ಅದ್ಯಾಪಿ ದುರ್ನಿವಾರಂ: ಹೊಗಳಿಕೆಯೆಂಬ ಕನ್ಯೆ ಸಜ್ಜನರ ಬಳಿ ಅವಿವಾಹಿತೆ

ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಹೊಗಳಿದರೆ ಕೆಲವರು ಮುಜುಗರದಿಂದ ಕುಳಿತಲ್ಲೇ ಮುದುಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಹೊಗಳಿಕೆ ಸಿಕ್ಕರೂ ಸಾಲುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನೇ ಒಬ್ಬ ಕನ್ಯೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಸಜ್ಜನರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಮದುವೆಯೇ ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಗುತ್ತಲೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಆರ್ಯಾ ವರ್ಗದ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 123 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 123

ವಿಷಯ: ಸಜ್ಜನ ಮತ್ತು ಹೊಗಳಿಕೆ · The good and praise

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ ವರ್ಗದ ಛಂದಸ್ಸು · Arya family (Arya, Giti or Upagiti)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅದ್ಯಾಪಿ ದುರ್ನಿವಾರಂ ಸ್ತುತಿಕನ್ಯಾ ಭಜತಿ ಕೌಮಾರಮ್
ಸದ್ಭ್ಯೋ ನ ರೋಚತೇ ಸಾ ಸಂತೋಽಪ್ಯಸ್ಯೈ ನ ರೋಚಂತೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अद्यापि दुर्निवारं स्तुतिकन्या भजति कौमारम्
सद्भ्यो न रोचते सा सन्तोऽप्यस्यै न रोचन्ते

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

adyāpi durnivāraṃ stutikanyā bhajati kaumāram
sadbhyo na rocate sā santo’pyasyai na rocante

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅದ್ಯಾಪಿ (अद्यापि, adyāpi) = ಇಂದಿಗೂ (even to this day)
ದುರ್ನಿವಾರಂ (दुर्निवारं, durnivāraṃ) = ತಡೆಯಲು ಕಷ್ಟವಾದ (hard to restrain)
ಸ್ತುತಿಕನ್ಯಾ (स्तुतिकन्या, stutikanyā) = ಹೊಗಳಿಕೆಯೆಂಬ ಕನ್ಯೆ (the maiden called Praise)
ಭಜತಿ (भजति, bhajati) = ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ (keeps to)
ಕೌಮಾರಮ್ (कौमारम्, kaumāram) = ಕನ್ಯಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು (her maidenhood)
ಸದ್ಭ್ಯೋ (सद्भ्यो, sadbhyo) = ಸಜ್ಜನರಿಗೆ (to the good)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ರೋಚತೇ (रोचते, rocate) = ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತಾಳೆ (is pleasing)
ಸಾ (सा, sā) = ಅವಳು (she)
ಸಂತೋಽಪ್ಯಸ್ಯೈ (सन्तोऽप्यस्यै, santo’pyasyai) = ಸಜ್ಜನರೂ ಅವಳಿಗೆ (nor the good to her)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ರೋಚಂತೇ (रोचन्ते, rocante) = ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತಾರೆ (are pleasing)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಹೊಗಳಿಕೆ ಎಂಬ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೂ ಇಂದಿಗೂ ಅವಳು ಕನ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದ್ದಾಳೆ. ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಅವಳು ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವಳಿಗೂ ಸಜ್ಜನರು ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

Praise, the maiden, is hard to restrain, and yet to this day she keeps her maidenhood. She does not please the good, and the good do not please her.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕೌಮಾರ ಎಂದರೆ ಕನ್ಯೆಯಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ. ಸಜ್ಜನರೊಂದಿಗೆ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಸಂಬಂಧ ಕೂಡಿ ಬರುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗದ ಕನ್ಯೆಯ ರೂಪಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.

Kaumara means the state of being a maiden. The verse puts it as an unmarried girl: Praise never manages to be wedded to the good.

ರೋಚತೇ ಮತ್ತು ರೋಚಂತೇ ಎಂಬ ಎರಡು ರೂಪಗಳು ಇಬ್ಬರ ಕಡೆಯ ಒಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಂದು ಕಡೆಯ ಮಾತಲ್ಲ, ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಅಸಮ್ಮತಿ.

The two forms rochate and rocante put the refusal evenly on both sides. It is not one party being proud, it is mutual disinterest.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 48. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 48. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹೊಗಳಿಕೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಕೋಚ ಆಗುವವನು ಸಜ್ಜನನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಒಳ್ಳೆಯ ಗುರು ಶಿಷ್ಯರ ಹೊಗಳಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಕೆಲಸದ ಕಡೆಗೇ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

Someone who feels a little awkward when praised may be on the road of the good. A good teacher turns his students praise back towards the work itself.

ಹೊಗಳಿಕೆ ಸಿಗುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು, ಅದು ಇಲ್ಲವೆಂದು ಕುಗ್ಗುವುದು ಮಾತ್ರ ಸಜ್ಜನನ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Receiving praise is no fault. What the verse hints is that working for it, or shrinking when it is missing, is not the mark of a good person.