ಅದೃಷ್ಟಮುಖಭಂಗಸ್ಯ: ಕಣ್ಣಿದ್ದೂ ಬೇಡುವವನ ಕಷ್ಟ ದೊಡ್ಡದು

ಬೇಡುವಾಗ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಾಗುವುದು ಕೊಡುವವನ ಮುಖ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ನೋಡುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ. ಒಂದು ಗಂಟಿಕ್ಕಿದ ಹುಬ್ಬು, ಒಂದು ಅಸಹನೆಯ ನೋಟ, ಅಷ್ಟೇ ಸಾಕು.

ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ನೋಟವನ್ನು ಕಾಣಬಲ್ಲವನ ಕಷ್ಟದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಯಾಚಕನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 8 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, On the Humiliation of Begging, verse 8

ವಿಷಯ: ಕೊಡುವವನ ಮುಖಭಂಗ · The donor’s scowl

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 16 syllables a line (exact metre name not confirmed)

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅದೃಷ್ಟಮುಖಭಂಗಸ್ಯ ಯುಕ್ತಮಂಧಸ್ಯ ಯಾಚಿತುಮ್
ಅಹೋ ಬತ ಮಹತ್ಕಷ್ಟಂ ಚಕ್ಷುಷ್ಮಾನಪಿ ಯಾಚತೇ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अदृष्टमुखभङ्गस्य युक्तमन्धस्य याचितुम्
अहो बत महत्कष्टं चक्षुष्मानपि याचते

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

adṛṣṭamukhabhaṅgasya yuktamandhasya yācitum
aho bata mahatkaṣṭaṃ cakṣuṣmānapi yācate

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅದೃಷ್ಟಮುಖಭಂಗಸ್ಯ (अदृष्टमुखभङ्गस्य, adṛṣṭamukhabhaṅgasya) = ಕೊಡುವವನ ಮುಖದ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣದವನ (of one who does not see the souring of the face)
ಯುಕ್ತಮಂಧಸ್ಯ (युक्तमन्धस्य, yuktamandhasya) = ಸರಿ, ಕುರುಡನಿಗೆ (ಯುಕ್ತಂ + ಅಂಧಸ್ಯ) (it is fitting for the blind man)
ಯಾಚಿತುಮ್ (याचितुम्, yācitum) = ಬೇಡಲು (to beg)
ಅಹೋ (अहो, aho) = ಅಯ್ಯೋ (ah)
ಬತ (बत, bata) = ಅಯ್ಯೋ (alas)
ಮಹತ್ಕಷ್ಟಂ (महत्कष्टं, mahatkaṣṭaṃ) = ದೊಡ್ಡ ಕಷ್ಟ (a great hardship)
ಚಕ್ಷುಷ್ಮಾನಪಿ (चक्षुष्मानपि, cakṣuṣmānapi) = ಕಣ್ಣಿರುವವನು ಕೂಡ (ಚಕ್ಷುಷ್ಮಾನ್ + ಅಪಿ) (one who has eyes, even)
ಯಾಚತೇ (याचते, yācate) = ಬೇಡುತ್ತಾನೆ (begs)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕೊಡುವವನ ಮುಖ ಕೆಡುವುದನ್ನು ನೋಡಲಾಗದ ಕುರುಡನು ಬೇಡುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿ. ಅಯ್ಯೋ, ಕಣ್ಣಿದ್ದವನು ಕೂಡ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ದೊಡ್ಡ ಕಷ್ಟ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

For a blind man, who cannot see the donor’s face fall, begging is in a way fitting. But alas, that one who has eyes should beg is a great hardship.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಕೇಂದ್ರ ಕುರುಡನಲ್ಲ, ಕೊಡುವವನ ಮುಖ. ಕುರುಡನಿಗೆ ಅದು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಕಣ್ಣಿದ್ದವನು ಬೇಡುವಾಗ ಎದುರಿಸುವ ಅವಮಾನವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದೇ ಕವಿಯ ಉದ್ದೇಶ.

The centre of the verse is not the blind man but the donor’s face. That the blind man cannot see it serves only as a contrast. The poet means to show the humiliation that a sighted man faces when he begs.

ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಅಹೋ ಬತ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಹಹ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುದ್ರಣದಂತೆ ತಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ. ಇವೆರಡೂ ವಿಷಾದದ ಉದ್ಗಾರಗಳು.

In the printed text the second line begins with aho bata. We corrected the digital reading, which had ahaha, to follow the print. Both are exclamations of regret.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 73. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 73. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಕೇಳುವವರ ಮುಂದೆ ನಮ್ಮ ಮುಖ ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆಯೇ ಬಂದ ಒಂದು ಗಂಟಿಕ್ಕಿದ ಹುಬ್ಬು ಸಹಾಯ ಕೇಳಲು ಬಂದವರನ್ನು ಬಹಳ ನೋಯಿಸಬಹುದು.

We should notice how our face looks to those who ask. A frown that comes unbidden can hurt greatly someone who came to ask for help.

ರೋಗಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯನ ನಡುವೆ ಇದು ಇನ್ನೂ ಸತ್ಯ. ಸಂದೇಹ ಕೇಳಿದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಅಸಹನೆಯ ನೋಟ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅವನು ಮುಂದಿನ ಸಂದೇಹವನ್ನು ಕೇಳದೆ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

Between patient and physician this is truer still. If a student who asked a doubt is met with an impatient look, he will leave the next doubt unasked.