ಪಕ್ಷವಿಕಲಶ್ಚ ಪಕ್ಷೀ: ರೆಕ್ಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಕ್ಕಿಯಂತೆ ಬಡವ

ಐದರಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದು ಬಲ ಹೋಗಿದೆ. ಹಕ್ಕಿಯ ರೆಕ್ಕೆ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮರದ ತೇವ ನೆರಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆರೆಯ ನೀರು ಜೀವಜಲ. ಹಾವಿನ ಕೋರೆ ಅದರ ಭಯ. ಬಡವನಿಗೆ ಹೋದದ್ದು ಹಣ ಮತ್ತು ಅದು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಗೌರವ ಎಂದು ಕವಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.

In each of the five, one source of strength is gone. The wing gave flight, the sap of the tree gave shade and fruit, the water of a lake is life, and the fang is a snake’s threat. For the poor man what is gone is money and the respect it brought, the poet hints.

ಇದೊಂದು ಹೋಲಿಕೆಯ ಪಟ್ಟಿ, ಅಂದರೆ ಉಪಮೆ. ನಾಲ್ಕು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೇಳಿ ಐದನೆಯದಾಗಿ ಬಡವನನ್ನೇ ಇಡುವುದರಿಂದ ಪದ್ಯದ ಕುಟುಕು ಕೊನೆಯ ಪದದಲ್ಲಿದೆ.

This is a list of comparisons, a simile. Four things are named one by one and the poor man is set fifth, so the sting of the verse sits in its last word.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 66. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 66. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಸಂಬಳ ನಿಂತ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಹೇಗೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬರುವ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು. ಹೋದದ್ದು ಹಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವ ಧೈರ್ಯವೂ ಹೌದು.

In families who come for treatment we can see how a household shrinks once the salary stops. What is lost is not only money but the courage to go out.

ಬಡವನನ್ನು ಹಾವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದು ಅವನ ತಪ್ಪು ಎಂದಲ್ಲ, ಅವನ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಎಂದು ಓದಬೇಕು. ಅಂತಹವರಿಗೆ ರೆಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಕೊಡುವ ಸಹಾಯವೇ ನಿಜವಾದ ಉತ್ತರ.

Likening the poor man to a snake is not a charge against him. It should be read as a picture of helplessness. Help that gives such a person back his wings is the real answer.