ಗುಣವಾದ ಮೇಲೆ ರೋಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ ನೋಡುವುದು ಅಪರೂಪ ಎಂದು ಅನೇಕ ವೈದ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದೇ ಅನುಭವವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ವೈದ್ಯನದೇ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕೃತಾರ್ಥಃ ಸ್ವಾಮಿನಂ ದ್ವೇಷ್ಟಿ ಕೃತದಾರಸ್ತು ಮಾತರಮ್
ಜಾತಾಪತ್ಯಾ ಪತಿಂ ದ್ವೇಷ್ಟಿ ಗತರೋಗಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಕಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
कृतार्थः स्वामिनं द्वेष्टि कृतदारस्तु मातरम्
जातापत्या पतिं द्वेष्टि गतरोगश्चिकित्सकम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kṛtārthaḥ svāminaṃ dveṣṭi kṛtadārastu mātaram
jātāpatyā patiṃ dveṣṭi gatarogaścikitsakam
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕೃತಾರ್ಥಃ (कृतार्थः, kṛtārthaḥ) = ಕೆಲಸ ನೆರವೇರಿದವನು (one whose aim is achieved)
- ಸ್ವಾಮಿನಂ (स्वामिनं, svāminaṃ) = ಒಡೆಯನನ್ನು (the master)
- ದ್ವೇಷ್ಟಿ (द्वेष्टि, dveṣṭi) = ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ (turns against)
- ಕೃತದಾರಸ್ತು (कृतदारस्तु, kṛtadārastu) = ಮದುವೆಯಾದವನಾದರೋ (ಕೃತದಾರಃ + ತು) (but the one who has married (kritadarah + tu))
- ಮಾತರಮ್ (मातरम्, mātaram) = ತಾಯಿಯನ್ನು (the mother)
- ಜಾತಾಪತ್ಯಾ (जातापत्या, jātāpatyā) = ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದವಳು (she who has had children)
- ಪತಿಂ (पतिं, patiṃ) = ಗಂಡನನ್ನು (the husband)
- ದ್ವೇಷ್ಟಿ (द्वेष्टि, dveṣṭi) = ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾಳೆ (turns against)
- ಗತರೋಗಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಕಮ್ (गतरोगश्चिकित्सकम्, gatarogaścikitsakam) = ರೋಗ ಹೋದವನು ವೈದ್ಯನನ್ನು (ಗತರೋಗಃ + ಚಿಕಿತ್ಸಕಂ) (the one whose illness has gone, the physician (gatarogah + cikitsakam))
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕೆಲಸ ನೆರವೇರಿದವನು ಒಡೆಯನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮದುವೆಯಾದವನು ತಾಯಿಯನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಕ್ಕಳಾದವಳು ಗಂಡನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾಳೆ. ರೋಗ ಹೋದವನು ವೈದ್ಯನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
One whose aim is achieved turns against his master. One who has married turns against his mother. A woman who has had children turns against her husband. One whose illness has gone turns against the physician.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ದ್ವೇಷ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರಿ. ಅಗತ್ಯ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅಂತರ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಕಟುವಾದ ಪದದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Dvesha, hatred, is best taken as exaggeration here. The verse names in a harsh word the distance that grows once the need has passed.
ಇದು ಲೋಕದ ಕಹಿ ಅನುಭವದ ಮಾತು. ನಾಲ್ಕು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಾಲಿಗೆ ತಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹೀಗೆಯೇ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಹೀಗೂ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
This is a bitter remark drawn from the world. By bringing four relationships together it does not claim that all are so, only that it can happen so.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 156. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 156. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಬ್ಬರ ಸಹಾಯ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು ಮರೆಯದಿರುವುದು ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಒಂದು ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಮಾತಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಬೆಲೆ ಇರುತ್ತದೆ.
Not forgetting someone who helped us is no small matter. Even a word of thanks carries great value.
ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಈ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಸಮಾಧಾನ ಕೊಡಬಹುದು. ಗುಣವಾದ ರೋಗಿ ದೂರವಾದರೆ ಅದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಸೂಚನೆಯೂ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
For a doctor this verse can be a small comfort. A patient who is cured and keeps away may also be a sign that the treatment worked.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ