ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೊಡುವಾಗ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತವನು ಕಿಟಕಿಯ ಕಡೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮಾತಿನ ಉತ್ಸಾಹ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹೇಳುವವನಿಗೂ ಕೇಳುವವನಿಗೂ ಅದು ನಷ್ಟ.
ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಮಾತನ್ನು ಚುರುಕಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ನರಿಯ ಚಿತ್ರವೇ ಅದರ ಕುಟುಕು.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ನ ಸಾರಣೀಯಾ ಧೀರೇಣ ರಸನಾ ನೀರಸೇ ಜನೇ
ಕೋ ನಾಮ ಕುರುತೇ ಫೇರೌ ನಾಯಕಃ ಸಾಯಕಕ್ಷತಿಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
न सारणीया धीरेण रसना नीरसे जने
को नाम कुरुते फेरौ नायकः सायकक्षतिम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
na sāraṇīyā dhīreṇa rasanā nīrase jane
ko nāma kurute pherau nāyakaḥ sāyakakṣatim
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ನ (न, na) = ಬೇಡ, ಇಲ್ಲ (not)
- ಸಾರಣೀಯಾ (सारणीया, sāraṇīyā) = ಓಡಿಸಬೇಕಾದದ್ದು, ಚಲಾಯಿಸಬೇಕಾದದ್ದು (to be set running)
- ಧೀರೇಣ (धीरेण, dhīreṇa) = ಧೀರನಿಂದ, ಸ್ಥಿರ ಬುದ್ಧಿಯವನಿಂದ (by the steady person)
- ರಸನಾ (रसना, rasanā) = ನಾಲಿಗೆ (the tongue)
- ನೀರಸೇ (नीरसे, nīrase) = ರಸವಿಲ್ಲದ, ಸವಿ ಅರಿಯದ (in one without taste or feeling)
- ಜನೇ (जने, jane) = ಮನುಷ್ಯನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (in a person)
- ಕೋ (को, ko) = ಯಾರು (who)
- ನಾಮ (नाम, nāma) = ತಾನೇ, ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
- ಕುರುತೇ (कुरुते, kurute) = ಮಾಡುತ್ತಾನೆ (does)
- ಫೇರೌ (फेरौ, pherau) = ನರಿಯ ಮೇಲೆ (upon a jackal)
- ನಾಯಕಃ (नायकः, nāyakaḥ) = ವೀರ, ನಾಯಕ (a hero, a leader)
- ಸಾಯಕಕ್ಷತಿಮ್ (सायकक्षतिम्, sāyakakṣatim) = ಬಾಣದ ಗಾಯವನ್ನು (the wound of an arrow)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಧೀರನಾದವನು ರಸವಿಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯನ ಮುಂದೆ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಓಡಿಸಬಾರದು. ನರಿಯ ಮೇಲೆ ಬಾಣದ ಗಾಯ ಮಾಡುವ ವೀರ ಯಾರು ತಾನೇ ಇರುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A steady person should not set his tongue running before a person without feeling for it. What hero, after all, would give a jackal the wound of an arrow.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ರಸ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ದ್ರವ, ಸವಿ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಭಾವ ಎಂಬ ಮೂರು ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ರಸನಾ ಎಂದರೆ ರಸ ಸವಿಯುವುದು, ಅಂದರೆ ನಾಲಿಗೆ. ನೀರಸ ಎಂದರೆ ರಸ ಇಲ್ಲದವನು. ಹೀಗೆ ಒಂದೇ ಮೂಲ ಪದ ಶ್ಲೋಕದ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಟ ಆಡುತ್ತದೆ.
The word rasa carries three senses, juice, taste and the feeling a poem stirs. Rasana is the tongue, the tasting organ. Nirasa is one without rasa. So the one root word plays twice in the first line.
ಫೇರು ಎಂದರೆ ನರಿ ಎಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಯೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಹೋಲಿಕೆ. ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಬಾಣ ನರಿಗೆ ವ್ಯರ್ಥ, ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ಮಾತು ನೀರಸನಿಗೆ ವ್ಯರ್ಥ. ಶ್ಲೋಕ ಕೇಳುಗರನ್ನು ನರಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕಟುವಾಗಿದೆ.
The printed footnote of the book itself says pheru means a jackal. This is a comparison. A valuable arrow is wasted on a jackal, and valuable speech is wasted on one without feeling. The verse is sharp in setting the listener beside a jackal.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 155. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 155. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆಯೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದು ಜಾಣತನವಲ್ಲ. ಕೇಳುವ ಮನಸ್ಸಿರುವವರ ಮುಂದೆ ಮಾತು ಹೆಚ್ಚು ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
It is not wise to keep saying everything before everyone. Speech bears more fruit before those who are willing to listen.
ಕಲಿಸುವಾಗ ಕುತೂಹಲವಿಲ್ಲದವರನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನೀರಸರು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ನಾವು ಹೇಳುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಯಾರನ್ನೂ ಕೀಳಾಗಿ ನೋಡಲು ಅನುಮತಿ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
When teaching, it is not right to judge those who show no curiosity as dull at once. We may perhaps need to change the way we say it. This verse should not be taken as leave to look down on anyone.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ