ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಕೇಳಿದರೆ ಬಟ್ಟೆಯವನು ಹಾಲಿನಂತೆ ಬಿಳಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಬಿಳುಪನ್ನು ಹೇಳಲು ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಳಿ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ಹೆಸರಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಈ ಪದ್ಯ ಆ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನೇ ಬಳಸಿ ರಾಜನ ಕೀರ್ತಿಯ ಬಿಳುಪನ್ನು ಐದು ಹೋಲಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಎರಡು ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಪಟ್ಟಿಯಿದೆ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅಸ್ಥಿವದ್ದಧಿವಚ್ಚೈವ ಕುಷ್ಠವತ್ಪಿಷ್ಟವತ್ತಥಾ
ರಾಜಂಸ್ತವ ಯಶೋ ಭಾತಿ ಶರಚ್ಚಂದ್ರಮರೀಚಿವತ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अस्थिवद्दधिवच्चैव कुष्ठवत्पिष्टवत्तथा
राजंस्तव यशो भाति शरच्चन्द्रमरीचिवत्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
asthivaddadhivaccaiva kuṣṭhavatpiṣṭavattathā
rājaṃstava yaśo bhāti śaraccandramarīcivat
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅಸ್ಥಿವದ್ದಧಿವಚ್ಚೈವ (अस्थिवद्दधिवच्चैव, asthivaddadhivaccaiva) = ಮೂಳೆಯಂತೆ, ಮೊಸರಿನಂತೆ ಮತ್ತು (ಅಸ್ಥಿವತ್ ದಧಿವತ್ ಚ ಏವ) (like bone, like curd, and indeed)
- ಕುಷ್ಠವತ್ಪಿಷ್ಟವತ್ತಥಾ (कुष्ठवत्पिष्टवत्तथा, kuṣṭhavatpiṣṭavattathā) = ಬಿಳಿ ಮಚ್ಚೆಯ ಚರ್ಮರೋಗದಂತೆ, ಹಿಟ್ಟಿನಂತೆ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ (ಕುಷ್ಠವತ್ ಪಿಷ್ಟವತ್ ತಥಾ) (like white skin patches, like ground flour, and likewise)
- ರಾಜಂಸ್ತವ (राजंस्तव, rājaṃstava) = ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ (ರಾಜನ್ ತವ) (O king, your)
- ಯಶೋ (यशो, yaśo) = ಕೀರ್ತಿ (fame)
- ಭಾತಿ (भाति, bhāti) = ಬೆಳಗುತ್ತದೆ (shines)
- ಶರಚ್ಚಂದ್ರಮರೀಚಿವತ್ (शरच्चन्द्रमरीचिवत्, śaraccandramarīcivat) = ಶರತ್ಕಾಲದ ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ (like the rays of the autumn moon)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ಮೂಳೆಯಂತೆ, ಮೊಸರಿನಂತೆ, ಬಿಳಿ ಮಚ್ಚೆಯಂತೆ, ಹಿಟ್ಟಿನಂತೆ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲದ ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಬೆಳ್ಳಗೆ ಬೆಳಗುತ್ತಿದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
O king, your fame shines white like bone, like curd, like white patches of skin, like ground flour and like the rays of the autumn moon.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ಬಿಳಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಚಂದ್ರ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿಗೆಯಂತೆ ಬಿಳಿ ಕೀರ್ತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವ. ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ ಅದೇ ಬಿಳುಪಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
In Sanskrit poetry fame is conventionally white, spreading like the moon, milk or jasmine. Here the poet lines up different comparisons for the same whiteness.
ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಇಂದಿನ ಕಿವಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಒರಟಾಗಿ ಕೇಳಿಸಬಹುದು. ಕುಷ್ಠ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಮಚ್ಚೆಯ ಚರ್ಮರೋಗ ಎಂದು ನಾವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಪದ್ಯ ಬಿಳುಪನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
The words bone and kushtha may sound rough to a modern ear. We take kushtha here as the skin disease with white patches. The verse speaks only of whiteness and passes no judgement on patients.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 134. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 134. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಒಂದು ಗುಣವನ್ನು ಹೇಳಲು ಹಲವು ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಇಡುವುದು ಬೋಧನೆಯಲ್ಲೂ ಉಪಯುಕ್ತ. ಒಂದೇ ಹೋಲಿಕೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ.
Setting several comparisons side by side to describe one quality helps in teaching too. One comparison does not reach everyone.
ಆದರೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದಷ್ಟು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾಗದು. ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಪಟ್ಟಿ ಉದ್ದವಾದಾಗ ಕೇಳುವವನು ಅದರ ಅತಿಶಯವನ್ನೂ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ.
But more comparisons do not necessarily make the point clearer. When a list of praise grows long, the listener also notices its exaggeration.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.





ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ