ದಾನಾಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸುಕೃತಾಯ ವಿದ್ಯಾ: ಎಲ್ಲವೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗಾಗಿ

ಮನೆಯ ಲೆಕ್ಕದ ಪುಸ್ತಕ ತೆರೆದು ನೋಡಿದರೆ ಒಬ್ಬರ ಆದ್ಯತೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಮಾತು ಎಲ್ಲಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದೇ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಲೆಕ್ಕ.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಒಂದು ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಂಪತ್ತು, ವಿದ್ಯೆ, ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಮಾತು, ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಮೀಸಲು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಜ್ಜನಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 179 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Good People, verse 179

ವಿಷಯ: ನಾಲ್ಕು ಕೊಡುಗೆಗಳ ಲೆಕ್ಕ · Four things set apart for the right ends

ಛಂದಸ್ಸು: ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ವೃತ್ತ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 22 ಅಕ್ಷರ · A four-pada metre, about 22 syllables a line (exact name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ದಾನಾಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸುಕೃತಾಯ ವಿದ್ಯಾ ಚಿಂತಾ ಪರಬ್ರಹ್ಮವಿನಿಶ್ಚಯಾಯ
ಪರೋಪಕಾರಾಯ ವಚಾಂಸಿ ಯಸ್ಯ ವಂದ್ಯಸ್ತ್ರಿಲೋಕೀ ತಿಲಕಃ ಸ ಏಕಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

दानाय लक्ष्मीः सुकृताय विद्या चिन्ता परब्रह्मविनिश्चयाय
परोपकाराय वचांसि यस्य वन्द्यस्त्रिलोकी तिलकः स एकः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

dānāya lakṣmīḥ sukṛtāya vidyā cintā parabrahmaviniścayāya
paropakārāya vacāṃsi yasya vandyastrilokī tilakaḥ sa ekaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ದಾನಾಯ (दानाय, dānāya) = ದಾನಕ್ಕಾಗಿ (for giving)
ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ (लक्ष्मीः, lakṣmīḥ) = ಸಂಪತ್ತು (wealth)
ಸುಕೃತಾಯ (सुकृताय, sukṛtāya) = ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ (for good deeds)
ವಿದ್ಯಾ (विद्या, vidyā) = ವಿದ್ಯೆ (learning)
ಚಿಂತಾ (चिन्ता, cintā) = ಚಿಂತನೆ (thought)
ಪರಬ್ರಹ್ಮವಿನಿಶ್ಚಯಾಯ (परब्रह्मविनिश्चयाय, parabrahmaviniścayāya) = ಪರಬ್ರಹ್ಮದ ನಿಶ್ಚಯಕ್ಕಾಗಿ (for settling the truth of the Supreme)
ಪರೋಪಕಾರಾಯ (परोपकाराय, paropakārāya) = ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಉಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ (for helping others)
ವಚಾಂಸಿ (वचांसि, vacāṃsi) = ಮಾತುಗಳು (words)
ಯಸ್ಯ (यस्य, yasya) = ಯಾರಿಗೆ (whose)
ವಂದ್ಯಸ್ತ್ರಿಲೋಕೀ (वन्द्यस्त्रिलोकी, vandyastrilokī) = ವಂದ್ಯನು, ಮೂರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ (worthy of homage, in the three worlds)
ತಿಲಕಃ (तिलकः, tilakaḥ) = ತಿಲಕ, ಹಣೆಯ ಗುರುತು (the mark on the brow)
ಸ (स, sa) = ಅವನು (he)
ಏಕಃ (एकः, ekaḥ) = ಒಬ್ಬನೇ (alone)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಯಾರ ಸಂಪತ್ತು ದಾನಕ್ಕಾಗಿ, ವಿದ್ಯೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ, ಚಿಂತನೆ ಪರಬ್ರಹ್ಮದ ನಿಶ್ಚಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾತುಗಳು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಉಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇವೆಯೋ, ಅವನೊಬ್ಬನೇ ವಂದನೆಗೆ ಅರ್ಹ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಅವನೇ ತಿಲಕ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The one whose wealth is for giving, whose learning is for good deeds, whose thought is for settling the truth of the Supreme, and whose words are for helping others, he alone is worthy of homage. He is the mark on the brow of the three worlds.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪ್ರತಿ ಪಾದದಲ್ಲೂ ಕೊನೆಯ ಪದ ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ: ದಾನಾಯ, ಸುಕೃತಾಯ, ವಿನಿಶ್ಚಯಾಯ, ಪರೋಪಕಾರಾಯ. ಇದು ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದು ಹೇಳುವ ರೂಪ. ಅಂದರೆ ಶ್ಲೋಕ ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಗುರಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Each of the four items ends in the dative case: danaya, sukritaya, vinishchayaya, paropakaraya. It is the form that says for what purpose. The verse pairs each means with its end.

ತಿಲಕ ಎಂದರೆ ಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಗುರುತು. ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುವುದು ಮತ್ತು ಶುಭವಾದುದು. ಮೂರು ಲೋಕಕ್ಕೂ ಇವನೇ ಅಂಥ ಗುರುತು ಎಂದು ಕವಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Tilaka is the mark on the brow, which is both prominent and auspicious. The poet says this person is such a mark for all three worlds.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 49. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 49. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಸಂಪತ್ತು, ವಿದ್ಯೆ, ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಮಾತು ಇವುಗಳನ್ನು ಬದುಕಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಎಂದು ಇಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಇವನ್ನು ತನಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Wealth, learning, thought and speech are what we might today call a life’s resources. The verse hints that they are worth less when kept for oneself alone.

ವೈದ್ಯರು ಕಲಿತ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಹಂಚಿದರೆ ಅದು ಕೊಟ್ಟು ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಾಲ್ಕೂ ಒಬ್ಬನಲ್ಲಿ ಸೇರುವುದು ಅಪರೂಪ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗುರಿಯಂತೆ ನೋಡೋಣ, ಅಳತೆಗೋಲಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

A doctor who passes learning on to students does not lose it by giving, it grows. Yet all four meeting in one person is rare, so let us read this as a direction to aim at and not as a yardstick to judge people by.