ದೂರಾದುಚ್ಛ್ರಿತಪಾಣಿಃ: ದೂರದಿಂದ ಕೈಬೀಸಿ ಬರುವ ನಟನೆ

ಮದುವೆ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ದೂರದಿಂದಲೇ ಕೈ ಎತ್ತಿ ನಗುತ್ತ ಬರುವ ಕೆಲವರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಅಪ್ಪಿ, ಕ್ಷೇಮ ಸಮಾಚಾರ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆದರ ನಿಜ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ನಟನೆ ಎಂದು ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ದುರ್ಜನರ ನಟನೆಯನ್ನು ಅದು ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿದ್ಯೆಯಂತೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ದುರ್ಜನನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 262 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Censure of the Wicked, verse 262

ವಿಷಯ: ಬಾಯಲ್ಲಿ ಜೇನು, ಒಳಗೆ ವಿಷ · Honey outside, poison within

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಶ್ಲೋಕ (ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಖಚಿತವಿಲ್ಲ) · A two-line verse (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದೂರಾದುಚ್ಛ್ರಿತಪಾಣಿರಾರ್ದ್ರನಯನಃ ಪ್ರೋತ್ಸಾರಿತಾರ್ಧಾಸನೋ ಗಾಢಾಲಿಂಗನತತ್ಪರಃ ಪ್ರಿಯಕಥಾಪ್ರಶ್ನೇಷು ದತ್ತಾದರಃ
ಅಂತರ್ಭೂತವಿಷೋ ಬಹಿರ್ಮಧುಮಯಶ್ಚಾತೀವ ಮಾಯಾಪಟುಃ ಕೋ ನಾಮಾಯಮಪೂರ್ವನಾಟಕವಿಧಿರ್ಯಃ ಶಿಕ್ಷಿತೋ ದುರ್ಜನೈಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

दूरादुच्छ्रितपाणिरार्द्रनयनः प्रोत्सारितार्धासनो गाढालिङ्गनतत्परः प्रियकथाप्रश्नेषु दत्तादरः
अन्तर्भूतविषो बहिर्मधुमयश्चातीव मायापटुः को नामायमपूर्वनाटकविधिर्यः शिक्षितो दुर्जनैः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

dūrāducchritapāṇirārdranayanaḥ protsāritārdhāsano gāḍhāliṅganatatparaḥ priyakathāpraśneṣu dattādaraḥ
antarbhūtaviṣo bahirmadhumayaścātīva māyāpaṭuḥ ko nāmāyamapūrvanāṭakavidhiryaḥ śikṣito durjanaiḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ದೂರಾದುಚ್ಛ್ರಿತಪಾಣಿರಾರ್ದ್ರನಯನಃ (दूरादुच्छ्रितपाणिरार्द्रनयनः, dūrāducchritapāṇirārdranayanaḥ) = ದೂರದಿಂದಲೇ ಕೈ ಎತ್ತಿ ತೇವ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಬರುವವನು (hand raised from afar and eyes moist)
ಪ್ರೋತ್ಸಾರಿತಾರ್ಧಾಸನೋ (प्रोत्सारितार्धासनो, protsāritārdhāsano) = ತನ್ನ ಆಸನದ ಅರ್ಧವನ್ನು ಸರಿಸಿ ಜಾಗ ಕೊಡುವವನು (one who shifts over to give half his seat)
ಗಾಢಾಲಿಂಗನತತ್ಪರಃ (गाढालिङ्गनतत्परः, gāḍhāliṅganatatparaḥ) = ಬಿಗಿಯಾದ ಅಪ್ಪುಗೆಗೆ ಸಿದ್ಧನಾದವನು (ready with a tight embrace)
ಪ್ರಿಯಕಥಾಪ್ರಶ್ನೇಷು (प्रियकथाप्रश्नेषु, priyakathāpraśneṣu) = ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ (in pleasant talk and questions)
ದತ್ತಾದರಃ (दत्तादरः, dattādaraḥ) = ಆದರ ತೋರಿಸುವವನು (one who shows regard)
ಅಂತರ್ಭೂತವಿಷೋ (अन्तर्भूतविषो, antarbhūtaviṣo) = ಒಳಗೆ ವಿಷವುಳ್ಳವನು (with poison inside)
ಬಹಿರ್ಮಧುಮಯಶ್ಚಾತೀವ (बहिर्मधुमयश्चातीव, bahirmadhumayaścātīva) = ಹೊರಗೆ ಜೇನಿನಂತಿರುವವನು, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಅತಿಯಾಗಿ (sweet as honey outside, and exceedingly)
ಮಾಯಾಪಟುಃ (मायापटुः, māyāpaṭuḥ) = ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಚತುರ (skilled in deceit)
ಕೋ (को, ko) = ಯಾವ (what)
ನಾಮಾಯಮಪೂರ್ವನಾಟಕವಿಧಿರ್ಯಃ (नामायमपूर्वनाटकविधिर्यः, nāmāyamapūrvanāṭakavidhiryaḥ) = ಇದು ಹೊಸ ತರದ ನಾಟಕದ ವಿಧಾನ ಅಲ್ಲವೇ, ಯಾವುದನ್ನು (this, a strange new method of stagecraft, which)
ಶಿಕ್ಷಿತೋ (शिक्षितो, śikṣito) = ಕಲಿತರು (has been learned)
ದುರ್ಜನೈಃ (दुर्जनैः, durjanaiḥ) = ದುರ್ಜನರು (by the wicked)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದೂರದಿಂದಲೇ ಕೈ ಎತ್ತಿ, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿ, ಆಸನದ ಅರ್ಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು, ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆದರ ತೋರಿಸುವವನು. ಅವನು ಒಳಗೆ ವಿಷ, ಹೊರಗೆ ಜೇನು, ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಚತುರ. ದುರ್ಜನರು ಕಲಿತ ಈ ನಾಟಕದ ವಿಧಾನ ಎಂಥ ವಿಚಿತ್ರ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

He raises a hand from afar, his eyes moist. He moves over to give half his seat, is ready with a tight embrace, and shows regard in pleasant talk and questions. Inside him is poison, outside he is all honey, and he is very skilled in deceit. What a strange new method of stagecraft this is, which the wicked have learned.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಆಲಿಂಗನ ಎಂದರೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಪ್ಪುಗೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಸುಳ್ಳು ಆದರದ ಪ್ರದರ್ಶನ. ಒಂದೊಂದು ಹಂತವೂ ರಂಗದ ಮೇಲಿನ ಚಲನೆಯಂತೆ ಇದೆ, ಕೈ ಎತ್ತುವುದು, ಕಣ್ಣು ತುಂಬುವುದು, ಜಾಗ ಕೊಡುವುದು.

The embrace here is a show of false warmth, shaped like affection. Each step is a stage movement: the lifted hand, the moist eyes, the shared seat.

ನಾಟಕವಿಧಿ ಎಂದರೆ ರಂಗಕ್ರಮ. ಒಳಗೆ ವಿಷ, ಹೊರಗೆ ಮಧು ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಳೆಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಕಲಿತ ವಿದ್ಯೆ ಎಂಬ ಹೊಸ ತಿರುವು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Natakavidhi means a rule of stagecraft. Poison within and honey without is a very old pairing in Sanskrit, and here it gets a new turn by being called a learned craft.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 61. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 61. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಅತಿ ಬೇಗನೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬರುವ ಆದರವನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಅದು ನಿಜವೇ ಎಂದು ಕಾಲ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವಸರದ ತೀರ್ಮಾನ ಬೇಡ.

One may pause over a welcome that comes too fast and too loud. Time will show whether it is real, so there is no need for a hasty verdict.

ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಅನುಮಾನ ಹಚ್ಚುವ ಪಾಠ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಒಳ್ಳೆಯತನ ಮತ್ತು ನಟನೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗೊತ್ತಾಗುವುದು ಹಲವು ಬಾರಿ ಭೇಟಿಯಾದ ಮೇಲೆ.

This should not become a lesson in suspecting every warm person. The difference between kindness and acting shows itself only after many meetings.