ರಾಜಂಸ್ತ್ವತ್ಕೀರ್ತಿಚಂದ್ರೇಣ: ಎಲ್ಲ ದಿನ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಾದಶಿ

ರಾಜಂಸ್ತ್ವತ್ಕೀರ್ತಿಚಂದ್ರೇಣ ಸುಭಾಷಿತ: ರಾಜನ ಕೀರ್ತಿಯ ಚಂದ್ರ ಎಲ್ಲ ತಿಥಿಗಳನ್ನು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ, ಕವಿಯ ಮನೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಏಕಾದಶಿ ಹೊರಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ, ದೇವನಾಗರಿ ಮತ್ತು IAST ಪಾಠ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ.

ರಾಜಂಸ್ತ್ವತ್ಕೀರ್ತಿಚಂದ್ರೇಣ, ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು, ಜೀವನ ಸೂತ್ರ

ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಊರೆಲ್ಲ ಸಂಭ್ರಮ, ಆದರೆ ಕೆಲವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಾನೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಡತನ ಇಂಥ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಡ ಕವಿ ರಾಜನ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಹೊಗಳುತ್ತಲೇ ತನ್ನ ಬಡತನವನ್ನು ಚಾಣಾಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಮೂಲ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ, ಕೀರ್ತಿವರ್ಣನಂ, ಶ್ಲೋಕ 1 · Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana, Fame and Renown, verse 1

ವಿಷಯ: ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ಏಕಾದಶಿ · The full moon and the eleventh day

ಛಂದಸ್ಸು: ಅನುಷ್ಟುಪ್ · Anushtubh


ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)

ರಾಜಂಸ್ತ್ವತ್ಕೀರ್ತಿಚಂದ್ರೇಣ ತಿಥಯಃ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಕೃತಾಃ
ಮದ್ಗೇಹಾನ್ನ ಬಹಿರ್ಯಾತಿ ತಿಥಿರೇಕಾದಶೀ ಭಯಾತ್

ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)

राजंस्त्वत्कीर्तिचन्द्रेण तिथयः पूर्णिमा कृताः
मद्गेहान्न बहिर्याति तिथिरेकादशी भयात्

ಸುಭಾಷಿತ (IAST)

rājaṃstvatkīrticandreṇa tithayaḥ pūrṇimā kṛtāḥ
madgehānna bahiryāti tithirekādaśī bhayāt

ಪದಶಃ ಅರ್ಥ

  • ರಾಜಂಸ್ತ್ವತ್ಕೀರ್ತಿಚಂದ್ರೇಣ (राजंस्त्वत्कीर्तिचन्द्रेण, rājaṃstvatkīrticandreṇa) = ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯೆಂಬ ಚಂದ್ರನಿಂದ (ರಾಜನ್ ತ್ವತ್ ಕೀರ್ತಿ ಚಂದ್ರೇಣ) (O king, by the moon of your fame)
  • ತಿಥಯಃ (तिथयः, tithayaḥ) = ತಿಥಿಗಳು, ಚಾಂದ್ರ ದಿನಗಳು (the lunar days)
  • ಪೂರ್ಣಿಮಾ (पूर्णिमा, pūrṇimā) = ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಾಗಿ (as full moon)
  • ಕೃತಾಃ (कृताः, kṛtāḥ) = ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿದೆ (have been made)
  • ಮದ್ಗೇಹಾನ್ನ (मद्गेहान्न, madgehānna) = ನನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ (ಮದ್ಗೇಹಾತ್ ನ) (from my house, not)
  • ಬಹಿರ್ಯಾತಿ (बहिर्याति, bahiryāti) = ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವುದು (goes outside)
  • ತಿಥಿರೇಕಾದಶೀ (तिथिरेकादशी, tithirekādaśī) = ಏಕಾದಶಿ ತಿಥಿ (ತಿಥಿಃ ಏಕಾದಶೀ) (the eleventh lunar day)
  • ಭಯಾತ್ (भयात्, bhayāt) = ಭಯದಿಂದ (out of fear)

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)

ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯೆಂಬ ಚಂದ್ರನಿಂದ ಎಲ್ಲ ತಿಥಿಗಳೂ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಏಕಾದಶಿ ತಿಥಿ ಮಾತ್ರ ಭಯದಿಂದ ನನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)

O king, the moon of your fame has made every lunar day a full moon. Only the eleventh day, out of fear, will not leave my house.

ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita

ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ತಿಥಿ ಪೂರ್ಣ ಬೆಳಕಿನದು, ಏಕಾದಶಿ ಉಪವಾಸದ ತಿಥಿ. ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ದಿನವನ್ನು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಾಗಿಸಿದೆ. ತಿರುವು ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ: ಕವಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಾದಶಿ ಅಂದರೆ ಉಪವಾಸ ಯಾವಾಗಲೂ ಇದೆ ಎಂದು ನಾವು ಓದಿದ್ದೇವೆ, ಅಂದರೆ ಕವಿಗೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ.

The full-moon day is full light and the eleventh day is a fasting day. In the praise, fame makes every day a full moon. The turn is in the last line. We read it as saying that in the poet’s house it is always a fasting day, meaning there is not enough to eat.

ಈ ಪದ್ಯದ ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಮುದ್ರಣದ ಓದು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತ. ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಾಗಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಅದನ್ನು ನಾವು ಹಾಗೆಯೇ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಓದು ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬಹುದು.

The reading of the first line in the print is slightly uncertain. The print shows purnima (as a full moon). We have followed it. The reading follows the printed book and may be slightly uncertain.

ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 134. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.

Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 134. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.

ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today

ಹೊಗಳಿಕೆಯ ಮಾತಿನೊಳಗೇ ತನ್ನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಜಾಣ್ಮೆ ಈ ಪದ್ಯದ ಸೊಗಸು. ಕೇಳುವವನಿಗೆ ನೋವಾಗದಂತೆ ನಿಜ ಹೇಳುವ ಕಲೆ ಕ್ಲಿನಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

The charm of the verse lies in stating one’s own want inside words of praise. The art of saying a hard truth without hurting the listener is needed in the clinic too.

ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಹಬ್ಬ ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ಹಿಂದೆ ಹಬ್ಬ ಬಾರದ ಮನೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.

Behind the picture of festival in every house there is also a house that the festival does not reach. Noticing it is our responsibility.


ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರದ ಸುಭಾಷಿತಗಳು, ಪುಸ್ತಕದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ: ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಗಳು

Fine sayings from the Subhashitaratnabhandagara, in the order of the book

ಸುಭಾಷಿತ ಎಂದರೇನು ಎಂಬ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ: ಬದುಕನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ನುಡಿಗನ್ನಡಿ

For an introduction to what a subhashita is: our opening essay


ಹೊಸ ಬರಹ ಬಂದಾಗ ತಿಳಿಯಿರಿ

ಅನಗತ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವರಕ್ಕೆ ಗೌಪ್ಯತಾ ನೀತಿ ನೋಡಿ.

ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ

ನಿಮ್ಮ ಇಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡೆ * ಗುರುತಿದೆ


ಮೇಲಕ್ಕೆ