: ನಾಲಿಗೆ ಎಂಬ ಹಾವು · The tongue as a snake

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅಪೂರ್ವಾ ರಸನಾವ್ಯಾಲಾಃ ಖಲಾನನವಿಲೇಶಯಾಃ
ಕರ್ಣಮೂಲೇ ಸ್ಪೃಶಂತ್ಯನ್ಯಂ ಹರಂತ್ಯನ್ಯಸ್ಯ ಜೀವಿತಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अपूर्वा रसनाव्यालाः खलाननविलेशयाः
कर्णमूले स्पृशन्त्यन्यं हरन्त्यन्यस्य जीवितम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

apūrvā rasanāvyālāḥ khalānanavileśayāḥ
karṇamūle spṛśantyanyaṃ harantyanyasya jīvitam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅಪೂರ್ವಾ (अपूर्वा, apūrvā) = ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡಿರದ (unheard of)
ರಸನಾವ್ಯಾಲಾಃ (रसनाव्यालाः, rasanāvyālāḥ) = ನಾಲಿಗೆ ಎಂಬ ಹಾವುಗಳು (tongue-snakes)
ಖಲಾನನವಿಲೇಶಯಾಃ (खलाननविलेशयाः, khalānanavileśayāḥ) = ದುಷ್ಟನ ಬಾಯಿ ಎಂಬ ಬಿಲದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವವು (that lie in the hole of the crooked one’s mouth)
ಕರ್ಣಮೂಲೇ (कर्णमूले, karṇamūle) = ಕಿವಿಯ ಬುಡದಲ್ಲಿ (at the root of the ear)
ಸ್ಪೃಶಂತ್ಯನ್ಯಂ (स्पृशन्त्यन्यं, spṛśantyanyaṃ) = ಒಬ್ಬನನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತವೆ (they touch one person)
ಹರಂತ್ಯನ್ಯಸ್ಯ (हरन्त्यन्यस्य, harantyanyasya) = ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಹರಿಸುತ್ತವೆ (they take from another)
ಜೀವಿತಮ್ (जीवितम्, jīvitam) = ಜೀವವನ್ನು (the life)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದುಷ್ಟನ ಬಾಯಿ ಎಂಬ ಬಿಲದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ನಾಲಿಗೆ ಎಂಬ ಹಾವುಗಳು ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡಿರದಂಥವು. ಅವು ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕಿವಿಯ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಜೀವ ಹರಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Unheard of are the tongue-snakes that lie in the burrow of the crooked one’s mouth. They touch one person at the root of the ear, and they take the life of another.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ವ್ಯಾಲ ಎಂದರೆ ದುಷ್ಟ ಹಾವು ಅಥವಾ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿ. ರಸನಾ ಎಂದರೆ ನಾಲಿಗೆ. ಎರಡನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ನಾಲಿಗೆಯೇ ಹಾವು ಎಂಬ ರೂಪಕವನ್ನು ಕವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.

Vyala is a vicious snake or beast, and rasana is the tongue. The poet joins them into one metaphor, the tongue that is itself the snake.

ಅಪೂರ್ವ ಎಂದರೆ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲದ. ಹಾವಿನ ಬಿಲ ನೆಲದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಅದು ಬಾಯಿ. ಅದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚುವ ಬದಲು ಮುಟ್ಟುವುದು ಎಂದಿದೆ, ಅಂದರೆ ಪಿಸುಮಾತಿನ ಮೆಲ್ಲನೆಯ ಸ್ಪರ್ಶ.

Apurva means never seen before. A snake’s hole is in the earth, here it is the mouth. And the verse says touch rather than bite, the soft touch of a whisper.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 55. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 55. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಇಂದು ಈ ಸ್ಪರ್ಶ ಕಿವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಒಂದು ಸಂದೇಶ, ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಚರ್ಚೆ, ಇವು ಕಿವಿಯಿಂದ ಕಿವಿಗೆ ಹೋಗುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

Today this touch is not limited to the ear. A forwarded message or a group chat does the ear-to-ear work much faster.

ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಮುನ್ನ ಅದು ಯಾರ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಯೋಚಿಸಬಹುದು. ಆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇದೆ.

Before passing a word on, we can think for a moment whose life it will touch. That moment is in our own hands.