ಅಭಿಮತಫಲದಾತಾ ತ್ವಂ ಚ: ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ರಾಜನ ದಾನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ಕೊಡುವುದು ಒಂದೇ ಆದರೂ ಕೊಡುವ ರೀತಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮುಖ ನೋಡದೆ ಎಸೆದಂತೆ ಕೊಡುವ ಕೈ ಒಂದು, ಹೆಸರು ಕೇಳಿ ನಗುತ್ತಾ ಕೊಡುವ ಕೈ ಇನ್ನೊಂದು.

ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ ರಾಜನ ದಾನವನ್ನು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದ ದಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೆರಳಿಟ್ಟು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ನಿಖರ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯರಾಜಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 168 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, In Praise of Kings, verse 168

ವಿಷಯ: ದಾನದ ರೀತಿ · The manner of giving

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 30 syllables a line (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅಭಿಮತಫಲದಾತಾ ತ್ವಂ ಚ ಕಲ್ಪದ್ರುಮಶ್ಚ ಪ್ರಕಟಮಿಹ ವಿಶೇಷಂ ಕಂಚನೋದಾಹರಾಮಃ
ಕಥಮಿವ ಮಧುರೋಕ್ತಿಪ್ರೇಮಸಂಮಾನಮಿಶ್ರಂ ತುಲಯತಿ ಸುರಶಾಖೀ ದೇವ ದಾನಂ ತ್ವದೀಯಮ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अभिमतफलदाता त्वं च कल्पद्रुमश्च प्रकटमिह विशेषं कंचनोदाहरामः
कथमिव मधुरोक्तिप्रेमसंमानमिश्रं तुलयति सुरशाखी देव दानं त्वदीयम्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

abhimataphaladātā tvaṃ ca kalpadrumaśca prakaṭamiha viśeṣaṃ kaṃcanodāharāmaḥ
kathamiva madhuroktipremasaṃmānamiśraṃ tulayati suraśākhī deva dānaṃ tvadīyam

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅಭಿಮತಫಲದಾತಾ (अभिमतफलदाता, abhimataphaladātā) = ಬಯಸಿದ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವವನು (giver of the fruit one wishes for)
ತ್ವಂ (त्वं, tvaṃ) = ನೀನು (you)
ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
ಕಲ್ಪದ್ರುಮಶ್ಚ (कल्पद्रुमश्च, kalpadrumaśca) = ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷವೂ (ಕಲ್ಪದ್ರುಮಃ ಮತ್ತು ಚ) (and the wishing tree (kalpadrumah and ca))
ಪ್ರಕಟಮಿಹ (प्रकटमिह, prakaṭamiha) = ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ (ಪ್ರಕಟಂ ಇಹ) (plainly here)
ವಿಶೇಷಂ (विशेषं, viśeṣaṃ) = ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು (the difference)
ಕಂಚನೋದಾಹರಾಮಃ (कंचनोदाहरामः, kaṃcanodāharāmaḥ) = ಒಂದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತೇವೆ (ಕಂಚನ ಉದಾಹರಾಮಃ) (we cite one)
ಕಥಮಿವ (कथमिव, kathamiva) = ಹೇಗೆತಾನೇ (how indeed)
ಮಧುರೋಕ್ತಿಪ್ರೇಮಸಂಮಾನಮಿಶ್ರಂ (मधुरोक्तिप्रेमसंमानमिश्रं, madhuroktipremasaṃmānamiśraṃ) = ಸವಿಮಾತು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಬೆರೆತ (mixed with sweet words, affection and honour)
ತುಲಯತಿ (तुलयति, tulayati) = ಸರಿಗಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಸಮನಾಗುತ್ತದೆ (matches, weighs level with)
ಸುರಶಾಖೀ (सुरशाखी, suraśākhī) = ದೇವತರು, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ (the tree of the gods)
ದೇವ (देव, deva) = ಪ್ರಭುವೇ (O lord)
ದಾನಂ (दानं, dānaṃ) = ದಾನವನ್ನು (the gift)
ತ್ವದೀಯಮ್ (त्वदीयम्, tvadīyam) = ನಿನ್ನದಾದ (of yours)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ನೀನೂ ಬಯಸಿದ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವವನು, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷವೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಪ್ರಭುವೇ, ಸವಿಮಾತು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳಿಂದ ಬೆರೆತ ನಿನ್ನ ದಾನವನ್ನು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಹೇಗೆತಾನೇ ಸರಿಗಟ್ಟೀತು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

You give the fruit that is wished for, and so does the wishing tree. Here we point out one plain difference between the two. O lord, how could the tree of the gods ever match your gift, mixed as it is with sweet words, affection and honour.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಎಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗದ ಮರ. ಬೇಡಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಥೆ. ಪದ್ಯ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಮರದ ದಾನದಲ್ಲಿ ಸಿಗದ ಮೂರು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ: ಸವಿಮಾತು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವ.

The wishing tree is the tree of heaven, said to give whatever is asked. The verse does not deny that. It lists three things that the tree’s giving lacks: sweet words, affection and honour.

ಇದೊಂದು ರಾಜಸ್ತುತಿ. ಹೋಲಿಕೆಯಂತೆ ಶುರುವಾಗಿ, ಹೋಲಿಕೆ ಸೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮುಗಿಯುವುದು ಇದರ ಚಮತ್ಕಾರ. ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಎಂದರೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.

This is praise of a king. Its turn is that it opens like a comparison and ends by saying the comparison fails. Here visesha means difference.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 106. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 106. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕೊಟ್ಟದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕೊಟ್ಟ ರೀತಿ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಕೊಡುವ ತಿದ್ದುಪಡಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಅದೇ ಮಾತು ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ಬಂದರೆ ಕೇಳುವವನಿಗೆ ಭಾರ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

What was given is forgotten sooner than the way it was given. The same holds for the correction we give a student. The same words arrive lighter when they come with respect.

ಸವಿಮಾತು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಬದಲಿ ಎಂದು ಪದ್ಯ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಎರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಿದೆ.

The verse does not say kind words can replace the gift. It says the two should come together.