ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದು ಎಷ್ಟು ಅಲ್ಪ ಎಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುವವರನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಅವರ ಸಂತೋಷ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮುದ್ದಾಗಿಯೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಟುಕುವಂತೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನು ಒಂದು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ನಾಯಿ ಒಂದು ಒಣ ಎಲುಬನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಿದೆ, ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನೇ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಕೃಮಿಕುಲಚಿತಂ ಲಾಲಾಕ್ಲಿನ್ನಂ ವಿಗಂಧಿ ಜುಗುಪ್ಸಿತಂ ನಿರುಪಮರಸಪ್ರೀತ್ಯಾ ಖಾದನ್ನರಾಸ್ಥಿ ನಿರಾಮಿಷಮ್
ಸುರಪತಿಮಪಿ ಶ್ವಾ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಂ ವಿಲೋಕ್ಯ ನ ಶಂಕತೇ ನಹಿ ಗಣಯತಿ ಕ್ಷುದ್ರೋ ಜಂತುಃ ಪರಿಗ್ರಹಫಲ್ಗುತಾಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
कृमिकुलचितं लालाक्लिन्नं विगन्धि जुगुप्सितं निरुपमरसप्रीत्या खादन्नरास्थि निरामिषम्
सुरपतिमपि श्वा पार्श्वस्थं विलोक्य न शङ्कते नहि गणयति क्षुद्रो जन्तुः परिग्रहफल्गुताम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
kṛmikulacitaṃ lālāklinnaṃ vigandhi jugupsitaṃ nirupamarasaprītyā khādannarāsthi nirāmiṣam
surapatimapi śvā pārśvasthaṃ vilokya na śaṅkate nahi gaṇayati kṣudro jantuḥ parigrahaphalgutām
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಕೃಮಿಕುಲಚಿತಂ (कृमिकुलचितं, kṛmikulacitaṃ) = ಹುಳುಗಳ ಹಿಂಡು ಮುತ್ತಿದ (swarming with worms)
- ಲಾಲಾಕ್ಲಿನ್ನಂ (लालाक्लिन्नं, lālāklinnaṃ) = ಜೊಲ್ಲಿನಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾದ (wet with saliva)
- ವಿಗಂಧಿ (विगन्धि, vigandhi) = ಕೆಟ್ಟ ವಾಸನೆಯ (foul smelling)
- ಜುಗುಪ್ಸಿತಂ (जुगुप्सितं, jugupsitaṃ) = ಅಸಹ್ಯವಾದ (disgusting)
- ನಿರುಪಮರಸಪ್ರೀತ್ಯಾ (निरुपमरसप्रीत्या, nirupamarasaprītyā) = ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ರುಚಿಯ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ (with unmatched relish)
- ಖಾದನ್ನರಾಸ್ಥಿ (खादन्नरास्थि, khādannarāsthi) = ಮನುಷ್ಯನ ಎಲುಬನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾ (ಖಾದನ್ + ನರಾಸ್ಥಿ) (gnawing a human bone)
- ನಿರಾಮಿಷಮ್ (निरामिषम्, nirāmiṣam) = ಮಾಂಸವಿಲ್ಲದ (without meat)
- ಸುರಪತಿಮಪಿ (सुरपतिमपि, surapatimapi) = ದೇವೇಂದ್ರನನ್ನು ಸಹ (even Indra, lord of the gods)
- ಶ್ವಾ (श्वा, śvā) = ನಾಯಿ (a dog)
- ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಂ (पार्श्वस्थं, pārśvasthaṃ) = ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತವನನ್ನು (standing beside)
- ವಿಲೋಕ್ಯ (विलोक्य, vilokya) = ನೋಡಿ (seeing)
- ನ ಶಂಕತೇ (न शङ्कते, na śaṅkate) = ಅಳುಕುವುದಿಲ್ಲ (feels no qualm)
- ನಹಿ ಗಣಯತಿ (नहि गणयति, nahi gaṇayati) = ಲೆಕ್ಕಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ (does not weigh at all)
- ಕ್ಷುದ್ರೋ (क्षुद्रो, kṣudro) = ಕ್ಷುದ್ರ, ಅಲ್ಪ (a petty)
- ಜಂತುಃ (जन्तुः, jantuḥ) = ಜೀವಿ (creature)
- ಪರಿಗ್ರಹಫಲ್ಗುತಾಮ್ (परिग्रहफल्गुताम्, parigrahaphalgutām) = ತಾನು ಹಿಡಿದಿರುವುದರ ಅಲ್ಪತೆಯನ್ನು (the paltriness of what he holds)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಹುಳುಗಳು ಮುತ್ತಿದ, ಜೊಲ್ಲಿನಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾದ, ಕೆಟ್ಟ ವಾಸನೆಯ, ಅಸಹ್ಯವಾದ, ಮಾಂಸವಿಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯನ ಒಂದು ಎಲುಬನ್ನು ನಾಯಿ ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ರುಚಿಯಿಂದ ಸವಿಯುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನೇ ನಿಂತಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅಳುಕಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಪ ಜೀವಿ ತಾನು ಹಿಡಿದಿರುವುದು ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲದ್ದು ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
A dog gnaws with unmatched relish a dry human bone, crawling with worms, wet with spittle, foul and disgusting. It feels no qualm even though Indra himself stands beside it. A petty creature does not weigh how paltry the thing is that it holds.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇಲ್ಲಿ ನಾಯಿ ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆಯ ಪಾತ್ರ. ಅದರ ಸ್ವಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಪು ಕೊಡುವುದು ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ತಾನು ಹಿಡಿದಿರುವುದರ ಬೆಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೇಳುವುದೇ ಉದ್ದೇಶ.
The dog is a figure of comparison here. The poet’s aim is not a verdict on the dog. It is to describe a mind with no sense of the worth of what it holds.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಕೃಮಿಕುಲಚಿತ ಎಂದಿತ್ತು. ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕೃಮಿಕುಲಚಿತಂ ಎಂದಿದೆ. ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಹಲವರಿಗೆ ಪರಿಚಿತವಾದ ಪದ್ಯ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ, ಆದರೆ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
The digital text had krimikulachita. The printed book has krimikulachitam, and we have followed the print. We have heard the verse is familiar to many, but we say nothing about its source.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 177. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 177. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ನಮ್ಮದೇ ಸಣ್ಣ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದವರ ಮುಂದೆಯೂ ಅಳುಕದೆ ಮಾತನಾಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕಲಿಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕನ್ನಡಿ.
The verse recalls occasions when we make much of a small achievement and speak without hesitation before those who know more. For a learning student it is a small mirror.
ಆದರೆ ಇದು ಬೇರೆಯವರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅಲ್ಪವೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಪರವಾನಗಿ ಅಲ್ಲ. ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಅಲ್ಪವಾದುದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಬಹುದು. ಶ್ಲೋಕ ಕೇಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅರಿವನ್ನು ಮಾತ್ರ.
But it is no licence to dismiss another person’s joy as small. What is small to one may be large to another. The verse asks only for our own self-awareness.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.


ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ