ಅಕಿಂಚನಸ್ಯ ದಾಂತಸ್ಯ: ತೃಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕೂ ಸುಖಮಯ

ಪ್ರಯಾಣ ಹೊರಟವನಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ಮುಖ್ಯ. ಉತ್ತರವೋ ದಕ್ಷಿಣವೋ ಎಂದು ಅವನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಕಡೆ ಹೋದರೂ ನೆಮ್ಮದಿ ಇರುವವನಿಗೆ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ.

ಅಂಥವನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಎಣಿಸಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕೂ ಸುಖಮಯ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ, ಸಂತೋಷಪ್ರಶಂಸಾ, ಶ್ಲೋಕ 10 · Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana, In Praise of Contentment, verse 10

ವಿಷಯ: ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುಖ ಕಾಣುವ ಮನಸ್ಸು · The mind that finds joy in every direction

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh

ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅಕಿಂಚನಸ್ಯ ದಾಂತಸ್ಯ ಶಾಂತಸ್ಯ ಸಮಚೇತಸಃ
ಸದಾ ಸಂತುಷ್ಟಮನಸಃ ಸರ್ವಾಃ ಸುಖಮಯಾ ದಿಶಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अकिंचनस्य दान्तस्य शान्तस्य समचेतसः
सदा संतुष्टमनसः सर्वाः सुखमया दिशः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

akiṃcanasya dāntasya śāntasya samacetasaḥ
sadā saṃtuṣṭamanasaḥ sarvāḥ sukhamayā diśaḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

ಅಕಿಂಚನಸ್ಯ (अकिंचनस्य, akiṃcanasya) = ಏನೂ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಸಂಗ್ರಹವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ (of one who owns nothing)
ದಾಂತಸ್ಯ (दान्तस्य, dāntasya) = ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದವನಿಗೆ (of the self-restrained)
ಶಾಂತಸ್ಯ (शान्तस्य, śāntasya) = ಶಾಂತನಿಗೆ (of the calm)
ಸಮಚೇತಸಃ (समचेतसः, samacetasaḥ) = ಸಮಚಿತ್ತನಿಗೆ (of the even-minded)
ಸದಾ (सदा, sadā) = ಯಾವಾಗಲೂ (always)
ಸಂತುಷ್ಟಮನಸಃ (संतुष्टमनसः, saṃtuṣṭamanasaḥ) = ತೃಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನವನಿಗೆ (of the one whose mind is content)
ಸರ್ವಾಃ (सर्वाः, sarvāḥ) = ಎಲ್ಲ (all)
ಸುಖಮಯಾಃ (सुखमयाः, sukhamayāḥ) = ಸುಖದಿಂದ ತುಂಬಿದವು (full of joy)
ದಿಶಃ (दिशः, diśaḥ) = ದಿಕ್ಕುಗಳು (the directions)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಏನನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ, ಶಾಂತನಾದ, ಸಮಚಿತ್ತನಾದ ಮತ್ತು ಸದಾ ತೃಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಸುಖಮಯವೇ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

For the man who owns nothing, is self-restrained, calm and even-minded, and is always content at heart, all the directions are full of joy.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಅಕಿಂಚನ ಎಂದರೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಇಲ್ಲದವನು. ಇದು ಬಡವ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದವನು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಿತ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

Akincana means one who has not even a little. It can mean poor, and also one who does not cling to hoards. The verse does not say which sense is meant.

ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಷಷ್ಠೀ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ. ಎರಡನೆಯ ಸಾಲು ಅವುಗಳ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿ ನಂತರ ಫಲ ಹೇಳುವ ರಚನೆ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮಾತಿನ ಗಾಂಭೀರ್ಯ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

Four qualities stand in a row in the first line, all in the genitive case. The second line gives their result. Listing the qualities and then the result gives the verse a measured gravity.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 75. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 75. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕೂ ಸುಖ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲೇ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಲಿ, ಎಲ್ಲೇ ಕೆಲಸ ಸಿಗಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಲೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದುತ್ತೇವೆ. ಹೊಸ ಊರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಯುವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಈ ಮಾತು ಉಪಯುಕ್ತ.

All directions joyful, we read, means that wherever one is posted and wherever work is found, the mind stays settled. This is useful for a young doctor moving to a new town.

ಆದರೆ ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುವ ನಾಲ್ಕೂ ಗುಣ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಕು. ಬರೀ ಸಂತೃಪ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದು ಉಳಿದವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಜಡತೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದು ಸುಲಭದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ.

But all four qualities the verse names are needed together. Contentment alone without the rest can turn into inertia. This is not an easy state.