ಎಷ್ಟು ಓದಿದರೂ ಎಷ್ಟು ದುಡಿದರೂ ಫಲ ಸಿಗದ ವರ್ಷಗಳು ಕೆಲವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಆಗ ಮನಸ್ಸು ದಣಿಯುವುದು ಕೆಲಸದಿಂದಲ್ಲ, ಫಲವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸದಿಂದ.
ದರಿದ್ರನಿಂದಾ ವಿಭಾಗದ ಈ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಶ್ಲೋಕ ಅಂಥ ಒಬ್ಬ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಯ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವನಿಗೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವುದರ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಸುಖವೇ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಸುಭಾಷಿತ (ಕನ್ನಡ)
ಅತ್ಯಂತವಿಮುಖೇ ದೈವೇ ವ್ಯರ್ಥೇ ಯತ್ನೇ ಚ ಪೌರುಷೇ
ಮನಸ್ವಿನೋ ದರಿದ್ರಸ್ಯ ವನಾದನ್ಯತ್ಕುತಃ ಸುಖಮ್
ಸುಭಾಷಿತ (ದೇವನಾಗರಿ)
अत्यन्तविमुखे दैवे व्यर्थे यत्ने च पौरुषे
मनस्विनो दरिद्रस्य वनादन्यत्कुतः सुखम्
ಸುಭಾಷಿತ (IAST)
atyantavimukhe daive vyarthe yatne ca pauruṣe
manasvino daridrasya vanādanyatkutaḥ sukham
ಪದಶಃ ಅರ್ಥ
- ಅತ್ಯಂತವಿಮುಖೇ (अत्यन्तविमुखे, atyantavimukhe) = ಪೂರ್ತಿ ವಿಮುಖವಾಗಿರಲು (being wholly turned away)
- ದೈವೇ (दैवे, daive) = ದೈವ ಅಥವಾ ಅದೃಷ್ಟ (when fortune)
- ವ್ಯರ್ಥೇ (व्यर्थे, vyarthe) = ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿರಲು (being in vain)
- ಯತ್ನೇ (यत्ने, yatne) = ಪ್ರಯತ್ನ (effort)
- ಚ (च, ca) = ಮತ್ತು (and)
- ಪೌರುಷೇ (पौरुषे, pauruṣe) = ಪೌರುಷ ಅಥವಾ ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನ (manly exertion)
- ಮನಸ್ವಿನೋ (मनस्विनो, manasvino) = ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಯಾದ ಗಟ್ಟಿ ಮನಸ್ಸಿನವನ (of the proud, strong-minded man)
- ದರಿದ್ರಸ್ಯ (दरिद्रस्य, daridrasya) = ಬಡವನಿಗೆ (of the poor man)
- ವನಾದನ್ಯತ್ಕುತಃ (वनादन्यत्कुतः, vanādanyatkutaḥ) = ಕಾಡಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಿಂದ (ವನಾತ್ ಅನ್ಯತ್ ಕುತಃ) (from where, other than the forest)
- ಸುಖಮ್ (सुखम्, sukham) = ಸುಖ (happiness)
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ದೈವ ಪೂರ್ತಿ ವಿಮುಖವಾಗಿ, ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಪೌರುಷವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾದಾಗ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಯಾದ ಬಡವನಿಗೆ ಕಾಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಸುಖ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೀತು.
ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್)
When fortune is wholly turned away, and effort and manly exertion are in vain, what happiness can come to the proud poor man from anywhere but the forest?
ಈ ಸುಭಾಷಿತದ ಬಗ್ಗೆAbout this subhashita
ದೈವ ಎಂದರೆ ಅದೃಷ್ಟ, ಪೌರುಷ ಎಂದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರಯತ್ನ. ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇಡುವುದು ರೂಢಿ. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಿವೆ.
Daiva is fortune or fate, and paurusha is human effort. The tradition often sets the two side by side. Here both have failed together.
ಮನಸ್ವಿ ಎಂದರೆ ಗಟ್ಟಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ, ಯಾರ ಮುಂದೆಯೂ ಕೈಚಾಚಲು ಇಷ್ಟಪಡದವನು. ಅವನಿಗೆ ಯಾರನ್ನೂ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳಬೇಕಿಲ್ಲದ ಜಾಗ ಕಾಡೊಂದೇ. ಕೊನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬೇರೆ ಸುಖ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಉತ್ತರವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
A manasvin is a person of firm mind and self-respect, who will not hold out a hand to anyone. The forest is the one place where he need ask nothing of anybody. The closing question expects the answer that there is no other happiness.
ಆಧಾರ: ಸುಭಾಷಿತರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮುಂಬಯಿ), ಪುಟ 65. ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠವನ್ನು ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೋಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ ನಮ್ಮದು.
Source: Subhashitaratnabhandagara, Samanya Prakarana (Nirnaya Sagar Press, Bombay), page 65. The text of the verse was checked letter by letter against a scan of the printed book. The meaning and notes are ours.
ಇಂದಿನ ಬದುಕಿಗೆFor life today
ಶ್ರಮಪಟ್ಟರೂ ಫಲ ಸಿಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಳಗೆ ಕುದಿಯುವ ನೋವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸೋತ ಶ್ರಮಜೀವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮುಂದೆ ಮೊದಲು ಬೇಕಾದದ್ದು ಉಪದೇಶವಲ್ಲ, ಆ ನೋವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಿವಿ.
The verse names the pain that boils inside when hard work brings no fruit. Before a hardworking student who has failed again and again, what is needed first is not advice but an ear that accepts that pain.
ಆದರೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಇಲ್ಲಿ ಹತಾಶೆಯ ತೀರ್ಮಾನ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಸಲಹೆ ಅಲ್ಲ. ದಾರಿ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಕಂಡಾಗ ಬೇರೆ ಬಾಗಿಲು ಹುಡುಕುವುದು ಇಂದಿನ ವಿವೇಕ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ.
But going to the forest here is a verdict of despair, not advice for everyone. When the road seems shut, we think today’s wisdom is to look for another door.
ಪಾಠದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೋ ಬೇರೆ ಪಾಠಾಂತರವೋ ಕಂಡಿತೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
Noticed a mistake or a different reading? Tell us.
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬರೆಯಿರಿ