ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವಾಗ ನಾವು ಅವನ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಿಸಿ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ತಾವರೆ ಕೊಳದ ಬಳಿ ನಿಂತಾಗಲೂ ಅದೇ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಎರಡನ್ನು ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಶ್ಲೇಷದ ಶ್ಲೋಕ, ಪ್ರತಿ ವಿಶೇಷಣವೂ ತಾವರೆಗೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ತಾಪಾಪಹೇ ಸುಹೃದಯೇ ರುಚಿರೇ ಪ್ರಬುದ್ಧೇ ಮಿತ್ರಾನುರಾಗನಿರತೇ ಧೃತಸದ್ಗುಣೌಘೇ
ಸ್ವಾಂಗಪ್ರಧಾನಪರಿಪೂರಿತಷಟ್ಪದೌಘೇ ಯುಕ್ತಂ ತವೇಹ ಕಮಲೇ ಕಮಲೇ ಸ್ಥಿತಿರ್ಯತ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
तापापहे सुहृदये रुचिरे प्रबुद्धे मित्रानुरागनिरते धृतसद्गुणौघे
स्वाङ्गप्रधानपरिपूरितषट्पदौघे युक्तं तवेह कमले कमले स्थितिर्यत्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
tāpāpahe suhṛdaye rucire prabuddhe mitrānurāganirate dhṛtasadguṇaughe
svāṅgapradhānaparipūritaṣaṭpadaughe yuktaṃ taveha kamale kamale sthitiryat
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ತಾಪಾಪಹೇ (तापापहे, tāpāpahe) = ತಾಪವನ್ನು ಕಳೆಯುವ (that removes heat or distress)
- ಸುಹೃದಯೇ (सुहृदये, suhṛdaye) = ಒಳ್ಳೆಯ ಹೃದಯದ, ಸುಂದರ ಮಧ್ಯವುಳ್ಳ (good of heart, fair of core)
- ರುಚಿರೇ (रुचिरे, rucire) = ರಮಣೀಯವಾದ (lovely)
- ಪ್ರಬುದ್ಧೇ (प्रबुद्धे, prabuddhe) = ಅರಳಿದ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದ (bloomed, or wise)
- ಮಿತ್ರಾನುರಾಗನಿರತೇ (मित्रानुरागनिरते, mitrānurāganirate) = ಸೂರ್ಯನ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ (devoted to the Sun, or to friends)
- ಧೃತಸದ್ಗುಣೌಘೇ (धृतसद्गुणौघे, dhṛtasadguṇaughe) = ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳ ರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತ (bearing a store of fine qualities)
- ಸ್ವಾಂಗಪ್ರಧಾನಪರಿಪೂರಿತಷಟ್ಪದೌಘೇ (स्वाङ्गप्रधानपरिपूरितषट्पदौघे, svāṅgapradhānaparipūritaṣaṭpadaughe) = ತನ್ನ ಅಂಗವನ್ನು ನೀಡಿ ದುಂಬಿಗಳ ಹಿಂಡನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದ (ಇಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರಧಾನ ಪದವನ್ನು ಪ್ರದಾನ, ಕೊಡುವಿಕೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ) (that has filled the swarm of bees by giving of its own body (the printed word pradhana is taken here as pradana, giving))
- ಯುಕ್ತಮ್ (युक्तम्, yuktam) = ಯುಕ್ತವೇ (fitting)
- ತವ (तव, tava) = ನಿನ್ನ (your)
- ಇಹ (इह, iha) = ಇಲ್ಲಿ (here)
- ಕಮಲೇ (कमले, kamale) = ಓ ಕಮಲೆಯೇ (O Kamala)
- ಕಮಲೇ (कमले, kamale) = ತಾವರೆಯಲ್ಲಿ (on the lotus)
- ಸ್ಥಿತಿಃ (स्थितिः, sthitiḥ) = ವಾಸ (dwelling)
- ಯತ್ (यत्, yat) = ಎಂಬುದು (that)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಓ ಕಮಲೆಯೇ, ತಾಪವನ್ನು ಕಳೆಯುವ, ಸುಂದರವಾದ, ಅರಳಿದ, ಸೂರ್ಯನ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ, ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳ ರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತ, ತನ್ನ ಅಂಗವನ್ನೇ ನೀಡಿ ದುಂಬಿಗಳ ಹಿಂಡನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದ ತಾವರೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ವಾಸಿಸುವುದು ಯುಕ್ತವೇ ಆಗಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O Kamala, it is surely fitting that you dwell on the lotus: it removes heat, is lovely, fully bloomed, devoted to the Sun, bears a store of fine qualities, and has filled the swarm of bees by giving of its own body.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ಕಮಲೆ ಎಂಬ ಪದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಕರೆಯುವ ಸಂಬೋಧನೆ. ಎರಡನೆಯದು ಅವಳು ವಾಸಿಸುವ ತಾವರೆ. ಒಂದೇ ಪದದ ಈ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯೇ ಶ್ಲೋಕದ ಆಟ.
The word kamala occurs twice. The first is the address to Lakshmi, the second is the lotus she lives on. This repetition of one word is the verse’s play.
ಪ್ರತಿ ವಿಶೇಷಣಕ್ಕೂ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಇದೆ. ಮಿತ್ರ ಎಂದರೆ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತ. ಪ್ರಬುದ್ಧ ಎಂದರೆ ಅರಳಿದ ಮತ್ತು ತಿಳಿದ. ಗುಣ ಎಂದರೆ ದಾರದ ಎಳೆ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣ. ಕೆಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಛಾಯೆಗಳು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಓದಬಹುದು.
Each epithet has two senses. Mitra is both the Sun and a friend. Prabuddha is both bloomed and wise. Guna is both a strand of thread and a good quality. Some shades may be read in other ways.
ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸಾಲಿನ ಪದ ಪ್ರಧಾನ ಎಂದಿದೆ. ಅದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಪ್ರದಾನ ಅಂದರೆ ಕೊಡುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಠ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಎಂದು ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ.
The printed copy has pradhana in the second line, and we followed it. But pradana, giving, suits the sense better, so the reading and its sense are slightly uncertain.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 63. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 63. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ತಂಪು ನೀಡುವವರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೂ ಹಿತ. ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಸುಂದರವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Even Lakshmi likes to be beside those who give coolness. The verse lists the marks of a good friend most prettily.
ತನ್ನನ್ನೇ ನೀಡಿ ಇತರರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಗುಣ ವೈದ್ಯರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಬರಿದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂಬ ಎಚ್ಚರವೂ ಬೇಕು.
Giving of oneself to nourish others suits doctors and teachers. Yet it needs the care not to empty oneself out.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ