ಸಾಲ ತೀರಿಸಲಾಗದ ರಾತ್ರಿ, ಯಾರ ಬಳಿ ಕೇಳುವುದೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಬೆಳಗು. ಬಡತನ ಕೊಡುವ ಭಾರ ಹಣದ ಕೊರತೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಅದು ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಹಿಂಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕ ಆ ಹಿಂಡುವಿಕೆಯ ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಎರಡು ಸಾಲುಗಳ ಪದ್ಯ. ಮಾತಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹತಾಶೆ ಇದೆ, ಆದರೆ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಒಂದು ವಿಡಂಬನೆಯ ತಿರುವು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅರ್ಥಾ ನ ಸಂತಿ ನ ಚ ಮುಂಚತಿ ಮಾಂ ದುರಾಶಾ ದಾನಾನ್ನ ಸಂಕುಚತಿ ದುರ್ಲಲಿತಂ ಮನೋ ಮೇ
ಯಾಚ್ಞಾ ಚ ಲಾಘವಕರೀ ಸ್ವವಧೇ ಚ ಪಾಪಂ ಪ್ರಾಣಾಃ ಸ್ವಯಂ ವ್ರಜತ ಕಿಂ ಹಿ ವಿಲಂಬನೇನ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अर्था न सन्ति न च मुञ्चति मां दुराशा दानान्न संकुचति दुर्ललितं मनो मे
याच्ञा च लाघवकरी स्ववधे च पापं प्राणाः स्वयं व्रजत किं हि विलम्बनेन
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
arthā na santi na ca muñcati māṃ durāśā dānānna saṃkucati durlalitaṃ mano me
yācñā ca lāghavakarī svavadhe ca pāpaṃ prāṇāḥ svayaṃ vrajata kiṃ hi vilambanena
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅರ್ಥಾ (अर्था, arthā) = ಹಣ, ಸಂಪತ್ತುಗಳು (riches)
- ನ ಸಂತಿ (न सन्ति, na santi) = ಇಲ್ಲ (are not)
- ನ ಚ ಮುಂಚತಿ (न च मुञ्चति, na ca muñcati) = ಬಿಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ (and does not let go)
- ಮಾಂ (मां, māṃ) = ನನ್ನನ್ನು (me)
- ದುರಾಶಾ (दुराशा, durāśā) = ದುರಾಶೆ, ಕೆಟ್ಟ ಆಸೆ (false hope, ill desire)
- ದಾನಾನ್ನ (दानान्न, dānānna) = ದಾನದಿಂದ (ದಾನಾತ್ ನ) ಅಲ್ಲ (not from giving)
- ಸಂಕುಚತಿ (संकुचति, saṃkucati) = ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತದೆ, ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ (shrinks back)
- ದುರ್ಲಲಿತಂ (दुर्ललितं, durlalitaṃ) = ಹಾಳಾಗಿ ಮುದ್ದಿಸಿಕೊಂಡ, ಹಟಮಾರಿ (spoilt, wayward)
- ಮನೋ ಮೇ (मनो मे, mano me) = ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು (my mind)
- ಯಾಚ್ಞಾ (याच्ञा, yācñā) = ಬೇಡುವುದು (begging)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಲಾಘವಕರೀ (लाघवकरी, lāghavakarī) = ಹಗುರಗೊಳಿಸುವಂಥದ್ದು, ಮಾನ ಕುಂದಿಸುವುದು (that which lowers one)
- ಸ್ವವಧೇ (स्ववधे, svavadhe) = ತನ್ನನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲುವುದರಲ್ಲಿ (in killing oneself)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಪಾಪಂ (पापं, pāpaṃ) = ಪಾಪ (sin)
- ಪ್ರಾಣಾಃ (प्राणाः, prāṇāḥ) = ಪ್ರಾಣಗಳೇ (O life breaths)
- ಸ್ವಯಂ (स्वयं, svayaṃ) = ತಾವಾಗಿಯೇ (of your own accord)
- ವ್ರಜತ (व्रजत, vrajata) = ಹೊರಡಿ (go forth)
- ಕಿಂ ಹಿ (किं हि, kiṃ hi) = ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ (what use)
- ವಿಲಂಬನೇನ (विलम्बनेन, vilambanena) = ತಡಮಾಡುವುದರಿಂದ (in delaying)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ನನ್ನ ಬಳಿ ಹಣವಿಲ್ಲ, ದುರಾಶೆ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಟಮಾರಿ ಮನಸ್ಸು ದಾನ ಮಾಡಲು ಹಿಂಜರಿಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಬೇಡುವುದು ಮಾನ ಕುಂದಿಸುತ್ತದೆ, ಸ್ವತಃ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಪಾಪ. ಹಾಗಾದರೆ ಪ್ರಾಣಗಳೇ, ನೀವೇ ಹೊರಟುಬಿಡಿ, ತಡಮಾಡಿ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
I have no wealth, and false hope will not leave me. My wayward mind does not shrink back even from giving. Begging lowers a man and taking one’s own life is a sin. So, O life breaths, go of your own accord, what use is delay?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಇದು ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವೇದಿಕೆಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಕಾವ್ಯಭಾಷಣ. ಕವಿ ಯಾರಿಗೂ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ದಾರಿಗಳೂ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಕೂಗನ್ನು ಅಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಸ್ವಂತ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಪಾಪ ಎಂದು ಶ್ಲೋಕವೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
This is a dramatic outcry in the language of the stage. The poet is advising no one. He holds the cry of a mind that sees every road closed inside an ornate line. The verse itself says that taking one’s own life is a sin.
ದುರ್ಲಲಿತ ಎಂದರೆ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಮುದ್ದಿಸಿ ಬೆಳೆದ ಎಂದು ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ. ದಾನದಿಂದ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಭಾಗದ ಅರ್ಥ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿ ಹೇಳಿರಬಹುದು. ನಾವು ಇದನ್ನು ಕೊಡುವ ಹಟ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಓದಿದ್ದೇವೆ. ಮುದ್ರಿತ ಪಾಠವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಠದಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡು ಪದಗಳು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ್ದೇವೆ.
Durlalita literally means badly indulged. The part about not shrinking from giving may be understood a little differently. We have read it as a stubborn wish to give that still remains. We have followed the printed reading, and corrected two words of the digital text that differ in print.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 67. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 67. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಬಡತನ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟು ಭಾರ ಹಾಕುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ವೈದ್ಯರು ದಿನವೂ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಹಣದ ಚಿಂತೆ ತಲೆಯನ್ನು ತುಂಬಿದಾಗ ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಬಹುದು.
Doctors see every day how heavily poverty and debt press on the mind. When money worries fill the head, speaking to someone may be the first step.
ಶ್ಲೋಕದ ಮಾತು ಹತಾಶೆಯ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಚಿತ್ರ, ಅದು ಜೀವನದ ತೀರ್ಮಾನವಲ್ಲ. ತೀರಾ ನಿರಾಶೆಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಆಪ್ತರ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರರ ನೆರವು ಇಂದು ಲಭ್ಯವಿದೆ.
The verse is a picture of one moment of despair, not a judgement on life. Anyone in deep despair can reach for the help of loved ones and of professionals today.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ