ಅಕುಲೇ ಪತಿತೋ ರಾಜಾ: ಹೊಸ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವರ ಹುಲ್ಲಿನಂತಹ ನೋಟ

ಅಕುಲೇ ಪತಿತೋ ರಾಜಾ ಸುಭಾಷಿತ: ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮೇಲೇರಿದವರು ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಅಕುಲೇ ಪತಿತೋ ರಾಜಾ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ಒಂದು ಹುದ್ದೆ ಹಿಡಿದವರ ಮಾತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ನಡೆ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಎರಡೂ ಒಂದು ಅಳತೆ ಎತ್ತರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂತಹ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಜನರನ್ನು ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿ, ಅವರ ನೋಟವನ್ನು ಒಂದೇ ಉಪಮೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಸಾಮಾನ್ಯನೀತಿಃ, ಶ್ಲೋಕ 247 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, General Wisdom of Conduct, verse 247

ವಿಷಯ: ಹೊಸ ಸ್ಥಾನದ ಅಹಂಕಾರ · Pride in a newly gained standing

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಅಕುಲೇ ಪತಿತೋ ರಾಜಾ ಮೂರ್ಖಪುತ್ರೋ ಹಿ ಪಂಡಿತಃ
ನಿರ್ಧನಸ್ಯ ಧನಪ್ರಾಪ್ತಿಸ್ತೃಣವನ್ಮನ್ಯತೇ ಜಗತ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

अकुले पतितो राजा मूर्खपुत्रो हि पण्डितः
निर्धनस्य धनप्राप्तिस्तृणवन्मन्यते जगत्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

akule patito rājā mūrkhaputro hi paṇḍitaḥ
nirdhanasya dhanaprāptistṛṇavanmanyate jagat

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಅಕುಲೇ (अकुले, akule) = ಕುಲವಿಲ್ಲದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಕೀಳು ಕುಲದಲ್ಲಿ (in a family that is no family, a lowly one)
  • ಪತಿತೋ (पतितो, patito) = ಬಿದ್ದ, ಬಂದು ಸೇರಿದ (fallen, landed)
  • ರಾಜಾ (राजा, rājā) = ರಾಜ (a king)
  • ಮೂರ್ಖಪುತ್ರೋ (मूर्खपुत्रो, mūrkhaputro) = ಮೂರ್ಖನ ಮಗ (a fool’s son)
  • ಹಿ (हि, hi) = ಅಲ್ಲವೇ, ನಿಜವಾಗಿ (indeed)
  • ಪಂಡಿತಃ (पण्डितः, paṇḍitaḥ) = ಪಂಡಿತ ಆದವನು (one who has become learned)
  • ನಿರ್ಧನಸ್ಯ (निर्धनस्य, nirdhanasya) = ಬಡವನಿಗೆ (for a poor man)
  • ಧನಪ್ರಾಪ್ತಿಸ್ತೃಣವನ್ಮನ್ಯತೇ (धनप्राप्तिस्तृणवन्मन्यते, dhanaprāptistṛṇavanmanyate) = ಧನ ದೊರೆತರೆ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ (ಧನಪ್ರಾಪ್ತಿಃ, ತೃಣವತ್, ಮನ್ಯತೇ) (on gaining wealth he regards as straw)
  • ಜಗತ್ (जगत्, jagat) = ಜಗತ್ತನ್ನು (the world)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಕುಲವಿಲ್ಲದ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರಿದ ರಾಜ, ಮೂರ್ಖನ ಮಗನಾದ ಪಂಡಿತ, ಹಣ ಸಿಕ್ಕಿದ ಬಡವ. ಇಂತಹವರು ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

A king who has landed in a family not his own, a fool’s son who has become learned, a poor man who has come into wealth: such people look upon the whole world as straw.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಶ್ಲೋಕದ ಮಾತು ಬಿಗಿಯಾಗಿದೆ. ಮೂವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿ, ಕೊನೆಯ ಕ್ರಿಯಾಪದ ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಅಕುಲೇ ಪದದ ಭಾವವೂ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆರೆದಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಳಹಂತದ ಕುಲ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ.

The verse is tightly worded. We read it as naming three people, with the last verb applying to all of them. The sense of akule is also somewhat open, so we do not press the idea of a lower lineage too hard.

ತೃಣವತ್ ಎಂದರೆ ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ, ಅಂದರೆ ಒಂದಿನಿತೂ ಬೆಲೆ ಕೊಡದೆ. ಈ ಉಪಮೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪರಿಚಿತ. ಕುಟುಕು ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೂವರೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಏರಿದವರು ಎಂಬುದು.

Trinavat means like straw, that is, held at no value at all. The simile is very familiar in Sanskrit. The sting is that all three have only just risen.

ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತ ಪದದ ಕೊನೆಯ ವಿಸರ್ಗ ಒಂದೇ ಚುಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ವಿಸರ್ಗ ಎಂದೇ ಓದಿದ್ದೇವೆ.

In the printed book the visarga at the end of the word pandita shows as a single dot. We have read it as a visarga.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 158. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 158. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹೊಸ ಹುದ್ದೆ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಹಣ ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮ ನೋಟ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಮಗೇ ತಿಳಿಯದಿರಬಹುದು. ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಹಳೆಯ ಸಹಪಾಠಿಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಒರೆಗಲ್ಲು.

When a new post or new money arrives, we may not notice how our own outlook shifts. How old classmates see us a few months later is one test.

ಎಲ್ಲ ಹೊಸ ಸ್ಥಾನದವರೂ ಹೀಗೆ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕ ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.

The verse does not say all who rise are like this. It only warns that the danger exists.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ