ಅಗ್ರೇ ಲಘಿಮಾ: ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನನ್ನೂ ವಾಮನ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣ

ಮೊದಲ ದಿನ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಆದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮುಜುಗರ ವರ್ಷವಿಡೀ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಅಂಥ ಹಠ ಇದೆ.

ಈ ಆರ್ಯಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಶ್ಲೋಕ ಅದನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ಹೆಸರಿನ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಯಾಚಕನಿಂದಾ, ಶ್ಲೋಕ 24 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, On the Humiliation of Begging, verse 24

ವಿಷಯ: ಮೊದಲ ಸಣ್ಣತನದ ನೆನಪು · The lasting mark of first smallness

ಛಂದಸ್ಸು: ಆರ್ಯಾ · Arya

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅಗ್ರೇ ಲಘಿಮಾ ಪಶ್ಚಾನ್ಮಹತಾಪಿ ಪಿಧೀಯತೇ ನಹಿ ಮಹಿಮ್ನಾ
ವಾಮನ ಇತಿ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಮಭಿದಧತಿ ದಶಾವತಾರವಿದಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अग्रे लघिमा पश्चान्महतापि पिधीयते नहि महिम्ना
वामन इति त्रिविक्रममभिदधति दशावतारविदः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

agre laghimā paścānmahatāpi pidhīyate nahi mahimnā
vāmana iti trivikramamabhidadhati daśāvatāravidaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅಗ್ರೇ (अग्रे, agre) = ಮೊದಲಲ್ಲಿ (at first)
ಲಘಿಮಾ (लघिमा, laghimā) = ಸಣ್ಣತನ, ಹಗುರತನ (smallness, lightness)
ಪಶ್ಚಾನ್ಮಹತಾಪಿ (पश्चान्महतापि, paścānmahatāpi) = ನಂತರ ಬಂದ ದೊಡ್ಡದರಿಂದಲೂ (ಪಶ್ಚಾತ್ ಮಹತಾ ಅಪಿ) (even by the great that comes after)
ಪಿಧೀಯತೇ (पिधीयते, pidhīyate) = ಮುಚ್ಚಿಹೋಗುತ್ತದೆ (is covered)
ನಹಿ (नहि, nahi) = ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ (certainly not)
ಮಹಿಮ್ನಾ (महिम्ना, mahimnā) = ಮಹಿಮೆಯಿಂದ (by glory)
ವಾಮನ (वामन, vāmana) = ವಾಮನ, ಕುಳ್ಳ (Vamana, the dwarf)
ಇತಿ (इति, iti) = ಎಂದು (thus)
ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಮಭಿದಧತಿ (त्रिविक्रममभिदधति, trivikramamabhidadhati) = ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ (ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಮ್ ಅಭಿದಧತಿ) (they call Trivikrama)
ದಶಾವತಾರವಿದಃ (दशावतारविदः, daśāvatāravidaḥ) = ದಶಾವತಾರವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು (those who know the ten avatars)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಮೊದಲು ಕಂಡ ಸಣ್ಣತನವನ್ನು ನಂತರ ಬರುವ ದೊಡ್ಡ ಮಹಿಮೆಯೂ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೇ ದಶಾವತಾರವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನನ್ನು ವಾಮನ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

The smallness seen at the start is not covered over even by great glory that comes later. That is why those who know the ten avatars still call Trivikrama by the name Vamana.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಷ್ಣು ಕುಳ್ಳ ಬಟುವಾದ ವಾಮನನಾಗಿ ಬಂದು ಬಲಿಯಿಂದ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೇಡಿದ. ನಂತರ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅಳೆದ. ಶ್ಲೋಕ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಓದುಗ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

In the Puranic story Vishnu came as the small boy Vamana and begged three paces of land from Bali. Then he grew into Trivikrama and measured the worlds. The verse goes on assuming the reader knows this story.

ಇಲ್ಲಿನ ವಾದ ಕವಿಯ ತರ್ಕ. ವಾಮನ ಎಂದರೆ ಕುಳ್ಳ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ, ಅದು ಅವತಾರದ ಹೆಸರೂ ಹೌದು. ದೊಡ್ಡ ರೂಪ ತಳೆದ ಮೇಲೂ ಹೆಸರು ವಾಮನ ಎಂದೇ ಉಳಿಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಬೇಡಿದ ಕ್ಷಣದ ಸಣ್ಣತನ ಮಾಸಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

The argument here is the poet’s own logic. Vamana means the dwarf and is also the name of the avatar. That the name stayed Vamana even after the great form is offered as proof that the smallness of the moment of begging was never wiped off.

ಮುದ್ರಿತ ಪುಟದ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪದಗಳ ಕೊನೆಯ ಅನುಸ್ವಾರ ಅಥವಾ ವಿಸರ್ಗದ ಚುಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಮುದ್ರಣ ಅಥವಾ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಲೋಪ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ವ್ಯಾಕರಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.

In the scan of the printed page the final anusvara or visarga dot is missing on some words. We have taken that as a printing or scan dropout and kept the grammatical form.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 73. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 73. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇತರರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಚಿತ್ರ ಬಹಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯಬಹುದು. ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಅಥವಾ ರೋಗಿಗೆ ನಾವು ಕೊಡುವ ಮೊದಲ ಅನುಭವ ಅದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ.

The picture formed in others’ minds at the start can last a long time. The first experience we give a new student or patient is an example.

ಆದರೆ ಇದು ಕಠೋರ ತೀರ್ಮಾನವಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಅನಿಸಿಕೆ ಬದಲಾಗುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

But this is not a harsh ruling. That a first impression is hard to change is a caution, and it may shift somewhat with time.