ದೊಡ್ಡ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಮುನ್ನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಿಗೆ ಜಾಗ ಹಂಚುವುದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಲೆ, ಇಲ್ಲಿ ಕಾವಲು, ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನಿಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಆಜ್ಞೆಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ.
ಈ ಎರಡು ಸಾಲಿನ ಪದ್ಯ ಬೇಟೆಗೆ ಮುನ್ನ ಅಂಥದೇ ಜಾಗ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಆಸ್ತೀರ್ಯಂತಾಮುಪಾಂತೇ ವನವೃತಿನಿಪುಣೈರ್ಜಾಲಿಕೈರ್ಜಾಲಬಂಧಾ ಮುಚ್ಯಂತಾಂ ಶೃಂಖಲಾಭ್ಯಃ ಶ್ವಗಣಿಭಿರಟವೀಗಹ್ವರೇ ಸಾರಮೇಯಾಃ
ಆಕೀರ್ಯಂತಾಂ ಸ್ಥಲಾನಿ ಶ್ರಮಶಿಥಿಲಹಯೈಃ ಸಾದಿಭಿಃ ಪಾಶಹಸ್ತೈರ್ವ್ಯಾಧೂಯಂತಾಂ ಕೃತಾಂತೈರಿವ ಮಹಿಷಚರೈರ್ದಂಡಿಭಿಃ ಕಾನನಾನಿ
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
आस्तीर्यन्तामुपान्ते वनवृतिनिपुणैर्जालिकैर्जालबन्धा मुच्यन्तां शृङ्खलाभ्यः श्वगणिभिरटवीगह्वरे सारमेयाः
आकीर्यन्तां स्थलानि श्रमशिथिलहयैः सादिभिः पाशहस्तैर्व्याधूयन्तां कृतान्तैरिव महिषचरैर्दण्डिभिः काननानि
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
āstīryantāmupānte vanavṛtinipuṇairjālikairjālabandhā mucyantāṃ śṛṅkhalābhyaḥ śvagaṇibhiraṭavīgahvare sārameyāḥ
ākīryantāṃ sthalāni śramaśithilahayaiḥ sādibhiḥ pāśahastairvyādhūyantāṃ kṛtāntairiva mahiṣacarairdaṇḍibhiḥ kānanāni
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಆಸ್ತೀರ್ಯಂತಾಮುಪಾಂತೇ (आस्तीर्यन्तामुपान्ते, āstīryantāmupānte) = ಹರಡಲಿ, ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ (ಆಸ್ತೀರ್ಯಂತಾಂ + ಉಪಾಂತೇ) (let be spread, at the edge (astiryantam + upante))
- ವನವೃತಿನಿಪುಣೈರ್ಜಾಲಿಕೈರ್ಜಾಲಬಂಧಾ (वनवृतिनिपुणैर्जालिकैर्जालबन्धा, vanavṛtinipuṇairjālikairjālabandhā) = ಕಾಡಿಗೆ ಬೇಲಿ ಕಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಬಲೆಗಾರರಿಂದ ಬಲೆಯ ಕಟ್ಟುಗಳು (ವನವೃತಿನಿಪುಣೈಃ + ಜಾಲಿಕೈಃ + ಜಾಲಬಂಧಾ) (nets and bindings, by net-men skilled in fencing the forest (vanavritinipunaih + jalikaih + jalabandha))
- ಮುಚ್ಯಂತಾಂ (मुच्यन्तां, mucyantāṃ) = ಬಿಡಲಿ (let be loosed)
- ಶೃಂಖಲಾಭ್ಯಃ (शृङ्खलाभ्यः, śṛṅkhalābhyaḥ) = ಸರಪಳಿಗಳಿಂದ (from their chains)
- ಶ್ವಗಣಿಭಿಃ (श्वगणिभिः, śvagaṇibhiḥ) = ನಾಯಿಗಳ ಉಸ್ತುವಾರರಿಂದ (by the keepers of hounds)
- ಅಟವೀಗಹ್ವರೇ (अटवीगह्वरे, aṭavīgahvare) = ಕಾಡಿನ ಪೊದೆ ಮತ್ತು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ (in the thickets and hollows of the forest)
- ಸಾರಮೇಯಾಃ (सारमेयाः, sārameyāḥ) = ಬೇಟೆನಾಯಿಗಳು (the hounds)
- ಆಕೀರ್ಯಂತಾಂ (आकीर्यन्तां, ākīryantāṃ) = ಹರಡಿ ತುಂಬಲಿ (let be strewn over)
- ಸ್ಥಲಾನಿ (स्थलानि, sthalāni) = ಬಯಲುಗಳು (the open grounds)
- ಶ್ರಮಶಿಥಿಲಹಯೈಃ (श्रमशिथिलहयैः, śramaśithilahayaiḥ) = ದಣಿದ ಕುದುರೆಗಳುಳ್ಳ (with horses slackened by toil)
- ಸಾದಿಭಿಃ (सादिभिः, sādibhiḥ) = ಕುದುರೆ ಸವಾರರಿಂದ (by horsemen)
- ಪಾಶಹಸ್ತೈರ್ವ್ಯಾಧೂಯಂತಾಂ (पाशहस्तैर्व्याधूयन्तां, pāśahastairvyādhūyantāṃ) = ಕುಣಿಕೆ ಹಿಡಿದವರಿಂದ, ಅಲುಗಾಡಿಸಲಿ (ಪಾಶಹಸ್ತೈಃ + ವ್ಯಾಧೂಯಂತಾಂ) (by those with nooses in hand, let be shaken (pashahastaih + vyadhuyantam))
- ಕೃತಾಂತೈರಿವ (कृतान्तैरिव, kṛtāntairiva) = ಯಮರಂತಿರುವ (ಕೃತಾಂತೈಃ + ಇವ) (like so many Yamas (kritantaih + iva))
- ಮಹಿಷಚರೈರ್ದಂಡಿಭಿಃ (महिषचरैर्दण्डिभिः, mahiṣacarairdaṇḍibhiḥ) = ಕೋಣಗಳ ಜೊತೆ ಚರಿಸುವ ದೊಣ್ಣೆಧಾರಿಗಳಿಂದ (ಮಹಿಷಚರೈಃ + ದಂಡಿಭಿಃ) (by staff-bearers who go about with buffaloes (mahishacaraih + dandibhih))
- ಕಾನನಾನಿ (काननानि, kānanāni) = ಕಾಡುಗಳು (the woods)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಕಾಡಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಾಡಿಗೆ ಬೇಲಿ ಕಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಬಲೆಗಾರರು ಬಲೆಗಳನ್ನು ಹರಡಲಿ. ನಾಯಿಗಳ ಉಸ್ತುವಾರರು ಕಾಡಿನ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆನಾಯಿಗಳನ್ನು ಸರಪಳಿಗಳಿಂದ ಬಿಡಲಿ. ದಣಿದ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಣಿಕೆ ಹಿಡಿದ ಸವಾರರು ಬಯಲುಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಲಿ. ಯಮರಂತಿರುವ ದೊಣ್ಣೆಧಾರಿಗಳು ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಲಿ.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
Let the net-men, skilled in fencing the forest, spread their nets at the edge. Let the keepers of hounds loose the dogs from their chains in the forest thickets. Let horsemen with nooses in hand, their horses tired from toil, cover the open grounds. Let the staff-bearers, like so many Yamas, shake the woods.
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ಪದ್ಯದ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳೂ ಹರಡಲಿ, ಬಿಡಲಿ, ಆವರಿಸಲಿ, ಅಲುಗಾಡಿಸಲಿ ಎಂಬ ಆಜ್ಞಾರ್ಥದ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ. ಬೇಟೆಯ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿ ಹೇಳುವ ರೀತಿ ಇದು.
All four parts of the verse are in the form of a command: let be spread, let be loosed, let be covered, let be shaken. It is a way of dividing the preparations among four groups.
ಕೃತಾಂತ ಎಂದರೆ ಯಮ. ಯಮನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಮತ್ತು ಪಾಶ ಹಿಡಿದು ಕೋಣದ ಮೇಲೆ ಬರುವವನು ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇವ ಎಂಬ ಪದ ಉಪಮೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಿಷಚರ ಪದದ ನಿಖರ ಅರ್ಥ ನಮಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ.
Kritanta means Yama. The traditional picture of Yama with staff and noose, riding a buffalo, seems to be behind the comparison here. The word iva marks a simile. We are not certain of the exact sense of mahishachara.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ರಾಜ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 141. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Raja Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 141. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಯಾರು ಎಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂದು ಹಂಚಿ ಹೇಳುವುದೇ ಅರ್ಧ ಕೆಲಸ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ ಪಟ್ಟಿ ಅದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Telling people where each should stand before a large task is half the work. A hospital duty roster does exactly that.
ಆದರೆ ಪದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆ ಇರುವುದು ಬೇಟೆಗೆ. ನಾವು ಅದರಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಂಘಟನೆಯ ಪಾಠವನ್ನು ಮಾತ್ರ.
But in the verse the division is for a hunt. What we take from it is only the lesson in organising.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ