ಆಮೂಲಂ ಕ್ವಚಿದುದ್ಧೃತಾ: ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹುಲ್ಲು, ಬಾಗಿದ ಬಳ್ಳಿ

ಆಮೂಲಂ ಕ್ವಚಿದುದ್ಧೃತಾ ಸುಭಾಷಿತ: ಆಶ್ರಮದ ಹುಲ್ಲು ಕಿತ್ತ ನೆಲ, ದಯೆಯಿಂದ ಬಾಗಿಸಿದ ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಗಾಯ ಮಾಗಿದ ಮರಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ಆಮೂಲಂ ಕ್ವಚಿದುದ್ಧೃತಾ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ತೋಟದಲ್ಲಿ ಹೂ ಕೀಳುವ ಅಜ್ಜಿ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಬಗ್ಗಿಸಿ, ಬೇಕಾದಷ್ಟೇ ಕೊಯ್ದು, ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಪದ್ಯದ ಋಷಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಬೇಕಾದದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನೋಯಿಸದ ರೀತಿಯನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ಹೇಳಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಋಷ್ಯಾಶ್ರಮವರ್ಣನಂ, ಶ್ಲೋಕ 11 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, The Hermitage of the Sages, verse 11

ವಿಷಯ: ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ · The manner of taking from nature

ಛಂದಸ್ಸು: ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಅಕ್ಷರ · A two-line verse, about 38 syllables a line (exact metre name not confirmed)


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ಆಮೂಲಂ ಕ್ವಚಿದುದ್ಧೃತಾ ಕ್ವಚಿದಪಿ ಚ್ಛಿನ್ನಾ ಸ್ಥಲೀ ಬರ್ಹಿಷಾಮಾನಮ್ರಾ ಕುಸುಮೋಚ್ಚಯಾಚ್ಚ ಸದಯಾಕೃಷ್ಟಾಗ್ರಶಾಖಾ ಲತಾ
ಏತೇ ಪೂರ್ವವಿಲೂನವಲ್ಕಲತಯಾ ರೂಢವ್ರಣಾಃ ಶಾಖಿನಃ ಸದ್ಯಶ್ಛೇದಮಮೀ ವಹಂತಿ ಸಮಿಧಾಂ ಪ್ರಸ್ಯಂದಿನಃ ಪಾದಪಾಃ

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

आमूलं क्वचिदुद्धृता क्वचिदपि च्छिन्ना स्थली बर्हिषामानम्रा कुसुमोच्चयाच्च सदयाकृष्टाग्रशाखा लता
एते पूर्वविलूनवल्कलतया रूढव्रणाः शाखिनः सद्यश्छेदममी वहन्ति समिधां प्रस्यन्दिनः पादपाः

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

āmūlaṃ kvaciduddhṛtā kvacidapi cchinnā sthalī barhiṣāmānamrā kusumoccayācca sadayākṛṣṭāgraśākhā latā
ete pūrvavilūnavalkalatayā rūḍhavraṇāḥ śākhinaḥ sadyaśchedamamī vahanti samidhāṃ prasyandinaḥ pādapāḥ

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ಆಮೂಲಂ (आमूलं, āmūlaṃ) = ಬೇರಿನ ತನಕ (down to the roots)
  • ಕ್ವಚಿದುದ್ಧೃತಾ (क्वचिदुद्धृता, kvaciduddhṛtā) = ಒಂದೆಡೆ ಕಿತ್ತಿರುವ (ಕ್ವಚಿತ್ ಉದ್ಧೃತಾ) (uprooted in one place)
  • ಕ್ವಚಿದಪಿ (क्वचिदपि, kvacidapi) = ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಕೂಡ (and in another place)
  • ಚ್ಛಿನ್ನಾ (च्छिन्ना, cchinnā) = ಕತ್ತರಿಸಿದ (cut)
  • ಸ್ಥಲೀ (स्थली, sthalī) = ನೆಲ (the ground)
  • ಬರ್ಹಿಷಾಮಾನಮ್ರಾ (बर्हिषामानम्रा, barhiṣāmānamrā) = ದರ್ಭೆಯ (ಬರ್ಹಿಸ್ಸುಗಳ) ನೆಲ, ಮತ್ತು ಬಾಗಿದ (ಬರ್ಹಿಷಾಮ್ ಆನಮ್ರಾ) (the ground of kusha grass, and bent)
  • ಕುಸುಮೋಚ್ಚಯಾಚ್ಚ (कुसुमोच्चयाच्च, kusumoccayācca) = ಹೂ ಕೊಯ್ಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ (ಕುಸುಮೋಚ್ಚಯಾತ್ ಚ) (and for the gathering of flowers)
  • ಸದಯಾಕೃಷ್ಟಾಗ್ರಶಾಖಾ (सदयाकृष्टाग्रशाखा, sadayākṛṣṭāgraśākhā) = ದಯೆಯಿಂದ ತುದಿಯ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಎಳೆದಿರುವ (with its top branch drawn down in kindness)
  • ಲತಾ (लता, latā) = ಬಳ್ಳಿ (the creeper)
  • ಏತೇ (एते, ete) = ಈ (these)
  • ಪೂರ್ವವಿಲೂನವಲ್ಕಲತಯಾ (पूर्वविलूनवल्कलतया, pūrvavilūnavalkalatayā) = ಮೊದಲು ನಾರುಬಟ್ಟೆಗೆ ತೊಗಟೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದರಿಂದ (because bark was cut from them earlier)
  • ರೂಢವ್ರಣಾಃ (रूढव्रणाः, rūḍhavraṇāḥ) = ಗಾಯ ಮಾಗಿದ (with healed wounds)
  • ಶಾಖಿನಃ (शाखिनः, śākhinaḥ) = ಮರಗಳು (the trees)
  • ಸದ್ಯಶ್ಛೇದಮಮೀ (सद्यश्छेदममी, sadyaśchedamamī) = ಹೊಸ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಗುರುತನ್ನು, ಈ (ಸದ್ಯಃ ಛೇದಮ್ ಅಮೀ) (a fresh cut, these)
  • ವಹಂತಿ (वहन्ति, vahanti) = ಹೊತ್ತಿವೆ (bear)
  • ಸಮಿಧಾಂ (समिधां, samidhāṃ) = ಸಮಿತ್ತುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ (because of the firewood sticks)
  • ಪ್ರಸ್ಯಂದಿನಃ (प्रस्यन्दिनः, prasyandinaḥ) = ರಸ ಸುರಿಸುವ (oozing sap)
  • ಪಾದಪಾಃ (पादपाः, pādapāḥ) = ಮರಗಳು (trees)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ಒಂದೆಡೆ ದರ್ಭೆ ಹುಲ್ಲಿನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಬೇರಿನ ತನಕ ಕಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೂ ಕೊಯ್ಯಲು ಬಳ್ಳಿಯ ತುದಿಯ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ದಯೆಯಿಂದ ಬಗ್ಗಿಸಿ ಎಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲು ನಾರುಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ ತೊಗಟೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮರಗಳ ಗಾಯಗಳು ಮಾಗಿವೆ. ಸಮಿತ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಈ ಮರಗಳು ರಸ ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಹೊಸ ಗುರುತನ್ನು ಹೊತ್ತಿವೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

In one spot the kusha grass on the ground has been pulled up to the roots, in another it has been cut. A creeper’s top branch has been drawn down kindly so that flowers can be gathered. The trees from which bark was cut earlier have healed wounds. These trees, cut for firewood sticks, ooze sap and carry fresh marks.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಸಮಿತ್ತು ಎಂದರೆ ಯಜ್ಞದ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾಕುವ ಸಣ್ಣ ಕೊಂಬೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಮೊದಲಿನ ಗಾಯಗಳು ಮಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕವಿ ಕತ್ತರಿಸುವುದು ತೀವ್ರವಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವ ಮೂಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

Samit is a small stick placed in the sacrificial fire. Cutting a tree for it is unavoidable. Even so, by saying the earlier wounds have healed, the poet gives the sense that the cutting is not harsh.

ಸದಯ ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿನ ಕೀಲಿ. ಬಳ್ಳಿಯ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ದಯೆಯಿಂದ ಬಗ್ಗಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಮುರಿಯದೆ, ನೋಯಿಸದೆ ಎಳೆಯುವುದು. ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯೂ ಇದೆ.

The word sadaya, kindly, is the key here. Bending a creeper kindly means drawing it down without breaking or hurting it. There is also a hint that taking is not wrong in itself.

ಮುದ್ರಿತ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಹಂತಿ (ಹೊತ್ತಿವೆ) ಎಂಬ ಪಾಠವಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದ ವದಂತಿ (ಹೇಳುತ್ತವೆ) ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಹೀಗೆ ತಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ.

The printed page has vahanti, bear, in the last line. We have corrected the digital reading vadanti, speak, to match.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 142. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 142. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಯಾವುದನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಎಷ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದೂ ಮುಖ್ಯ. ಗಾಯ ಮಾಗಲು ಸಮಯ ಕೊಟ್ಟು ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಈ ರೀತಿ ಇಂದಿನ ಪರಿಸರ ಚಿಂತನೆಗೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

What matters is not only how much we take but how we take it. Giving a wound time to heal before taking again also fits present-day thinking about the environment.

ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಇದು ಪರಿಚಿತ ಭಾವ. ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಸೂಜಿ ಚುಚ್ಚದೆ, ಅಂಗಾಂಶಕ್ಕೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವುದು ಇದೇ ತತ್ವದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರೂಪ.

This is a familiar feeling to a physician. Not pricking the same spot again and again, and letting the tissue recover, is a small form of the same principle.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ