ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿ, ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮೆಚ್ಚದ ದಿನಗಳು ಹಲವು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ದಿನ ಯಾರದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬರತ್ತ ಬೆರಳು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಅಂತಹ ದೂರನ್ನು ರಾಜನ ಮುಂದೆ ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅಂಬಾ ತುಷ್ಯತಿ ನ ಮಯಾ ನ ಸ್ನುಷಯಾ ಸಾಪಿ ನಾಂಬಯಾ ನ ಮಯಾ
ಅಹಮಪಿ ನ ತಯಾ ನ ತಯಾ ವದ ರಾಜನ್ಕಸ್ಯ ದೋಷೋಽಯಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अम्बा तुष्यति न मया न स्नुषया सापि नाम्बया न मया
अहमपि न तया न तया वद राजन्कस्य दोषोऽयम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
ambā tuṣyati na mayā na snuṣayā sāpi nāmbayā na mayā
ahamapi na tayā na tayā vada rājankasya doṣo’yam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಂಬಾ (अम्बा, ambā) = ತಾಯಿ (mother)
- ತುಷ್ಯತಿ (तुष्यति, tuṣyati) = ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾಳೆ, ತೃಪ್ತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ (is pleased)
- ನ ಮಯಾ (न मया, na mayā) = ನನ್ನಿಂದ ಇಲ್ಲ, ಅಂದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ (not with me)
- ನ ಸ್ನುಷಯಾ (न स्नुषया, na snuṣayā) = ಸೊಸೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲ, ಅಂದರೆ ಸೊಸೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ (nor with the daughter-in-law)
- ಸಾಪಿ (सापि, sāpi) = ಅವಳೂ ಕೂಡ (ಸಾ ಅಪಿ), ಅಂದರೆ ಸೊಸೆ (she too)
- ನಾಂಬಯಾ (नाम्बया, nāmbayā) = ತಾಯಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲ (ನ ಅಂಬಯಾ) (not with the mother)
- ನ ಮಯಾ (न मया, na mayā) = ನನ್ನನ್ನೂ ಅಲ್ಲ (nor with me)
- ಅಹಮಪಿ (अहमपि, ahamapi) = ನಾನೂ ಕೂಡ (ಅಹಂ ಅಪಿ) (I too)
- ನ ತಯಾ ನ ತಯಾ (न तया न तया, na tayā na tayā) = ಅವಳನ್ನೂ ಅಲ್ಲ, ಇವಳನ್ನೂ ಅಲ್ಲ, ಅಂದರೆ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಅಲ್ಲ (neither with the one nor with the other)
- ವದ (वद, vada) = ಹೇಳು (tell)
- ರಾಜನ್ಕಸ್ಯ (राजन्कस्य, rājankasya) = ರಾಜನೇ, ಯಾರದು (ರಾಜನ್ ಕಸ್ಯ) (O king, whose)
- ದೋಷೋಽಯಮ್ (दोषोऽयम्, doṣo’yam) = ಈ ತಪ್ಪು (ದೋಷಃ ಅಯಂ) (is this fault)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ತಾಯಿಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲೂ ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲ, ಸೊಸೆಯ ಮೇಲೂ ಇಲ್ಲ. ಸೊಸೆಗೂ ಅತ್ತೆಯ ಮೇಲಾಗಲಿ ನನ್ನ ಮೇಲಾಗಲಿ ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ನನಗೂ ಅವರಿಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ರಾಜನೇ, ಹೇಳು, ಇದು ಯಾರ ತಪ್ಪು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
My mother is pleased neither with me nor with my wife. My wife, in turn, is pleased neither with my mother nor with me. And I am pleased with neither of them. Tell me, O king, whose fault is this?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಶ್ಲೋಕ ಉತ್ತರ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಪುಸ್ತಕ ಇದನ್ನು ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳದೆ ಉಳಿಸಿದ ಉತ್ತರ ಬಡತನ ಎಂದು ನಾವು ಓದುತ್ತೇವೆ. ಅದು ನಮ್ಮ ಊಹೆ, ಶ್ಲೋಕದ ಮಾತಲ್ಲ.
The verse gives no answer. The book places it in the section on poverty, so we read the unspoken answer as poverty. That is our inference, not the verse’s own words.
ಇದೊಂದು ಹಾಸ್ಯದ ಧಾಟಿಯ ಪದ್ಯ. ಮೂವರ ನಡುವಿನ ಆರು ಅಸಮಾಧಾನಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಕೊನೆಗೆ ರಾಜನಿಗೇ ತೀರ್ಪು ಕೇಳುವುದು ಇದರ ಚಮತ್ಕಾರ.
This is a verse in a comic vein. Its trick is to list six dissatisfactions among three people in one breath and then ask the king himself for a verdict.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನ್ತಸ್ಯ ಎಂದಿತ್ತು. ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ರಾಜನ್ಕಸ್ಯ ಎಂದಿದೆ, ಅದು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
The digital text had rajantasya. The print has rajankasya, which suits the sense, and we have kept it.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 66. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 66. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಮನೆಯ ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಯಾರದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಕುಳಿತರೆ ಮೂವರೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ರೋಗಿಯ ಕುಟುಂಬದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಆಗಾಗ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
Hunting for the culprit in a family quarrel gets three different answers. We often see this in meetings with a patient’s family.
ಮೂವರ ಅಸಮಾಧಾನದ ಹಿಂದೆ ಒಂದೇ ಒತ್ತಡ ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಶ್ಲೋಕದ ಸಲಹೆ ಎಂದು ಓದಬಹುದು. ಹಣದ ಚಿಂತೆ ಮನೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕಠಿಣ ಮಾಡುವುದುಂಟು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಜಗಳಕ್ಕೂ ಅದೇ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲ.
One may read the verse as a hint to look for a single pressure behind all three complaints. Money worry can harden words at home, but it is not the cause of every quarrel.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ