ಅದಾತುರ್ಮಾನಸಂ ಕ್ವಾಪಿ: ಕೊಡದವನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕವಿಯ ಮಾತು ತಲುಪದು

ಹಾಡಿಗೆ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುವ ಎಲ್ಲರೂ ಹಾಡುಗಾರನಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಬೇರೆ, ಕೈ ತೆರೆದು ಕೊಡುವುದು ಬೇರೆ.

ಜಿಪುಣನ ಮುಂದೆ ಕವಿಯ ಮಾತು ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲದ್ದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಸಂಗತ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತಂದಿಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಕೃಪಣನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 21 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, Against the Miser, verse 21

ವಿಷಯ: ಜಿಪುಣನ ಮುಂದೆ ಕವಿಯ ಮಾತು · A poet’s words before a miser

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅದಾತುರ್ಮಾನಸಂ ಕ್ವಾಪಿ ನ ಸ್ಪೃಶಂತಿ ಕವೇರ್ಗಿರಃ
ದೋಷಾಯೈವಾತಿವೃದ್ಧಸ್ಯ ವಿಲಾಸಾಸ್ತರುಣೀಕೃತಾಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अदातुर्मानसं क्वापि न स्पृशन्ति कवेर्गिरः
दोषायैवातिवृद्धस्य विलासास्तरुणीकृताः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

adāturmānasaṃ kvāpi na spṛśanti kavergiraḥ
doṣāyaivātivṛddhasya vilāsāstaruṇīkṛtāḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅದಾತುರ್ಮಾನಸಂ (अदातुर्मानसं, adāturmānasaṃ) = ಕೊಡದವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು (ಅದಾತುಃ + ಮಾನಸಂ) (the mind of one who does not give (adatuh + manasam))
ಕ್ವಾಪಿ (क्वापि, kvāpi) = ಎಲ್ಲಿಯೂ (anywhere)
ನ (न, na) = ಇಲ್ಲ (not)
ಸ್ಪೃಶಂತಿ (स्पृशन्ति, spṛśanti) = ಮುಟ್ಟುತ್ತವೆ (they touch)
ಕವೇರ್ಗಿರಃ (कवेर्गिरः, kavergiraḥ) = ಕವಿಯ ಮಾತುಗಳು (ಕವೇಃ + ಗಿರಃ) (the poet’s words (kaveh + girah))
ದೋಷಾಯೈವಾತಿವೃದ್ಧಸ್ಯ (दोषायैवातिवृद्धस्य, doṣāyaivātivṛddhasya) = ದೋಷಕ್ಕೇ, ಅತಿ ವೃದ್ಧನಿಗೆ (ದೋಷಾಯ + ಏವ + ಅತಿವೃದ್ಧಸ್ಯ) (only for fault, for the very old man (dosaya + eva + ativriddhasya))
ವಿಲಾಸಾಸ್ತರುಣೀಕೃತಾಃ (विलासास्तरुणीकृताः, vilāsāstaruṇīkṛtāḥ) = ಯುವತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ವಿಲಾಸಗಳು (ವಿಲಾಸಾಃ + ತರುಣೀಕೃತಾಃ) (amorous pastimes carried on with a young woman (vilasah + tarunikritah))

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕೊಡದ ಜಿಪುಣನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕವಿಯ ಮಾತುಗಳು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ತುಂಬ ವಯಸ್ಸಾದವನು ಯುವತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುವ ವಿಲಾಸಗಳು ಅವನಿಗೆ ದೋಷವನ್ನೇ ತರುತ್ತವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A poet’s words touch the mind of one who never gives nowhere at all. The pastimes a very old man carries on with a young woman bring him only blame.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆಯ ಪದ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಮೊದಲ ಸಾಲಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಓದುಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹೊಂದದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೊಂದದ ವಸ್ತು ಎಂಬುದೇ ಎರಡರ ಸಾಮ್ಯ.

The two lines are not joined by a word of comparison. Even so, readers commonly take the second line as a comparison for the first. What they share is something out of place where it does not belong.

ದೋಷ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಅಥವಾ ನಗೆಪಾಟಲು ಎಂಬ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ. ವೃದ್ಧನ ವಿಲಾಸ ಅವನಿಗೆ ಸುಖ ತರುವುದಿಲ್ಲ, ಟೀಕೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಜಿಪುಣನ ಮುಂದಿನ ಕಾವ್ಯ ಕವಿಗೆ ಲಾಭ ತರುವುದಿಲ್ಲ.

Dosha here comes close to a fault or something faintly ridiculous. An old man’s dalliance earns him criticism, not pleasure. In the same way a poem recited before a miser earns the poet nothing.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 71. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 71. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮಾತು ಬೇರೆ, ಮೆಚ್ಚಿ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಬೇರೆ. ಕಲಾವಿದ, ಲೇಖಕ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಕನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೊಗಳಿದರೆ ಸಾಲದು ಎಂಬ ನೆನಪನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

Praise is one thing and backing the work is another. The verse reminds us that praising an artist, a writer or a teacher is not enough.

ಕೊಡದವರೆಲ್ಲ ಕೆಟ್ಟವರು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ಶ್ಲೋಕ ಒಂದು ಸ್ವಭಾವದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಬರೆದಿದೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತೀರ್ಪು ಬರೆದಿಲ್ಲ.

The aim is not to judge everyone who does not give as bad. The verse draws a caricature of a temperament. It does not pass sentence on a person.