ಅವಧ್ಯಜಮ್ಬಾಲಗವೇಷಣಾಯ: ಝರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಸರು ಹುಡುಕುವವರು

ಕೋಣಕ್ಕೆ ತಿಳಿ ನೀರು ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಕೆಸರು ಬೇಕು. ಕೆರೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಅದು ಹೊರಳುವುದನ್ನು ನೋಡಿದವರಿಗೆ ಇದು ಗೊತ್ತು.

ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಈ ಉಪಜಾತಿ ಶ್ಲೋಕ ದೋಷ ಹುಡುಕುವವರ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕುಪಂಡಿತನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 35 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Falsely Learned, verse 35

ವಿಷಯ: ದೋಷ ಹುಡುಕುವ ಶ್ರಮ · The labour of hunting for faults

ಛಂದಸ್ಸು: ಉಪಜಾತಿ · Upajati

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅವಧ್ಯಜಮ್ಬಾಲಗವೇಷಣಾಯ
ಕೃತೋದ್ಯಮಾನಾಂ ಖಲಸೈರಿಭಾಣಾಮ್ ।
ಕವೀನ್ದ್ರವಾಙ್ನಿರ್ಝರನಿರ್ಝರಿಣ್ಯಾಂ
ಸಂಜಾಯತೇ ವ್ಯರ್ಥಮನೋರಥತ್ವಮ್ ॥

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अवध्यजम्बालगवेषणाय
कृतोद्यमानां खलसैरिभाणाम् ।
कवीन्द्रवाङ्निर्झरनिर्झरिण्यां
संजायते व्यर्थमनोरथत्वम् ॥

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

avadhyajambālagaveṣaṇāya
kṛtodyamānāṃ khalasairibhāṇām |
kavīndravāṅnirjharanirjhariṇyāṃ
saṃjāyate vyarthamanorathatvam ||

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅವಧ್ಯ (अवध्य, avadhya) = ಅಳಿಯದ, ಬತ್ತದ (that does not run out)
ಜಮ್ಬಾಲ (जम्बाल, jambāla) = ಕೆಸರು (mire, slush)
ಗವೇಷಣಾಯ (गवेषणाय, gaveṣaṇāya) = ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ (for the seeking of)
ಕೃತೋದ್ಯಮಾನಾಮ್ (कृतोद्यमानाम्, kṛtodyamānām) = ಶ್ರಮ ಹೂಡಿದವರಿಗೆ (of those who have set their effort)
ಖಲ (खल, khala) = ದುಷ್ಟರಾದ (crooked)
ಸೈರಿಭಾಣಾಮ್ (सैरिभाणाम्, sairibhāṇām) = ಕೋಣಗಳಿಗೆ (of the buffaloes)
ಕವೀನ್ದ್ರ (कवीन्द्र, kavīndra) = ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳ (of the best of poets)
ವಾಙ್ (वाङ्, vāṅ) = ಮಾತೆಂಬ (of speech)
ನಿರ್ಝರ (निर्झर, nirjhara) = ಝರಿಯಾದ (which is a cascade)
ನಿರ್ಝರಿಣ್ಯಾಮ್ (निर्झरिण्याम्, nirjhariṇyām) = ತೊರೆಯಲ್ಲಿ (in the mountain stream)
ಸಂಜಾಯತೇ (संजायते, saṃjāyate) = ಒದಗುತ್ತದೆ (there arises)
ವ್ಯರ್ಥ (व्यर्थ, vyartha) = ವ್ಯರ್ಥವಾದ (fruitless)
ಮನೋರಥತ್ವಮ್ (मनोरथत्वम्, manorathatvam) = ಆಶೆಯ ಸ್ಥಿತಿ (the state of their wish)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಬತ್ತದ ಕೆಸರನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕೇ ಶ್ರಮ ಹೂಡಿದ ದುಷ್ಟ ಕೋಣಗಳಿಗೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳ ಮಾತೆಂಬ ಝರಿಯ ತೊರೆಯಲ್ಲಿ, ಆಶೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿ ಒದಗುತ್ತದೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The crooked, buffaloes who have set all their effort on hunting for mire that never runs out, find their wish come to nothing in the mountain stream that is the cascade of the words of the best of poets.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸೈರಿಭ ಎಂದರೆ ಕೋಣ. ದುಷ್ಟರನ್ನು ಕೋಣ ಎಂದು ಕರೆದದ್ದು ಬೈಗುಳಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಕೋಣ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವುದು ಕೆಸರನ್ನೇ ಎಂಬ ಸ್ವಭಾವ ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ.

Sairibha is a buffalo. Calling the crooked buffaloes is not mere abuse. What matters is the habit: what a buffalo looks for in water is the mud.

ನಿರ್ಝರ ಎಂದರೆ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಧುಮುಕುವ ಝರಿ. ಅಲ್ಲಿ ನೀರು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಕೆಸರು ನಿಲ್ಲುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಹುಡುಕಿದರೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲೇ ಅಡಗಿದೆ.

Nirjhara is a cascade coming down a hill. The water runs too fast for silt to settle, so the picture itself says that the search will fail.

ಅವಧ್ಯ ಎಂಬ ಪದ ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತೊಡಕಾಗಿದೆ. ಅಳಿಯದ, ಬತ್ತದ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಾವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಶ್ಲೋಕದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅದು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

The word avadhya is awkward in the printed text. We have taken it in the sense of inexhaustible, mire that never gives out, which is what the image of the verse needs.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 40. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 40. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಯಾವ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಾದರೂ ದೋಷ ಹುಡುಕಬಹುದು. ಆದರೆ ದೋಷ ಹುಡುಕುವುದೇ ಓದುವ ಉದ್ದೇಶವಾದರೆ, ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೂ ಕಡಿಮೆ, ಕೈಗೆ ಬಂದದ್ದೂ ಕಡಿಮೆ.

One can find a fault in any book. But if fault finding is the purpose of the reading, little is found and less is gained.

ದೋಷ ತೋರಿಸುವುದೇ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ನೋಡುವ ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದೆ ದೋಷ ಹುಡುಕುವುದು ಮಾತ್ರ ವ್ಯರ್ಥ ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕದ ಮಾತು.

Pointing out a fault is not itself wrong. The verse says only that fault finding without an eye for what is good comes to nothing.