ಋಣಕರ್ತಾ ಪಿತಾ ಶತ್ರುಃ: ಮನೆಯೊಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ಶತ್ರುಗಳು

ಋಣಕರ್ತಾ ಪಿತಾ ಶತ್ರುಃ ಸುಭಾಷಿತ: ಸಾಲ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವ ತಂದೆ, ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ತಾಯಿ, ವಿನಯವಿಲ್ಲದ ಪತ್ನಿ, ಕಲಿಯದ ಮಗ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಶತ್ರುಗಳು. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಋಣಕರ್ತಾ ಪಿತಾ ಶತ್ರುಃ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಬಲ ಏನು ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹಣ ಅಥವಾ ಹೆಸರು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಏನು ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಳೆಯದು.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ತಿರುವಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಮನೆಯವರು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ತಪ್ಪಿದರೆ ಅವರೇ ಶತ್ರುಗಳಂತೆ ಆಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 285 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 285

ವಿಷಯ: ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಶತ್ರುಗಳು · Enemies within the family

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಋಣಕರ್ತಾ ಪಿತಾ ಶತ್ರುರ್ಮಾತಾ ಚ ವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ
ಅವಿನೀತಾ ರಿಪುರ್ಭಾರ್ಯಾ ಪುತ್ರಃ ಶತ್ರುರಪಂಡಿತಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

ऋणकर्ता पिता शत्रुर्माता च व्यभिचारिणी
अविनीता रिपुर्भार्या पुत्रः शत्रुरपण्डितः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

ṛṇakartā pitā śatrurmātā ca vyabhicāriṇī
avinītā ripurbhāryā putraḥ śatrurapaṇḍitaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಋಣಕರ್ತಾ (ऋणकर्ता, ṛṇakartā) = ಸಾಲ ಮಾಡುವವನು (one who runs up debt)
  • ಪಿತಾ (पिता, pitā) = ತಂದೆ (the father)
  • ಶತ್ರುರ್ಮಾತಾ (शत्रुर्माता, śatrurmātā) = ಶತ್ರು, ತಾಯಿ (ಶತ್ರುಃ ಮಾತಾ) (an enemy, the mother)
  • ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
  • ವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ (व्यभिचारिणी, vyabhicāriṇī) = ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ನಡತೆಯವಳು (one who strays from fidelity)
  • ಅವಿನೀತಾ (अविनीता, avinītā) = ವಿನಯವಿಲ್ಲದವಳು, ಶಿಸ್ತಿಲ್ಲದವಳು (the ill-mannered, undisciplined one)
  • ರಿಪುರ್ಭಾರ್ಯಾ (रिपुर्भार्या, ripurbhāryā) = ವೈರಿ, ಪತ್ನಿ (ರಿಪುಃ ಭಾರ್ಯಾ) (an adversary, the wife)
  • ಪುತ್ರಃ (पुत्रः, putraḥ) = ಮಗ (the son)
  • ಶತ್ರುರಪಂಡಿತಃ (शत्रुरपण्डितः, śatrurapaṇḍitaḥ) = ಶತ್ರು, ಕಲಿಯದವನು (ಶತ್ರುಃ ಅಪಂಡಿತಃ) (an enemy, the unlearned one)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಸಾಲ ಮಾಡುವ ತಂದೆ ಶತ್ರು. ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ನಡತೆಯ ತಾಯಿ ಶತ್ರು. ವಿನಯವಿಲ್ಲದ ಪತ್ನಿ ವೈರಿ. ಕಲಿಯದ ಮಗ ಶತ್ರು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A father who runs up debts is an enemy. A mother who strays is an enemy. A wife without discipline is an adversary. A son who has not learned is an enemy.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಶತ್ರು ಎಂದರೆ ಕೊಲ್ಲುವವನು ಎಂದಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬದ ಒಳಿತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನು ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಒತ್ತು ಕೊಡುವುದು ಈ ಬಗೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳ ರೂಢಿ.

Enemy here does not mean a killer. It means one who works against the welfare of the family. Making the point through exaggeration is the habit of verses of this kind.

ಋಣಕರ್ತಾ ಎಂದರೆ ಸಾಲ ಮಾಡಿದವನು. ಸಾಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರೆ ಅದರ ಭಾರ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿ ಅಪಂಡಿತ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಮೂರ್ಖ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

Rinakarta means one who has taken on debt. The thought is that if he leaves it behind, the burden falls on his children. The printed footnote glosses apandita as foolish.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 159. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 159. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕುಟುಂಬದವರನ್ನು ಬಯ್ಯುವ ಪಟ್ಟಿ ಎಂದು ಓದಬೇಕಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲನ್ನೂ ಒಂದು ಕರ್ತವ್ಯದ ನೆನಪು ಎಂದು ಓದಬಹುದು. ತಂದೆತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಏನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೂ ಅವರ ಪರಂಪರೆಯೇ.

The verse need not be read as a list of scolding. Each line can be read as a reminder of a duty. What parents leave behind for their children is also their legacy.

ಕಲಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಹೆಚ್ಚು ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮಗ ಕಲಿಯದಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪು ಮಗನದೊಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಕಲಿಯುವ ವಾತಾವರಣ ಕೊಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮನೆಯವರದೂ ಹೌದು. ಇದು ಕವಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮಾತು, ಎಲ್ಲ ಮನೆಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ಅಳತೆಯಲ್ಲ.

The last line touches anyone who teaches. If a son does not learn, the fault is not his alone. Giving an environment in which to learn is the household’s duty too. This is the poet’s sharp remark, not one yardstick for every home.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ