ಕಟು ಕ್ವಣಂತೋ ಮಲದಾಯಕಾಃ: ಸಂಕೋಲೆಯ ಸದ್ದು, ಗೆಜ್ಜೆಯ ಸದ್ದು

ಮನೆಯ ಮಹಡಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾರೋ ಓಡಾಡುವ ಸದ್ದು ಕೇಳಿದರೆ ಅದು ಯಾರು ಎಂದು ಹೇಳಿಬಿಡಬಹುದು. ಕೆಲವರ ಹೆಜ್ಜೆ ಸದ್ದು ಕಿರಿಕಿರಿ, ಕೆಲವರದು ಮುದ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಸದ್ದಿನ ಮೂಲಕವೇ ದುಷ್ಟರನ್ನೂ ಸಂತರನ್ನೂ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಎರಡು ಉಪಮೆಗಳೊಂದಿಗೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 174 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 174

ವಿಷಯ: ಸಂಕೋಲೆ ಮತ್ತು ಗೆಜ್ಜೆ · The fetter and the anklet

ಛಂದಸ್ಸು: ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 24 ಅಕ್ಷರ · A four-pada metre, about 24 syllables a line (exact name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಕಟು ಕ್ವಣಂತೋ ಮಲದಾಯಕಾಃ ಖಲಾಸ್ತುದಂತ್ಯಲಂ ಬಂಧನಶೃಂಖಲಾ ಇವ
ಮನಸ್ತು ಸಾಧುಧ್ವನಿಭಿಃ ಪದೇ ಪದೇ ಹರಂತಿ ಸಂತೋ ಮಣಿನೂಪುರಾ ಇವ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

कटु क्वणन्तो मलदायकाः खलास्तुदन्त्यलं बन्धनशृङ्खला इव
मनस्तु साधुध्वनिभिः पदे पदे हरन्ति सन्तो मणिनूपुरा इव

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

kaṭu kvaṇanto maladāyakāḥ khalāstudantyalaṃ bandhanaśṛṅkhalā iva
manastu sādhudhvanibhiḥ pade pade haranti santo maṇinūpurā iva

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಕಟು (कटु, kaṭu) = ಕಠೋರವಾಗಿ (harshly)
ಕ್ವಣಂತೋ (क्वणन्तो, kvaṇanto) = ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಾ (sounding)
ಮಲದಾಯಕಾಃ (मलदायकाः, maladāyakāḥ) = ಕೊಳೆ ಕೊಡುವವರು (givers of dirt)
ಖಲಾಸ್ತುದಂತ್ಯಲಂ (खलास्तुदन्त्यलं, khalāstudantyalaṃ) = ದುಷ್ಟರು ಬಹಳವಾಗಿ ಚುಚ್ಚುತ್ತಾರೆ (the wicked pierce sorely)
ಬಂಧನಶೃಂಖಲಾ (बन्धनशृङ्खला, bandhanaśṛṅkhalā) = ಬಂಧನದ ಸಂಕೋಲೆಗಳು (chains of bondage)
ಇವ (इव, iva) = ಹಾಗೆ (like)
ಮನಸ್ತು (मनस्तु, manastu) = ಮನಸ್ಸನ್ನಾದರೋ (the mind, however)
ಸಾಧುಧ್ವನಿಭಿಃ (साधुध्वनिभिः, sādhudhvanibhiḥ) = ಒಳ್ಳೆಯ ಸದ್ದುಗಳಿಂದ (with pleasing sounds)
ಪದೇ ಪದೇ (पदे पदे, pade pade) = ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೂ (at every step)
ಹರಂತಿ (हरन्ति, haranti) = ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ (they steal away)
ಸಂತೋ (सन्तो, santo) = ಸಂತರು (the good)
ಮಣಿನೂಪುರಾ (मणिनूपुरा, maṇinūpurā) = ರತ್ನದ ಗೆಜ್ಜೆಗಳು (jewelled anklets)
ಇವ (इव, iva) = ಹಾಗೆ (like)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ದುಷ್ಟರು ಕರ್ಕಶವಾಗಿ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಕೊಳೆ ಕೊಡುತ್ತಾ, ಬಂಧನದ ಸಂಕೋಲೆಗಳಂತೆ ಬಹಳವಾಗಿ ನೋಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂತರಾದರೋ ರತ್ನದ ಗೆಜ್ಜೆಗಳಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಸದ್ದುಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The wicked, sounding harshly and giving dirt, hurt sorely like chains of bondage. The good, like jewelled anklets, steal the mind at every step with pleasing sounds.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಮಲದಾಯಕ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಸಂಕೋಲೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅದು ತುಕ್ಕು ಅಥವಾ ಕೊಳೆ, ದುಷ್ಟರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಮಷ.

The word maladayaka suits both. For the chain it is rust or dirt, for the wicked it is stain on the mind.

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸದ್ದು ಎರಡು ರೀತಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಸಂಕೋಲೆಯ ಕಿರಿಚು ಮತ್ತು ಗೆಜ್ಜೆಯ ಝಣತ್ಕಾರ ಎರಡೂ ಲೋಹದ ಸದ್ದೇ, ಆದರೆ ಕೇಳುವವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಪರಿಣಾಮ.

One kind of sound is heard in two ways. The screech of a chain and the jingle of an anklet are both the sound of metal, yet they act differently on the listener.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 49. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 49. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಮಾತಿನ ಧ್ವನಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ. ಒಂದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಠೋರವಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ ನೋವು, ಮೃದುವಾಗಿ ಹೇಳಿದರೆ ಕೇಳುವ ಮನಸ್ಸು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ. ರೋಗಿಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿ ಹೇಳುವಾಗ ಇದು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಪಾಠ.

Tone of speech is like this. The same matter said harshly hurts, said gently it opens the listener’s mind. Doctors who must break bad news to a patient know this lesson well.

ಇತರರ ಸದ್ದಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಸದ್ದು ಹೇಗಿದೆ ಎಂದೂ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

Beyond the sound others make, we may also ask what our own footsteps sound like.